کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4714

روایت‌شده توسط Sahl bin Abi Hathmah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2بِشْرٌ
  3. 3يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
  4. 4بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ
  5. 5سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ، وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُمَا أَتَيَا خَيْبَرَ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ صُلْحٌ فَتَفَرَّقَا لِحَوَائِجِهِمَا فَأَتَى مُحَيِّصَةُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ وَهُوَ يَتَشَحَّطُ فِي دَمِهِ قَتِيلاً فَدَفَنَهُ ثُمَّ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ - وَهُوَ أَحْدَثُ الْقَوْمِ سِنًّا - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرِ الْكُبْرَ ‏"‏ ‏.‏ فَسَكَتَ فَتَكَلَّمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ بِخَمْسِينَ يَمِينًا مِنْكُمْ فَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ أَوْ قَاتِلِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَرَ قَالَ ‏"‏ تُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَأْخُذُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَعَقَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ ‏.‏

ترجمه

عمرو بن علی به ما خبر داد و گفت: بشر — که همان ابن مُفَضَّل است — برای ما حدیث کرد و گفت: یحیی بن سعید از بُشَیر بن یَسار، و او از سَهل بن ابی حَثْمه روایت کرده است که عبدالله بن سهل و مُحَیِّصه بن مسعود بن زید به خیبر رفتند، در حالی که در آن روز صلح برقرار بود. آن‌ها برای انجام کارهای خود از هم جدا شدند، سپس محیصه بر عبدالله بن سهل گذشت و او را در حالی یافت که در خون خود غلتیده و کشته شده بود. پس او را دفن کرد و سپس به مدینه بازگشت. آنگاه عبدالرحمن بن سهل، حُوَیِّصه و محیصه به خدمت رسول خدا ﷺ شرفیاب شدند. عبدالرحمن خواست سخن بگوید — در حالی که جوان‌ترین فرد میان آنان بود — پس رسول خدا ﷺ فرمودند:

«بگذارید بزرگ‌ترها ابتدا سخن بگویند.» پس او ساکت شد و آن دو نفر دیگر صحبت کردند. رسول خدا ﷺ فرمودند: «آیا حاضرید پنجاه قسم از جانب خود یاد کنید تا حق مطالبه خونیار یا قصاص قاتل همپیمانتان را به دست آورید؟» عرض کردند: «ای رسول خدا! چگونه قسم بخوریم در حالی که نه شاهد بوده‌ایم و نه دیده‌ایم؟» ایشان فرمودند: «پس آیا یهودیان با پنجاه قسم بی‌گناهی خود را اثبات کنند؟» عرض کردند: «ای رسول خدا! چگونه می‌توانیم قسم قوم کافر را بپذیریم؟» آنگاه رسول خدا ﷺ خونبها را از مال خود پرداخت کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در پروندهٔ قتلِ حل‌نشده، پیامبر ﷺ دیه را از مال خود پرداخت کرد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل در خیبر، که در آن زمان تحت پیمان صلح بود، کشته‌شده پیدا شد. خویشاوندان او برای دادخواهی نزد پیامبر ﷺ آمدند؛ آنان شاهد قتل نبودند و نمی‌خواستند سوگندهای جامعهٔ یهود را بپذیرند. پیامبر ﷺ در پی آن، دیه را از دارایی خود پرداخت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
قَسامه

آیین ویژه‌ای از سوگندها در پروندهٔ قتل، هنگامی که شواهد و اوضاع‌واحوال اقتضا کند.

دیه

غرامت مالی به بازماندگان در قتل یا قتل غیرعمد، بر اساس مقررات مربوط.

پنجاه سوگند

رویهٔ سوگندهایی که در این پرونده به خویشاوندان یا طرف دیگرِ درگیر پیشنهاد شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را دلیلی بر قسامه و اهمیت برخورد محتاطانه با اتهام قتل می‌دانند: خویشاوندان شاهد قتل نبودند و بنابراین صرفاً بر پایهٔ اتهام، حق مطالبهٔ قصاص به آنان داده نشد. مذاهب فقهی دربارهٔ شرایط دقیق، ترتیب و پیامدهای قسامه اختلاف دارند. همچنین از گفت‌وگو چنین برداشت می‌شود که در یک مجلس، ممکن است بزرگ‌ترها برای سخن گفتن در اولویت باشند. پرداخت دیه از سوی پیامبر ﷺ نیز نشان‌دهندهٔ توجه ایشان به قربانی و خانوادهٔ اوست.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل دقیق و طی کردن روند قانونی، کسی را به قتل متهم نکنید.
  2. در اختلافی جدی، به سخنان افراد درگیر گوش دهید و ترتیب سخن گفتنی منظم و محترمانه را رعایت کنید.
  3. هرگاه بتوانید، از بازماندگان حمایت کنید؛ به‌ویژه وقتی پرونده به شیوه‌ای عادلانهٔ دیگر حل نمی‌شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.