کتاب زکات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 2614

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ، بَرِيرَةَ فَتَعْتِقَهَا وَأَنَّهُمُ اشْتَرَطُوا وَلاَءَهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اشْتَرِيهَا وَاعْتِقِيهَا فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏ ‏.‏ وَخُيِّرَتْ حِينَ أُعْتِقَتْ وَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ فَقِيلَ هَذَا مِمَّا تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَ زَوْجُهَا حُرًّا ‏.‏

ترجمه

عمرو بن یزید به ما خبر داد و گفت: بهز بن اسد برای ما حدیث کرد و گفت: شعبه برای ما حدیث کرد و گفت: حکم برای ما حدیث کرد، از ابراهیم، از اسود، از عایشه که او قصد داشت بریره را بخرد و آزاد کند، اما فروشندگان شرط کردند که حق ولای او (حق سرپرستی غلام آزاد شده) برای آنان باقی بماند. عایشه این موضوع را با رسول الله ﷺ در میان گذاشت و ایشان فرمودند:

«او را بخر و آزاد کن، زیرا ولا تنها متعلق به کسی است که غلام را آزاد می‌کند.» و هنگامی که بریره آزاد شد، در امر خود مخیر گردید. سپس برای رسول الله ﷺ گوشتی آورده شد و گفته شد: «این چیزی است که به بریره صدقه داده شده است.» ایشان فرمودند: «آن برای او صدقه است و برای ما هدیه.» و شوهرش مردی آزاد بود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حقّ ولاء برای کسی است که برده را آزاد می‌کند؛ صدقه‌ای که به بریره داده شد، برای او صدقه بود، نه برای پیامبر ﷺ.

پیشینه و سبب بیان

عایشه می‌خواست بریره را بخرد و آزاد کند. فروشندگان شرط کردند که حقّ ولاء برای آنان باقی بماند؛ عایشه این موضوع را با پیامبر ﷺ در میان گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
ولاء

پیوندی حقوقی که با آزاد کردن برده پدید می‌آید؛ حقوق مربوط به آن به کسی تعلق می‌گیرد که او را آزاد کرده است.

صدقه

بخشش داوطلبانه. آنچه به بریره به‌عنوان صدقه داده شده بود، برای او صدقه به شمار می‌آمد، نه برای پیامبر ﷺ.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که حقّ ولاء به کسی تعلق دارد که عملاً برده را آزاد می‌کند و شرط قراردادیِ مغایر با آن معتبر نیست. حدیث همچنین روشن می‌کند چیزی که به دیگری به‌عنوان صدقه داده شده، می‌تواند برای پیامبر ﷺ هدیه محسوب شود. اشاره به اینکه بریره پس از آزادی حق انتخاب داشت، دلیلی بر اختیار او در ازدواجش است؛ فقیهان دربارهٔ کاربرد دقیق و شرایط این حکم بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از پذیرفتن شرطی قراردادی که مبهم یا مورد اختلاف است، آن را با فردی آگاه در میان بگذارید.
  2. توجه داشته باشید که صدقه برای گیرنده در نظر گرفته شده است؛ جایگاه آن را از دیدگاه دریافت‌کننده بسنجید.
  3. هنگام گفت‌وگو دربارهٔ حقوق یا توافق‌ها، روشن کنید چه کسی مسئول انجام کار است و چه پیامدهایی دارد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.