کتاب مساجد · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 731

روایت‌شده توسط Ka'b ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساجد
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ka'b ibn Malik

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعًا وَثَمَانِينَ رَجُلاً فَقَبِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلاَنِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ تَعَالَ ‏"‏ ‏.‏ فَجِئْتُ حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنِ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلاً وَلَكِنْ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ لِتَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشَكُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُسْخِطُكَ عَلَىَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَىَّ فِيهِ إِنِّي لأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلاَ أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُمْتُ فَمَضَيْتُ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

ترجمه

سلیمان بن داود به ما خبر داد و گفت: ابن وهب از یونس برایمان حدیث کرد، او گفت: ابن شهاب گفت و عبدالرحمن بن کعب بن مالک به من خبر داد که عبدالله بن کعب گفت: شنیدم کعب بن مالک داستان خود را هنگامی که در غزوه تبوک از همراهی رسول الله ﷺ جا ماند، تعریف می‌کرد. او گفت: رسول الله ﷺ صبحگاه بازگشتند. عادت ایشان این بود که هرگاه از سفر برمی‌گشتند، ابتدا به مسجد می‌رفتند و دو رکعت نماز می‌خواندند، سپس برای دیدار با مردم می‌نشستند. وقتی ایشان چنین کردند، کسانی که جا مانده بودند نزد ایشان آمدند و شروع به عذرخواهی کردند و قسم خوردند. تعداد آنان بیش از هشتاد نفر بود. رسول الله ﷺ ظاهر گفتارشان را پذیرفتند، با آنان بیعت کردند، برایشان استغفار نمودند و باطن دل‌هایشان را به خداوند عزوجل واگذار کردند. تا اینکه نوبت به من رسید. وقتی سلام دادم، ایشان لبخندی مانند لبخند فرد خشمگین زدند و فرمودند:

«بیا جلو.» من رفتم و در برابر ایشان نشستم. ایشان به من فرمودند: «چه چیزی تو را باز داشت؟ آیا مرکب خود را نخریده بودی؟» گفتم: ای رسول خدا! به خدا سوگند، اگر در برابر کسی غیر از شما از بزرگان دنیا نشسته بودم، گمان می‌کردم که می‌توانم با استدلال‌هایم خشم او را فرو نشانم، زیرا مرا قدرت بیان داده شده است. اما به خدا سوگند، خوب می‌دانم که اگر امروز برای خشنودی شما دروغی بگویم، به زودی خداوند عزوجل شما را نسبت به من خشمگین خواهد ساخت. و اگر راست بگویم و شما از دست من ناراحت شوید، باز هم در آن امید بخشش خداوند را دارم. به خدا سوگند، هرگز قوی‌تر و ثروتمندتر از زمانی که از همراهی شما جا ماندم، نبودم. آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «اما این مرد راست گفته است. برخیز تا خداوند در باره‌ات حکم کند.» پس برخاستم و رفتم. (این روایتی مختصر است).

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ پس از بازگشت، ابتدا دو رکعت در مسجد نماز خواند و کعب صداقت را برگزید.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد پس از بازگشت از غزوهٔ تبوک رخ داد. کعب بن مالک روایت می‌کند که چگونه از همراهی بازماند و در برابر پیامبر ﷺ صادقانه حقیقت را گفت.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدی که نماز اسلامی از آن تشکیل می‌شود.

بازماندگان

مردانی که در سفر جنگی همراه پیامبر ﷺ نرفته بودند.

واگذاشتن رازهای درونی آنان به خدا

سپردن نیت‌های واقعی و امور پنهانشان به خدا.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این گزارش چنین برداشت می‌کنند که پیامبر ﷺ هنگام بازگشت از سفر، ابتدا به مسجد می‌رفت و در آنجا دو رکعت نماز می‌خواند. این کاری مستحب است، نه نمازی واجب. داستان کعب همچنین نشان می‌دهد که راست‌گویی صادقانه بهتر از دروغ گفتن برای راضی کردن مردم است. پیامبر ﷺ گفته‌های آشکار را مبنای داوری قرار می‌داد و نیت‌های پنهان را به خدا واگذار می‌کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر توانایی دارید، هنگام بازگشت از سفر دو رکعت در مسجد نماز بخوانید.
  2. حتی وقتی پاسخ صادقانه دشوار است، حقیقت را بگویید.
  3. دیگران را بر پایهٔ آنچه آشکار می‌کنند بسنجید و نیت‌های پنهانشان را به خدا واگذار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.