کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4712

روایت‌شده توسط Sahl bin Abi Hathmah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl bin Abi Hathmah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ وَحَسِبْتُ قَالَ وَعَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّهُمَا قَالاَ خَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلِ بْنِ زَيْدٍ وَمُحَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودٍ حَتَّى إِذَا كَانَا بِخَيْبَرَ تَفَرَّقَا فِي بَعْضِ مَا هُنَالِكَ ثُمَّ إِذَا بِمُحَيِّصَةَ يَجِدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَتِيلاً فَدَفَنَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هُوَ وَحُوَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ - وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ - فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ قَبْلَ صَاحِبَيْهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرِ الْكُبْرَ فِي السِّنِّ ‏"‏ ‏.‏ فَصَمَتَ وَتَكَلَّمَ صَاحِبَاهُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مَعَهُمَا فَذَكَرُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقْتَلَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا وَتَسْتَحِقُّونَ صَاحِبَكُمْ أَوْ قَاتِلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ قَالَ ‏"‏ فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَقْبَلُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهُ عَقْلَهُ ‏.‏

ترجمه

قتیبه به ما خبر داد و گفت: لیث برای ما حدیث کرد، از یحیی، از بشیر بن یسار، از سهل بن ابی حَثْمه — و گمان می‌کنم که گفت: و از رافع بن خدیج — که آن دو گفتند: عبدالله بن سهل بن زید و مُحَیِّصه بن مسعود خارج شدند تا اینکه وقتی به خیبر رسیدند، در برخی کارهای آنجا از هم جدا شدند. سپس محیصه، عبدالله بن سهل را کشته یافت و او را دفن کرد. آنگاه همراه با حُوَیِّصه بن مسعود و عبدالرحمن بن سهل — که جوان‌ترین ایشان بود — به خدمت رسول الله ﷺ آمدند. عبدالرحمن پیش از دو همراهش شروع به سخن گفتن کرد، پس رسول الله ﷺ به او فرمودند:

«بزرگ‌تر از نظر سن اول صحبت کند.» پس او ساکت شد و دو همراهش سخن گفتند، سپس او نیز با آنان سخن گفت. آنها ماجرای قتل عبدالله بن سهل را به رسول الله ﷺ گزارش دادند. ایشان به آنان فرمودند: «آیا حاضرید پنجاه قسم یاد کنید تا حقِ خون‌بها یا قصاص قاتلتان را به دست آورید؟» گفتند: «چگونه قسم بخوریم در حالی که شاهد ماجرا نبوده‌ایم؟» فرمودند: «پس آیا یهودیان با پنجاه قسم بی‌گناهی خود را اثبات کنند؟» گفتند: «چگونه می‌توانیم سوگند قوم کافر را بپذیریم؟» چون رسول الله ﷺ این وضعیت را دیدند، خودشان خون‌بها را پرداخت کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در یک پروندهٔ قتلِ حل‌نشده، پیامبر ﷺ خود دیه را پرداخت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در خیبر کشته شد. خویشاوندانش ماجرا را نزد پیامبر ﷺ بردند؛ آنان نمی‌توانستند خودشان به قتل شهادت دهند و نمی‌خواستند سوگند ساکنان یهودی را بپذیرند. در پی آن، پیامبر ﷺ دیه را پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

آیینی شامل سوگندهای مکرر در پروندهٔ قتلِ حل‌نشده.

دیه

غرامت مالی به بازماندگان در صورت قتل یا کشتن، مطابق مقررات مربوط.

قصاص

مجازاتی که قانون آن را مقرر می‌کند و ممکن است شامل مقابله‌به‌مثل متناسب باشد؛ این به معنای اجازهٔ انتقام‌گیری خودسرانه نیست.

برداشت‌های عالمان

فقیهان کلاسیک این واقعه را مبنایی برای احکام قَسامه بررسی می‌کنند؛ شرایط دقیق آن در مذاهب فقهی متفاوت است. این روایت تأکید می‌کند که اتهام بدون دلیل نباید به اقدام خودسرانه بینجامد. عالمان همچنین دربارهٔ ترتیب سخن‌گفتن بحث کرده‌اند: پیامبر ﷺ بزرگ‌تر را در آغاز به سخن گفتن فراخواند. اینکه ایشان دیه را از دارایی خود پرداخت، نشان‌دهندهٔ توجه ایشان به پایان دادن به اختلاف و محافظت از جان و مال است؛ اما این کار قاعده‌ای کلی نیست که قاضی یا جامعه همیشه خودشان غرامت را بپردازند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اتهام‌های جدی را به مرجع قضاییِ صلاحیت‌دار ارجاع دهید و هرگز خودسرانه انتقام نگیرید.
  2. در اختلاف‌ها خواهان دلیل شوید و حقوق همهٔ طرف‌ها را با دقت رعایت کنید.
  3. به جوانان فرصت سخن گفتن بدهید و در عین حال احترام به ترتیب مناسب سخن‌گفتن را بیاموزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.