کتاب طلاق · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 3552

روایت‌شده توسط Fatimah bint Qais. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Fatimah bint Qais

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ، طَلَّقَ ابْنَةَ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ - وَأُمُّهَا حَمْنَةُ بِنْتُ قَيْسٍ - الْبَتَّةَ فَأَمَرَتْهَا خَالَتُهَا فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ بِالاِنْتِقَالِ مِنْ بَيْتِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَسَمِعَ بِذَلِكَ، مَرْوَانُ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا فَأَمَرَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَى مَسْكَنِهَا حَتَّى تَنْقَضِيَ عِدَّتُهَا فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ تُخْبِرُهُ أَنَّ خَالَتَهَا فَاطِمَةَ أَفْتَتْهَا بِذَلِكَ وَأَخْبَرَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفْتَاهَا بِالاِنْتِقَالِ حِينَ طَلَّقَهَا أَبُو عَمْرِو بْنُ حَفْصٍ الْمَخْزُومِيُّ فَأَرْسَلَ مَرْوَانُ قَبِيصَةَ بْنَ ذُؤَيْبٍ إِلَى فَاطِمَةَ فَسَأَلَهَا عَنْ ذَلِكَ فَزَعَمَتْ أَنَّهَا كَانَتْ تَحْتَ أَبِي عَمْرٍو لَمَّا أَمَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَى الْيَمَنِ خَرَجَ مَعَهُ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا بِتَطْلِيقَةٍ وَهِيَ بَقِيَّةُ طَلاَقِهَا فَأَمَرَ لَهَا الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ بِنَفَقَتِهَا فَأَرْسَلَتْ إِلَى الْحَارِثِ وَعَيَّاشٍ تَسْأَلُهُمَا النَّفَقَةَ الَّتِي أَمَرَ لَهَا بِهَا زَوْجُهَا فَقَالاَ وَاللَّهِ مَا لَهَا عَلَيْنَا نَفَقَةٌ إِلاَّ أَنْ تَكُونَ حَامِلاً وَمَا لَهَا أَنْ تَسْكُنَ فِي مَسْكَنِنَا إِلاَّ بِإِذْنِنَا ‏.‏ فَزَعَمَتْ فَاطِمَةُ أَنَّهَا أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَصَدَّقَهُمَا قَالَتْ فَقُلْتُ أَيْنَ أَنْتَقِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ‏ "‏ انْتَقِلِي عِنْدَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ ‏"‏ ‏.‏ وَهُوَ الأَعْمَى الَّذِي عَاتَبَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ فَانْتَقَلْتُ عِنْدَهُ فَكُنْتُ أَضَعُ ثِيَابِي عِنْدَهُ حَتَّى أَنْكَحَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَعَمَتْ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ‏.‏

ترجمه

عمرو بن عثمان بن سعید بن کثیر بن دینار به ما خبر داد و گفت: پدرم از شعیب برایمان حدیث کرد، او گفت: زهری گفت: عبیدالله بن عبدالله بن عتبه به من خبر داد که عبدالله بن عمرو بن عثمان دختر سعید بن زید را — که مادرش حمنه بنت قیس بود — طلاق بائن (طلاق نهایی) داد. سپس خاله‌اش فاطمه بنت قیس به او دستور داد که از خانه عبدالله بن عمرو نقل مکان کند. چون مروان از این ماجرا آگاه شد، کسی نزد او فرستاد و دستور داد که تا پایان عدّه‌اش به خانه خود بازگردد. آن زن نیز پیامی نزد مروان فرستاد و اطلاع داد که خاله‌اش فاطمه چنین فتوایی به او داده و همچنین گفته است که رسول خدا ﷺ نیز هنگامی که ابوعمررو بن حفص مخزومی او را طلاق داد، همین فتوا را به او داده بود. سپس مروان قبیشه بن ذؤیب را نزد فاطمه فرستاد تا از او درباره این موضوع بپرسد. فاطمه ادعا کرد که همسر ابوعمررو بوده است؛ هنگامی که رسول خدا ﷺ علی بن ابی‌طالب را به فرمانداری یمن منصوب کرد، شوهرش همراه او رفت و از آنجا یک طلاق برایش فرستاد که باقی‌مانده طلاق‌هایش بود. شوهرش حارث بن هشام و عیاش بن ابی‌ربیعه را مأمور تأمین نفقه او کرده بود. فاطمه نزد حارث و عیاش پیام فرستاد و نفقه‌ای را که شوهرش تعیین کرده بود طلب کرد. آنها پاسخ دادند:

«به خدا سوگند! اگر باردار نباشد هیچ نفقه‌ای بر گردن ما نیست و بدون اجازه ما نیز حق سکونت در خانه ما را ندارد.» فاطمه ادعا کرد که نزد رسول خدا ﷺ آمد و این موضوع را با ایشان در میان گذاشت و رسول خدا ﷺ سخن آن دو مرد را تأیید فرمودند. فاطمه گفت: «عرض کردم: یا رسول‌الله! به کجا نقل مکان کنم؟ فرمودند: به خانه ابن ام‌مکتوم برو.» او همان صحابی نابینایی بود که خداوند عزوجل در کتابش پیامبرش را درباره او مورد خطاب قرار داد. فاطمه گفت: «من به خانه او رفتم و می‌توانستم لباس‌هایم را نزد او دربیاورم، تا اینکه رسول خدا ﷺ مرا به ازدواج اسامة بن زید درآورد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در طلاق قطعی، زن به محل اقامتی امن منتقل می‌شود.

پیشینه و سبب بیان

فاطمه بنت قیس درباره طلاق قطعی خود از ابوعمرو بن حفص روایت کرد. هنگامی که پرسید کجا می‌تواند اقامت کند، پیامبر ﷺ خانه ابن‌ام‌مکتوم را برای اقامت او تعیین کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
طلاق قطعی

طلاقی که در دوران عده، شوهر نمی‌تواند یک‌جانبه به زندگی زناشویی بازگردد.

عده

مدت انتظار مقرر پس از طلاق که زن پیش از ازدواج دوباره باید سپری کند.

نفقه

تأمین مالی، مانند پرداخت هزینه نیازهای ضروری زندگی.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را دلیلی بر این می‌دانند که احکام مسکن و نفقه پس از طلاق قطعی با احکام پس از طلاق رجعی تفاوت دارد. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت در این زمینه روایات و شرایط دیگری، مانند بارداری، را نیز در نظر می‌گیرند؛ ازاین‌رو جزئیات حکم فقهی متفاوت است. همچنین توصیه به فاطمه برای اقامت نزد ابن‌ام‌مکتوم نشان می‌دهد که در وضعیت او، امنیت و مناسب‌بودن محل سکونت نیز مورد توجه بوده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که با مسئله طلاق روبه‌روست، بهتر است نوع دقیق طلاق و پیامدهای آن برای عده را از کارشناس آگاه جویا شود.
  2. پس از طلاق، محل اقامت را با دقت سامان دهید و امنیت، کرامت و حقوق مقرر را در نظر بگیرید.
  3. اختلاف‌نظر درباره نفقه و محل اقامت را با عالم مورد اعتماد یا مرجع صلاحیت‌دار در میان بگذارید و حقوق افراد درگیر را نادیده نگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.