کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4723

روایت‌شده توسط Wa'il ibn Hujr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Wa'il ibn Hujr

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، عَنْ عَوْفٍ الأَعْرَابِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جِيءَ بِالْقَاتِلِ الَّذِي قَتَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ بِهِ وَلِيُّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ قَالَ ‏"‏ أَتَقْتُلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ دَعَاهُ قَالَ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَقْتُلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ فَإِنَّهُ يَبُوءُ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ فَأَرْسَلَهُ - قَالَ - فَرَأَيْتُهُ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن اسماعیل بن ابراهیم به ما خبر داد و گفت: اسحاق برای ما حدیث کرد، از عوف اعرابی، او از علقمه بن وائل حضرمی، و او از پدرش روایت کرده است که گفت: مردی را که مرتکب قتل شده بود نزد رسول خدا ﷺ آوردند و ولیّ مقتول او را آورده بود. رسول خدا ﷺ به او فرمودند:

«آیا او را می‌بخشی؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «آیا او را می‌کُشی؟» گفت: «بله.» فرمودند: «برو.» چون رفت، او را فراخواندند و فرمودند: «آیا او را می‌بخشی؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: «خیر.» فرمودند: «آیا او را می‌کُشی؟» گفت: «بله.» فرمودند: «برو.» چون رفت، فرمودند: «آگاه باش که اگر او را ببخشی، او گناه تو و گناه همراهت (مقتول) را بر دوش خواهد کشید.» سپس او را بخشید و رهایش کرد. راوی می‌گوید: «دیدم که تسمه چرمین خود را بر زمین می‌کشید و می‌رفت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ بازماندهٔ مقتول را به گذشت تشویق کرد، بی‌آنکه قصاص را بر او تحمیل کند.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

جبران مالیِ تعیین‌شده در قانون که به بازماندگان قربانی پرداخت می‌شود.

قصاص

مجازاتی قانونی که در این مورد می‌توانست شامل اعدامِ مرتکب باشد؛ اجرای آن از طریق اقدام خودسرانه جایز نیست.

وارثِ مقتول

بازمانده‌ای که طبق مقررات صلاحیت دارد دربارهٔ گذشت، دریافت دیه یا قصاص تصمیم بگیرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که در قتل عمد، بازماندهٔ واجد صلاحیت، در چارچوب شرایط قانونی، میان گذشت، پذیرفتن دیه و قصاص حق انتخاب دارد. سخنان پیامبر ﷺ گذشت را تشویق می‌کند، اما نشان می‌دهد که انتخاب بازمانده را تحمیل نمی‌کند. قصاص مجوزی برای اقدام خودسرانه نیست: رسیدگی به پرونده بر عهدهٔ مراجع صلاحیت‌دار است و باید مطابق ضوابط شریعت اسلامی انجام شود. شرایط دقیق و چگونگی اجرای آن میان مذاهب فقهی تفاوت دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر ستمی جدی، شتاب‌زده تصمیم نگیرید؛ بگذارید مراجع صلاحیت‌دار به پرونده رسیدگی کنند.
  2. گذشت را با دقت بررسی کنید؛ پیامبر ﷺ آن را تشویق کرد، بی‌آنکه بازمانده را به این انتخاب وادار کند.
  3. دربارهٔ دیه یا قصاص فقط در چارچوب مقررات قانونی و با راهنمایی متخصصان گفت‌وگو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.