کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4711

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathmah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathmah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ وَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَأَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن سلمه به ما خبر داد و گفت: ابن قاسم ما را آگاه ساخت و گفت: مالک برایم حدیث کرد، از ابی‌لیلی بن عبدالله بن عبدالرحمن بن سهل، از سهل بن ابی حثمه، که او به وی و گروهی از بزرگان قومش خبر داد که عبدالله بن سهل و مُحَیِّصه به دلیل تنگدستی راهی خیبر شدند. سپس کسی نزد محیصه آمد و به او اطلاع داد که عبدالله بن سهل کشته شده و در چاه یا گودالی انداخته شده است. محیصه نزد یهودیان رفت و گفت:

«به خدا سوگند، شما او را کشته‌اید.» آنان پاسخ دادند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» سپس محیصه نزد قوم خود بازگشت و ماجرا را برای ایشان تعریف کرد. آنگاه او همراه با برادرش حُوَیِّصه (که از او بزرگتر بود) و عبدالرحمن بن سهل به خدمت رسول الله ﷺ شرفیاب شدند. محیصه که در خیبر حضور داشت خواست سخن بگوید، اما رسول الله ﷺ به او فرمودند: «بزرگتر سخن بگوید، بزرگتر سخن بگوید» و منظورشان رعایت سن بود. بنابراین ابتدا حویصه سخن گفت و سپس محیصه صحبت کرد. رسول الله ﷺ فرمودند: «یا باید دیه companionتان را بپردازند و یا اعلام جنگ کنند.» رسول الله ﷺ در این باره به آنان نامه نوشتند و آنان در پاسخ نوشتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» رسول الله ﷺ به حویصه، محیصه و عبدالرحمن فرمودند: «آیا حاضرید قسم بخورید و حق خونبهای companionتان را ثابت کنید؟» عرض کردند: «خیر.» فرمودند: «پس آیا یهودیان برای شما قسم بخورند؟» عرض کردند: «آنان مسلمان نیستند.» سرانجام رسول الله ﷺ دیه را از جانب خود پرداختند و صد شتر ماده برای آنان فرستادند تا جایی که شتران وارد خانه‌هایشان شدند. سهل گفت: «یکی از آن شتران مادهٔ سرخ‌رنگ به من لگد زد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در یک قتل حل‌نشده، پیامبر ﷺ شخصاً صد شتر پرداخت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل را کشته‌شده در خیبر یافتند. خانواده‌اش یهودیان خیبر را به قتل متهم کردند، اما آنان قتل را انکار کردند. پس از آنکه خانواده سوگند یاد نکرد، پیامبر ﷺ صد شتر از دارایی خود پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

رویه‌ای مبتنی بر سوگند در پرونده قتل، هنگامی که شواهد موجود تکلیف پرونده را روشن نمی‌کند.

دیه

غرامت مالی‌ای که بابت فرد کشته‌شده به بازماندگان پرداخت می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت درباره احکام قسامه و نقش سوگندها در مواردی بحث می‌کنند که قتل مورد اختلاف است. خانواده سوگند یاد نکرد و متهمان قتل را انکار کردند؛ در پی آن، پیامبر ﷺ پرداختی را بر آنان تحمیل نکرد، بلکه خانواده را از دارایی خود جبران کرد. عبارت «بگذارید بزرگ‌تر سخن بگوید» همچنین نشان‌دهنده احترام به بزرگ‌ترها و رعایت نظم در گفت‌وگو است. چگونگی دقیق اجرای قسامه در مذاهب فقهی متفاوت است.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی را بدون بررسی پرونده بر پایه رویه‌های عادلانه به جرم سنگینی متهم نکن.
  2. در گفت‌وگو، هرگاه مناسب باشد، برای احترام و نظم، بگذار بزرگ‌تر سخن بگوید.
  3. در اختلاف حل‌نشده در پی راه‌حلی عادلانه باش و تا حد توان به بازماندگان کمک کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.