کتاب امامت نماز · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i، حدیث 793

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب امامت نماز
سنن النسائي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Sa'd

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، ثُمَّ ذَكَرَ كَلِمَةً مَعْنَاهَا قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ كَانَ قِتَالٌ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَتَاهُمْ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ قَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ يَا بِلاَلُ إِذَا حَضَرَ الْعَصْرُ وَلَمْ آتِ فَمُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا حَضَرَتْ أَذَّنَ بِلاَلٌ ثُمَّ أَقَامَ فَقَالَ لأَبِي بَكْرٍ رضى الله عنه تَقَدَّمْ ‏.‏ فَتَقَدَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَدَخَلَ فِي الصَّلاَةِ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ يَشُقُّ النَّاسَ حَتَّى قَامَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ وَصَفَّحَ الْقَوْمُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ لَمْ يَلْتَفِتْ فَلَمَّا رَأَى أَبُو بَكْرٍ التَّصْفِيحَ لاَ يُمْسَكُ عَنْهُ الْتَفَتَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُ امْضِهْ ثُمَّ مَشَى أَبُو بَكْرٍ الْقَهْقَرَى عَلَى عَقِبَيْهِ فَتَأَخَّرَ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقَدَّمَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ إِذْ أَوْمَأْتُ إِلَيْكَ أَنْ لاَ تَكُونَ مَضَيْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يَؤُمَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَقَالَ لِلنَّاسِ ‏"‏ إِذَا نَابَكُمْ شَىْءٌ فَلْيُسَبِّحِ الرِّجَالُ وَلْيُصَفِّحِ النِّسَاءُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

احمد بن عبده از حماد بن زید به ما خبر داد، سپس کلمه‌ای را ذکر کرد که معنای آن چنین است: ابو حازم برای ما حدیث کرد و گفت: سهل بن سعد گفت: میان قبیله بنی عمرو بن عوف درگیری رخ داد و خبر آن به پیامبر ﷺ رسید. ایشان نماز ظهر را خواندند و سپس برای ایجاد صلح میان آنان به سوی‌شان رفتند. آنگاه به بلال فرمودند:

«ای بلال! اگر وقت عصر فرا رسید و من نیامدم، به ابوبکر بگو تا مردم را در نماز پیشوایی کند.» چون وقت عصر شد، بلال اذان گفت، سپس اقامه کرد و به ابوبکر رضی الله عنه گفت: «پیش بروید.» ابوبکر پیش رفت و وارد نماز شد. سپس رسول خدا ﷺ آمدند و صف‌های مردم را شکافتند تا اینکه پشت سر ابوبکر ایستادند و مردم شروع به دست زدن کردند. ابوبکر هنگامی که در نماز بود هرگز به اطراف نگاه نمی‌کرد، اما وقتی دید که دست زدن‌ها ادامه دارد، برگشت و نگاه کرد. رسول خدا ﷺ با دست به او اشاره کردند که نماز را ادامه دهد. ابوبکر خداوند عزوجل را ستود که رسول خدا ﷺ به او فرمان داده بودند نماز را ادامه دهد. سپس ابوبکر بر روی پاشنه پا به عقب رفت و چون رسول خدا ﷺ این را دیدند، پیش آمدند و مردم را در نماز پیشوایی کردند. پس از پایان نماز فرمودند: «ای ابوبکر! وقتی به تو اشاره کردم، چه چیزی مانع شد که نماز را ادامه ندهی؟» او عرض کرد: «شایسته نیست که پسر ابی‌قحافه، رسول خدا ﷺ را در نماز پیشوایی کند.» و ایشان به مردم فرمودند: «اگر در نماز اتفاقی افتاد، مردان باید «سبحان‌الله» بگویند و زنان باید دست بزنند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ ابوبکر را برای امامت پیش انداخت و سپس خود هدایت نماز را بر عهده گرفت.

پیشینه و سبب بیان

میان بنی‌عمرو بن عوف اختلافی پیش آمده بود. پیامبر ﷺ برای آشتی دادن آنان نزدشان رفت و به بلال دستور داد اگر او به‌موقع بازنگشت، ابوبکر نماز عصر را امامت کند.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که درست پیش از آغاز نماز واجب گفته می‌شود.

تسبیح

گفتن «سبحان الله» برای ستایش خداوند.

تصفیق

دست زدن برای جلب توجه به نکته‌ای که باید در نماز به آن توجه شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که اگر امام حضور نداشته باشد، جانشینی که از پیش تعیین شده می‌تواند نماز جماعت را امامت کند. پیامبر ﷺ در جریان نماز به ابوبکر اقتدا کرد و سپس خود امامت را بر عهده گرفت. مذاهب فقهی درباره احکام دقیق این جابه‌جایی بحث کرده‌اند؛ این روایت نشان می‌دهد که در چنین وضعی باید نظم نماز با دقت رعایت شود. همچنین، طبق آداب نماز، مردان با تسبیح و زنان با دست زدن توجه دیگران را جلب می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر امام غایب است، از پیش جانشینی را به‌روشنی تعیین کنید تا نماز جماعت منظم ادامه یابد.
  2. هنگام بروز اختلاف، فعالانه برای آشتی دادن طرفین بکوشید؛ حتی اگر لازم باشد کارهای دیگر را سامان دهید.
  3. آداب نماز را رعایت کنید: مردان برای جلب توجه تسبیح می‌گویند و زنان دست می‌زنند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.