Sunan an-Nasa'i، حدیث 4101
روایتشده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Sa'id al-Khudri
روایت
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا فَقَسَمَهَا بَيْنَ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي مُجَاشِعٍ وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدَ بَنِي نَبْهَانَ - قَالَ - فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَقَالُوا يُعْطِي صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا فَقَالَ " إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ " . فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرَ الْعَيْنَيْنِ نَاتِئَ الْوَجْنَتَيْنِ كَثَّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اتَّقِ اللَّهَ قَالَ " مَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي " . فَسَأَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ قَتْلَهُ فَمَنَعَهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ " إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَخْرُجُونَ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ لَئِنْ أَنَا أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ " .
محمود بن غیلان به ما خبر داد و گفت: عبدالرزاق برای ما حدیث کرد و گفت: ثوری ما را آگاه ساخت، از پدرش، از ابن ابی نُعَیم، از ابوسعید خُدری که گفت: علی زمانی که در یمن بود، مقداری طلا که هنوز با خاک آمیخته بود برای پیامبر ﷺ فرستاد. ایشان آن را میان اقرع بن حابس حنظلی (از قبیله بنیمجاشع)، عُیینة بن بدر فزاری، علقمة بن علاثة عامری (از قبیله بنیکلاب) و زید الخیل طائی (از قبیله بنینبهان) تقسیم کردند. راوی گوید: قریش و انصار خشمگین شدند و گفتند:
«به بزرگان نجد میبخشد و ما را رها میکند!» پیامبر ﷺ فرمودند: «من تنها میخواهم دلهایشان را به اسلام جلب کنم.» سپس مردی با چشمان فرورفته، گونههای برآمده، ریش انبوه و سر تراشیده آمد و گفت: «ای محمد، از خداوند پروا کن!» ایشان فرمودند: «اگر من نافرمانی خدا کنم، چه کسی از او اطاعت خواهد کرد؟ خداوند مرا بر مردم زمین امین میداند، اما شما مرا امین نمیدانید.» مردی از میان جمع خواستار کشتن او شد، اما پیامبر ﷺ مانع شدند. چون آن مرد پشت کرد و رفت، پیامبر ﷺ فرمودند: «از نسل این مرد گروهی پدید خواهند آمد که قرآن میخوانند ولی از گلویشان پایینتر نمیرود؛ آنان از دین خارج میشوند همانگونه که تیر از شکار عبور میکند. مسلمانان را میکشند و بتپرستان را رها میکنند. اگر به زمان آنان برسم، همچون قوم عاد آنان را خواهم کشت.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ با تقسیم عادلانه دلها را به دست میآورد و نسبت به افراطگرایی هشدار میداد.
خود حدیث علت این ماجرا را بیان میکند: علی از یمن طلا نزد پیامبر ﷺ فرستاد و ایشان آن را میان شماری از بزرگان نجد تقسیم کرد تا دلهایشان را به اسلام متمایل سازد. برخی از یاران قریشی و انصار به این کار اعتراض کردند.
یعنی با نرم کردن دلها و تقویت پیوندشان با جامعه، آنان را به اسلام نزدیک کند.
کنایهای است از اینکه قرآن را با زبان تلاوت میکنند، اما معنایش به قلب و فهمشان راه نمییابد.
تشبیهی است برای ترک سریع و کامل دین.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که حاکمِ دادگر میتواند منابع بیتالمال را هدفمند تقسیم کند تا دلها را به هم نزدیک سازد و به مصلحت جامعه خدمت کند؛ این کار لزوماً به معنای دریافت سهم برابر برای هر گروه نیست. هشدار حدیث متوجه افراطگرایی دینی است: تلاوت فراوان یا نشانههای ظاهری پارسایی، هنگامی که کسی از حدود اسلام تجاوز میکند و مسلمانان را به ناحق میکشد، دلیل فهم درست نیست. منع کشتن آن مرد بدون اجازهٔ پیامبر ﷺ نشان میدهد که افراد حق ندارند خودسرانه به خشونت متوسل شوند.
- تقسیم داراییها را تنها بر پایهٔ سهمِ بیشترِ چه کسی نسنجید؛ هدفِ مشروع و مصلحت جامعه را نیز در نظر بگیرید.
- اختلاف دربارهٔ سیاستها را هرگز به اتهامزنی یا خشونت خودسرانه نکشانید.
- قرآن را با توجه به فهم و عمل به آن بخوانید و تعصبی را که به بیعدالتی میانجامد رد کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.