کتاب طهارت · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 100

روایت‌شده توسط Al-Mughirah ibn Shu'bah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طهارت
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Mughirah ibn Shu'bah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ تَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَالْعِمَامَةِ ‏.‏ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ ‏.‏ قَالَ وَذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى نَاصِيَتِهِ وَعِمَامَتِهِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ ذَكَرَ بَعْضُهُمُ الْمَسْحَ عَلَى النَّاصِيَةِ وَالْعِمَامَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ بَعْضُهُمُ النَّاصِيَةَ ‏.‏ وَسَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ بِعَيْنِي مِثْلَ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقَطَّانِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ وَسَلْمَانَ وَثَوْبَانَ وَأَبِي أُمَامَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَنَسٌ ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ الأَوْزَاعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ قَالُوا يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ ‏.‏ وَقَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالتَّابِعِينَ لاَ يَمْسَحُ عَلَى الْعِمَامَةِ إِلاَّ أَنْ يَمْسَحَ بِرَأْسِهِ مَعَ الْعِمَامَةِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَسَمِعْتُ الْجَارُودَ بْنَ مُعَاذٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعَ بْنَ الْجَرَّاحِ يَقُولُ إِنْ مَسَحَ عَلَى الْعِمَامَةِ يُجْزِئُهُ لِلأَثَرِ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، یحیی بن سعید قطان برای ما حدیث کرد، از سلیمان تیمی، از بکر بن عبدالله مزنی، از حسن، از ابن مغیره بن شعبه، از پدرش که گفت:

«پیامبر ﷺ وضو گرفت و بر خف‌ها (جوراب چرمی) و عمامه مسح کشید.» بکر گفت: «من این را از ابن مغیره شنیده‌ام.» او گفت: «و محمد بن بشار در جای دیگری از این حدیث ذکر کرده است که پیامبر ﷺ بر پیشانی و عمامه خود مسح کشید.» این حدیث از چندین طریق از مغیره بن شعبه روایت شده است؛ برخی از آنان مسح بر پیشانی و عمامه را ذکر کرده‌اند و برخی دیگر پیشانی را ذکر نکرده‌اند. من احمد بن حسن را شنیدم که می‌گفت: احمد بن حنبل را شنیدم که می‌فرمود: «هرگز کسی مانند یحیی بن سعید قطان را با چشمان خود ندیده‌ام.» او گفت: «در این باب از عمرو بن امیه، سلمان، ثوبان و ابوامامه نیز روایاتی نقل شده است.» ابوعیسی گفت: «حدیث مغیره بن شعبه، حدیثی حسن و صحیح است.» این قول بسیاری از اهل علم از اصحاب پیامبر ﷺ از جمله ابوبکر، عمر و انس است. اوزاعی، احمد و اسحاق نیز به همین نظر هستند و گفته‌اند: «مسح بر عمامه جایز است.» اما بسیاری از اهل علم از اصحاب پیامبر ﷺ و تابعین گفته‌اند: «تنها مسح بر عمامه کافی نیست مگر آنکه همراه با عمامه، بخشی از سر نیز مسح شود.» این قول سفیان ثوری، مالک بن انس، ابن مبارک و شافعی است. ابوعیسی گفت: جارود بن معاذ را شنیدم که می‌گفت: وکیع بن جراح را شنیدم که می‌فرمود: «اگر کسی بر عمامه مسح کند، به سبب اثر (روایت)، برای او کفایت می‌کند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ هنگام وضو بر خف‌های چرمی و عمامه‌اش مسح کشید.

توضیح واژه‌های دشوار
وضو

شست‌وشوی آیینی که مسلمانان، از جمله برای نماز، انجام می‌دهند.

خُف

جوراب چرمی یا پوششی برای پا که هنگام وضو می‌توان بر آن مسح کشید.

عمامه

دستاری که به دور سر بسته می‌شود.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که دانشمندان دربارهٔ مسح بر عمامه اختلاف نظر داشته‌اند. اوزاعی، احمد و اسحاق این کار را جایز می‌دانستند. سفیان ثوری، مالک، ابن مبارک و شافعی لازم می‌دانستند که بخشی از سر نیز تر شود. افزون بر این، روایت صورت‌هایی را نقل می‌کند که در آن‌ها پیشانی همراه با عمامه مسح می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. بیاموزید که کدام شیوه‌های مسح در وضو نزد مکاتب فقهی پذیرفته‌اند و در این زمینه از راهنمایی معتبر عالمان پیروی کنید.
  2. اگر عمامه بر سر دارید، در نظر داشته باشید که عالمان دربارهٔ کافی بودن مسح بر خود عمامه اختلاف دارند.
  3. در چارچوب احکام نقل‌شدهٔ وضو از آسان‌گیری بهره ببرید و به‌دلیل اختلاف نظر معتبر، دیگران را سرزنش نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.