کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4724

روایت‌شده توسط Wa'il ibn Hujr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Wa'il ibn Hujr

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عَوْفِ بْنِ أَبِي جَمِيلَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ أَبُو عَمْرٍو الْعَائِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ، عَنْ وَائِلٍ، قَالَ شَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جِيءَ بِالْقَاتِلِ يَقُودُهُ وَلِيُّ الْمَقْتُولِ فِي نِسْعَةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِوَلِيِّ الْمَقْتُولِ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَقْتُلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا ذَهَبَ بِهِ فَوَلَّى مِنْ عِنْدِهِ دَعَاهُ فَقَالَ لَهُ ‏"‏ أَتَعْفُو ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَتَأْخُذُ الدِّيَةَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَقْتُلُهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِ صَاحِبِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ وَتَرَكَهُ فَأَنَا رَأَيْتُهُ يَجُرُّ نِسْعَتَهُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار به ما خبر داد و گفت: یحیی بن سعید برای ما حدیث کرد، از عوف بن ابی جمیله، که گفت: حمزه ابوعمر عائذی برایم حدیث کرد و گفت: علقمه بن وائل برای ما حدیث کرد، از وائل، که گفت: من رسول الله ﷺ را دیدم آنگاه که قاتل را آوردند در حالی که ولیّ مقتول او را با تسمه‌ای چرمین می‌کشید. پس رسول الله ﷺ به ولیّ مقتول فرمودند:

«آیا او را عفو می‌کنی؟» گفت: خیر. فرمودند: «آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: خیر. فرمودند: «پس آیا او را می‌کُشی؟» گفت: آری. فرمودند: «او را ببر.» چون او را برد و از نزد ایشان دور شد، پیامبر ﷺ او را فراخواندند و فرمودند: «آیا او را عفو می‌کنی؟» گفت: خیر. فرمودند: «آیا دیه را می‌پذیری؟» گفت: خیر. فرمودند: «پس آیا او را می‌کُشی؟» گفت: آری. فرمودند: «او را ببر.» سپس رسول الله ﷺ در آن هنگام فرمودند: «آگاه باش که اگر او را عفو کنی، او گناه خود و گناه همراهت (مقتول) را بر دوش خواهد کشید.» پس او را عفو کرد و رها نمود، و من دیدم که تسمه‌اش را بر زمین می‌کشید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بازمانده می‌تواند میان بخشش، دیه و قصاص یکی را انتخاب کند.

توضیح واژه‌های دشوار
دیه

خون‌بهایی مقرر که به صاحبان حقِ قربانی پرداخت می‌شود.

ولیّ دم

بازمانده‌ای که طبق احکام فقه اسلامی حق پیگیری قصاص یا گذشت را بر عهده دارد.

قصاص

مجازاتی قانونی و متناسب با قتل ارتکابی که از سوی مرجع صلاحیت‌دار اجرا می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که صاحب حق در پرونده قتل می‌تواند قصاص را مطالبه کند، دیه را بپذیرد یا قاتل را ببخشد. قصاص انتقام شخصی نیست؛ پرونده باید بر اساس احکام فقه اسلامی و زیر نظر مرجع صلاحیت‌دار رسیدگی شود. بخشش انتخابی پسندیده است، اما بازمانده مجبور به آن نیست. عالمان عبارت مربوط به بر دوش گرفتن گناه قربانی را تشویقی به گذشت می‌دانند، نه نسبت‌دادن حقیقی گناهان او به قاتل.

درس‌هایی برای امروز
  1. نماینده قربانی باید پرونده را از راه مراجع صلاحیت‌دار و مطابق قانون پیگیری کند، نه با اقدام خودسرانه.
  2. پس از فقدانی سنگین، برای بررسی پیامدهای بخشش، دیه یا قصاص با عالمان مورد اعتماد و خانواده مشورت کنید و شتاب نکنید.
  3. بخشش می‌تواند زمینه‌ساز رحمت باشد؛ در عین حال، حق بازمانده را برای انتخاب قانونی دیگر محترم بشمارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.