Sunan an-Nasa'i، حدیث 3176
متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
روایت
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ السَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي سُكَيْنَةَ، - رَجُلٌ مِنَ الْمُحَرَّرِينَ - عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِحَفْرِ الْخَنْدَقِ عَرَضَتْ لَهُمْ صَخْرَةٌ حَالَتْ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْحَفْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ الْمِعْوَلَ وَوَضَعَ رِدَاءَهُ نَاحِيَةَ الْخَنْدَقِ وَقَالَ " { تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } " . فَنَدَرَ ثُلُثُ الْحَجَرِ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ قَائِمٌ يَنْظُرُ فَبَرَقَ مَعَ ضَرْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرْقَةٌ ثُمَّ ضَرَبَ الثَّانِيَةَ وَقَالَ " { تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } " . فَنَدَرَ الثُّلُثُ الآخَرُ فَبَرَقَتْ بَرْقَةٌ فَرَآهَا سَلْمَانُ ثُمَّ ضَرَبَ الثَّالِثَةَ وَقَالَ " { تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلاً لاَ مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } " . فَنَدَرَ الثُّلُثُ الْبَاقِي وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ رِدَاءَهُ وَجَلَسَ . قَالَ سَلْمَانُ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُكَ حِينَ ضَرَبْتَ مَا تَضْرِبُ ضَرْبَةً إِلاَّ كَانَتْ مَعَهَا بَرْقَةٌ . قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا سَلْمَانُ رَأَيْتَ ذَلِكَ " . فَقَالَ إِي وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنِّي حِينَ ضَرَبْتُ الضَّرْبَةَ الأُولَى رُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ كِسْرَى وَمَا حَوْلَهَا وَمَدَائِنُ كَثِيرَةٌ حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ " . قَالَ لَهُ مَنْ حَضَرَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَفْتَحَهَا عَلَيْنَا وَيُغَنِّمَنَا دِيَارَهُمْ وَيُخَرِّبَ بِأَيْدِينَا بِلاَدَهُمْ . فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ " ثُمَّ ضَرَبْتُ الضَّرْبَةَ الثَّانِيَةَ فَرُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ قَيْصَرَ وَمَا حَوْلَهَا حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَفْتَحَهَا عَلَيْنَا وَيُغَنِّمَنَا دِيَارَهُمْ وَيُخَرِّبَ بِأَيْدِينَا بِلاَدَهُمْ . فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ " ثُمَّ ضَرَبْتُ الثَّالِثَةَ فَرُفِعَتْ لِي مَدَائِنُ الْحَبَشَةِ . وَمَا حَوْلَهَا مِنَ الْقُرَى حَتَّى رَأَيْتُهَا بِعَيْنَىَّ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " دَعُوا الْحَبَشَةَ مَا وَدَعُوكُمْ وَاتْرُكُوا التُّرْكَ مَا تَرَكُوكُمْ " .
عیسی بن یونس به ما خبر داد و گفت: ضمره برای ما حدیث کرد، از ابوزرعه سیبانی، از ابوسکینه — مردی از آزادشدگان — از مردی از اصحاب پیامبر ﷺ که گفت: هنگامی که پیامبر ﷺ دستور حفر خندق را دادند، سنگ بزرگی در برابرشان ظاهر شد که مانع ادامه حفاری گردید. پس رسول خدا ﷺ برخاستند، کلنگ را برداشتند، ردای خود را در کنار خندق نهادند و فرمودند:
«{و کلمه پروردگارت با راستی و عدالت به انجام رسید؛ هیچکس نمیتواند کلمات او را تغییر دهد و اوست شنوا و دانا.}» آنگاه یکسوم سنگ فرو ریخت در حالی که سلمان فارسی ایستاده و نظاره میکرد؛ همزمان با ضربه رسول خدا ﷺ برقی درخشید. سپس بار دوم ضربه زدند و فرمودند: «{و کلمه پروردگارت با راستی و عدالت به انجام رسید؛ هیچکس نمیتواند کلمات او را تغییر دهد و اوست شنوا و دانا.}» یکسوم دیگر نیز فرو ریخت و برقی درخشید که سلمان آن را دید. سپس بار سوم ضربه زدند و فرمودند: «{و کلمه پروردگارت با راستی و عدالت به انجام رسید؛ هیچکس نمیتواند کلمات او را تغییر دهد و اوست شنوا و دانا.}» و آخرین بخش سنگ نیز فرو ریخت. رسول خدا ﷺ بیرون آمدند، ردای خود را برداشتند و نشستند. سلمان عرض کرد: «ای رسول خدا! دیدم هرگاه ضربهای میزدید، نوری همراه آن بود.» رسول خدا ﷺ به او فرمودند: «ای سلمان! آیا آن را دیدی؟» عرض کرد: «آری، سوگند به آن ذاتی که تو را به حق مبعوث کرده است، ای رسول خدا!» ایشان فرمودند: «هنگامی که اولین ضربه را زدم، شهرهای کسری و نواحی اطراف آن و شهرهای بسیاری دیگر برایم نمایان شد، چنانکه آنها را با چشمان خود دیدم.» حاضران از اصحاب عرض کردند: «ای رسول خدا! از خداوند بخواهید که آنها را برای ما بگشاید، سرزمینهایشان را غنیمت ما گرداند و کشورهایشان را به دست ما ویران سازد.» پس رسول خدا ﷺ چنین دعا کردند. «سپس ضربه دوم را زدم و شهرهای قیصر و نواحی اطراف آن برایم نمایان شد، چنانکه آنها را با چشمان خود دیدم.» عرض کردند: «ای رسول خدا! از خداوند بخواهید که آنها را برای ما بگشاید، سرزمینهایشان را غنیمت ما گرداند و کشورهایشان را به دست ما ویران سازد.» پس رسول خدا ﷺ چنین دعا کردند. «سپس ضربه سوم را زدم و شهرهای حبشه و روستاهای اطراف آن برایم نمایان شد، چنانکه آنها را با چشمان خود دیدم.» در این هنگام رسول خدا ﷺ فرمودند: «حبشیان را تا زمانی که شما را رها کردهاند، رها کنید و ترکان را تا زمانی که شما را رها کردهاند، واگذارید.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ صخرهای را خرد کرد و از پیروزیهای آینده خبر داد.
این رویداد هنگام حفر خندق رخ داد، زمانی که صخرهای مانع کار شده بود.
خندق دفاعیای که مسلمانان در اطراف مدینه حفر کردند.
عنوانهای فرمانروایان ایران و بیزانس، بهترتیب.
داراییهایی که پس از نبردی مجاز، طبق احکام اسلامی تقسیم میشوند.
دانشمندان این ماجرا را نشانهای از پیامبری محمد ﷺ و ترغیبی برای مشارکت عملی در کارهای دشوار میدانند. خبر دادن از پیروزیهای آینده، بشارت تلقی میشود، نه مجوزی برای تجاوزگری. سخن پایانی، رفتار با حبشیان و ترکان را تا زمانی که مسلمانان را به حال خود میگذارند محدود میکند؛ این با اصلِ هدف نبودن جنگ در ذات خود سازگار است.
- در کارهای دشوار مسئولیت بپذیر و خود عملاً کمک کن، چنانکه پیامبر ﷺ چنین کرد.
- وعدههای امیدبخش را دلیلی برای نادیده گرفتن قواعد عدالت و خویشتنداری قرار نده.
- تا زمانی که جوامع با تو دشمنی نمیکنند، آنان را به حال خود بگذار.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.