کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4713

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathmah and Rafi' ibn Khadij. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathmah and Rafi' ibn Khadij

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ مُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فِي حَاجَةٍ لَهُمَا فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ فَجَاءَ أَخُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا عَمِّهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي أَمْرِ أَخِيهِ - وَهُوَ أَصْغَرُ مِنْهُمْ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكُبْرَ لِيَبْدَأَ الأَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ فَتَكَلَّمَا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ‏"‏ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَشْهَدْهُ كَيْفَ نَحْلِفُ قَالَ ‏"‏ فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَدَخَلْتُ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي نَاقَةٌ مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ ‏.‏

ترجمه

احمد بن عبده به ما خبر داد، گفت: حماد به ما اطلاع داد، گفت: یحیی بن سعید برای ما حدیث کرد، از بشیر بن یسار، از سهل بن ابی حثمه و رافع بن خدیج که هر دو نقل کردند که محیصه بن مسعود و عبدالله بن سهل برای کاری به خیبر رفتند. سپس در میان نخلستان‌ها از هم جدا شدند و عبدالله بن سهل کشته شد. آنگاه برادرش عبدالرحمن بن سهل و پسرعموهایش حویصه و محیصه نزد رسول الله ﷺ آمدند. عبدالرحمن درباره برادرش سخن گفت — در حالی که از همه جوان‌تر بود — پس رسول الله ﷺ فرمودند:

«بزرگ‌ترها ابتدا سخن بگویند.» سپس آن دو درباره یارشان صحبت کردند. آنگاه رسول الله ﷺ سخنی فرمودند که معنایش این بود: «پنجاه نفر از شما قسم بخورند.» گفتند: «ای رسول خدا! این امری است که ما شاهد آن نبوده‌ایم، چگونه قسم بخوریم؟» فرمودند: «پس یهودیان با قسم پنجاه نفر از خودشان بی‌گناهی خود را ثابت کنند.» گفتند: «ای رسول خدا! آنان قوم کافر هستند.» پس رسول الله ﷺ دیه او را از جانب خود پرداخت کردند. سهل گفت: «من وارد آغل شتران آنان شدم و یکی از آن شتران مرا لگد زد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در قتلِ حل‌نشده، پیامبر ﷺ از رعایت ادله پاسداری کرد و دیه را پرداخت.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل پس از آنکه همراه مُحَیِّصه بن مسعود به خیبر رفت، کشته شد. خانواده‌اش ماجرا را نزد رسول‌الله ﷺ مطرح کردند، اما شاهد قتل نبودند و نمی‌خواستند بدون شاهد سوگند بخورند.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

آیین ویژه‌ای شامل سوگندهای مکرر در پرونده قتل است، هنگامی که ادله معمول در دسترس نیست.

دیه

جبران مالی برای بازماندگانِ فرد کشته‌شده، بر اساس احکام شریعت اسلامی.

آغاز کردنِ بزرگ‌ترها

رسمی در گفت‌وگو که در این مورد به حاضران مسن‌تر اجازه می‌داد نخست سخن بگویند.

برداشت‌های عالمان

فقیهان کلاسیک این روایت را از مبانی قَسامه می‌دانند، اما درباره شرایط دقیق آن، اینکه چه کسانی سوگند می‌خورند و آثار حقوقی این آیین اختلاف نظر دارند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت قَسامه را با صورت‌بندی‌های حقوقی متفاوت می‌پذیرند؛ بااین‌حال، هیچ‌یک سوگند را مجوزی برای متهم کردن کسی بدون دلیل نمی‌دانند. دستور به آغاز کردنِ بزرگ‌ترها همچنین احترام به سن و رعایت نظم در سخن گفتن را نشان می‌دهد. اینکه رسول‌الله ﷺ دیه را از دارایی خود پرداخت، نشان می‌دهد که در یک پرونده حل‌نشده، اتهام بی‌پایه راه‌حل شمرده نمی‌شد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل کسی را به ارتکاب جرم متهم نکنید و اختلافی جدی را به مرجع قضاییِ صلاحیت‌دار بسپارید.
  2. در گفت‌وگو، مطابق نظم رایج، به بزرگ‌ترها فرصت دهید نخست سخن بگویند.
  3. در یک فاجعه حل‌نشده، در پی راه‌حلی عادلانه باشید و بازماندگان را به سوگندهای بی‌پایه وادار نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.