کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4710

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathmah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathmah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمَا فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ ‏.‏ فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَحُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَخُوهُ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ وَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

ترجمه

احمد بن عمرو بن سرح به ما خبر داد و گفت: ابن وهب به ما اطلاع داد و گفت: مالک بن انس از ابی لیلی بن عبدالله بن عبدالرحمن انصاری برایم نقل کرد که سهل بن ابی حثمه به او خبر داده است که عبدالله بن سهل و محیصه به دلیل تنگدستی راهی خیبر شدند. سپس کسی نزد محیصه آمد و به او اطلاع داد که عبدالله بن سهل کشته شده و در چاله یا چاهی انداخته شده است. محیصه نزد یهودیان رفت و گفت:

«به خدا سوگند، شما او را کشته‌اید.» آن‌ها گفتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» سپس بازگشت و خدمت رسول الله ﷺ شرفیاب شد و ماجرا را به ایشان عرض کرد. آنگاه او همراه با برادر بزرگترش حویصه و عبدالرحمن بن سهل آمدند. محیصه که در خیبر حضور داشت خواست سخن بگوید، اما رسول الله ﷺ فرمودند: «بزرگتر سخن بگوید، بزرگتر سخن بگوید.» پس ابتدا حویصه سخن گفت و سپس محیصه صحبت کرد. رسول الله ﷺ فرمودند: «یا باید دیه companionتان را بپردازند و یا اعلام جنگ شود.» پیامبر ﷺ در این باره به آنان نوشت و آن‌ها در پاسخ نوشتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» رسول الله ﷺ به حویصه، محیصه و عبدالرحمن فرمودند: «آیا حاضرید قسم بخورید و مستحق دریافت دیه خون companionتان شوید؟» گفتند: «خیر.» فرمودند: «پس آیا یهودیان برای شما قسم بخورند؟» گفتند: «آن‌ها مسلمان نیستند.» سرانجام رسول الله ﷺ از اموال خود دیه را پرداخت کردند و صد شتر ماده برای آنان فرستادند که وارد خانه‌هایشان شد. سهل گفت: «یکی از همان شتران سرخ‌مو حتی به من لگد زد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در یک پرونده قتل حل‌نشده، پیامبر ﷺ از عدالت و جان انسان‌ها پاسداری کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در سفری به خیبر کشته‌شده پیدا شد. خویشاوندانش یهودیان خیبر را متهم کردند، اما آنان قتل را انکار کردند. پیامبر ﷺ پرونده را بر پایه قواعد ادله و سوگند رسیدگی کرد و سرانجام دیه را از دارایی خود پرداخت.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

رویه‌ای حقوقی شامل سوگندها در پرونده قتلی که شواهد آن روشن نیست.

دیه

جبران مالی‌ای که در پی مرگ ناحق به بازماندگان پرداخت می‌شود.

خون‌بها

غرامت مربوط به شخص کشته‌شده؛ این غرامت جایگزین احراز دقیق مسئولیت نیست.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که اتهام به‌تنهایی اثبات‌کننده گناه نیست و در قَسامه، قواعد مشخصی برای سوگند و ادله وجود دارد. روایت همچنین نشان می‌دهد که در یک گروه، ممکن است بزرگ‌ترها برای سخن گفتن در اولویت باشند. مذاهب فقهی درباره جزئیات اجرای قَسامه دیدگاه‌های متفاوتی دارند، اما همگی بر اهمیت دلیل، عدالت رویه‌ای و حفاظت از جان انسان‌ها تأکید می‌کنند. پرداخت دیه از دارایی پیامبر ﷺ را اقدامی مسئولانه می‌دانند تا حق بازماندگان نادیده نماند.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل کسی را به ارتکاب جرم متهم نکنید؛ گمان‌ها را از راه روندی قانونی و دقیق مطرح کنید.
  2. در گفت‌وگوهایی با چند طرف، به بزرگ‌ترها فرصت مناسب دهید تا نخست سخن بگویند.
  3. اگر پرونده‌ای حل‌نشده ماند، قربانیان و بازماندگان را به حال خود رها نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.