کتاب قسامه، قصاص و دیات · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 4732

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسامه، قصاص و دیات
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

از النسائي تا ابْنِ عَبَّاسٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍآن را به النسائي روایت کرد
  2. 2عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى
  3. 3عَلِيٌّ
  4. 4سِمَاكٍ
  5. 5عِكْرِمَةَ
  6. 6ابْنِ عَبَّاسٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ صَالِحٍ - عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ قُرَيْظَةُ وَالنَّضِيرُ وَكَانَ النَّضِيرُ أَشْرَفَ مِنْ قُرَيْظَةَ وَكَانَ إِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْظَةَ رَجُلاً مِنَ النَّضِيرِ قُتِلَ بِهِ وَإِذَا قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ أَدَّى مِائَةَ وَسْقٍ مِنْ تَمْرٍ فَلَمَّا بُعِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَتَلَ رَجُلٌ مِنَ النَّضِيرِ رَجُلاً مِنْ قُرَيْظَةَ فَقَالُوا ادْفَعُوهُ إِلَيْنَا نَقْتُلْهُ ‏.‏ فَقَالُوا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَتَوْهُ فَنَزَلَتْ ‏{‏ وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ ‏}‏ وَالْقِسْطُ النَّفْسُ بِالنَّفْسِ ثُمَّ نَزَلَتْ ‏{‏ أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ ‏}‏ ‏.‏

ترجمه

قاسم بن زکریا بن دینار به ما خبر داد، گفت: عبیدالله بن موسی برای ما حدیث کرد، گفت: علی — که همان ابن صالح است — از سِماک، از عِکرِمه، از ابن عباس به ما اطلاع داد که گفت:

«دو قبیله بنی‌قریظه و بنی‌نضیر بودند و بنی‌نضیر شریف‌تر از بنی‌قریظه محسوب می‌شدند. اگر مردی از بنی‌قریظه مردی از بنی‌نضیر را می‌کشت، قصاصاً کشته می‌شد؛ اما اگر مردی از بنی‌نضیر مردی از بنی‌قریظه را می‌کشت، صد وَسْق خرما به عنوان دیه می‌پرداخت. هنگامی که پیامبر ﷺ مبعوث شدند، مردی از بنی‌نضیر مردی از بنی‌قریظه را کشت. پس گفتند: «او را به ما بسپارید تا بکشیم.» طرف مقابل گفت: «بین ما و شما پیامبر ﷺ (داور) هست.» سپس نزد ایشان آمدند و این آیه نازل شد: {و اگر داوری کنی، میان آنان به عدالت داوری کن.} و عدالت یعنی جان در برابر جان. سپس این آیه نازل شد: {آیا حکم جاهلیت را می‌طلبند؟}»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ در موضوع قتل، قصاص برابر را بر امتیازهای قبیله‌ای مقدم دانست.

پیشینه و سبب بیان

خود روایت علت ماجرا را بیان می‌کند: قبایل قریظه و نضیر در قصاص و خون‌بها با یکدیگر برابر رفتار نمی‌کردند. پس از آنکه مردی از نضیر مردی از قریظه را کشت، آنان اختلاف را نزد پیامبر ﷺ بردند. در این زمینه، آیاتی درباره داوری عادلانه و داوری جاهلیت نیز ذکر شده است.

توضیح واژه‌های دشوار
قصاص

مجازات متقابل قانونی برای جرم، مطابق احکام شریعت اسلامی.

دیه

غرامت مالیِ خون که با رعایت شرایطی به بازماندگان پرداخت می‌شود.

وسق

واحد سنتی اندازه‌گیری محصولات کشاورزی؛ در اینجا منظور خرماست.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که قضاوت نباید تحت تأثیر تبار، جایگاه قبیله‌ای یا رتبه اجتماعی قرار گیرد. روایت، داوری عادلانه را با قصاص برابر پیوند می‌دهد: یک جان در برابر یک جان. فقیهان، قصاص و شرایط آن را در چارچوب شریعت اسلامی بررسی می‌کنند؛ اجرای قصاص در اختیار افراد نیست، بلکه به صلاحیت قانونی و روند قضایی وابسته است.

درس‌هایی برای امروز
  1. با همه مردم، فارغ از تبار، جایگاه یا نفوذشان، یکسان رفتار کنید.
  2. رسیدگی به اختلاف‌های مربوط به بی‌عدالتی‌های جدی را به قضات صلاحیت‌دار بسپارید و روند قانونی را رعایت کنید.
  3. ترتیباتی را که به سود یک گروه و به زیان گروه دیگر تبعیض قائل می‌شوند، رد کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.