کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 157

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ ‏.‏ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا وَلاَ يَصِحُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلاَةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الإِبْرَادُ بِصَلاَةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنَ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لاَ يُؤَخِّرَ الصَّلاَةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالاِتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنَ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلاَفِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ بِصَلاَةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا بِلاَلُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَوْ كَانَ الأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لاِجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لاَ يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنَ الْبُعْدِ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از سعید بن مسیب و ابوسلمه، از ابوهُریره که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«هرگاه گرما شدید شد، نماز (ظهر) را تا خنک شدن به تأخیر بیندازید، زیرا شدت گرما از تفتیدن دوزخ است.» راوی گفت: در این باب از ابوسعید، ابوذَر، ابن عمر، مغیره، قاسم بن صفوان از پدرش، ابوموسی، ابن عباس و انس نیز روایت شده است. راوی گفت: از عمر نیز در این باره از پیامبر ﷺ روایت شده که صحیح نیست. ابوعیسی می‌گوید: حدیث ابوهُریره حدیثی حسن و صحیح است. گروهی از اهل علم، تأخیر انداختن نماز ظهر را در گرمای شدید برگزیده‌اند و این قول ابن مبارک، احمد و اسحاق است. شافعی می‌گوید: تبرید (خنک کردن/تأخیر) در نماز ظهر تنها زمانی است که مسجدی باشد که مردم از راه دور به آنجا می‌آیند؛ اما کسی که تنها نماز می‌خواند یا در مسجد قوم خود نماز می‌گزارد، دوست دارم که نماز را در گرمای شدید به تأخیر نیندازد. ابوعیسی می‌گوید: نظر کسانی که به تأخیر ظهر در گرمای شدید رفته‌اند، اولی‌تر و شبیه‌تر به پیروی از سنت است. اما آنچه شافعی گفته که این رخصت مخصوص کسانی است که از راه دور می‌آیند و دچار مشقت می‌شوند، در حدیث ابوذَر چیزی وجود دارد که خلاف گفته شافعی را نشان می‌دهد. ابوذَر گفت: در سفری با پیامبر ﷺ بودیم که بلال برای نماز ظهر اذان گفت. پیامبر ﷺ فرمودند: «ای بلال! خنک کن، سپس خنک کن.» اگر امر بر آنچه شافعی گفته بود، در آن زمان معنایی برای تبرید وجود نداشت، زیرا آنها در سفر گرد هم آمده بودند و نیازی نبود که از راه دور بیایند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در گرمای شدید می‌توان نماز ظهر را تا خنک‌تر شدن هوا به تأخیر انداخت.

توضیح واژه‌های دشوار
اِبراد

به تأخیر انداختن نماز تا فروکش کردن شدت گرما.

ظهر

نماز واجب نیمروز.

نَفَس جهنم

توصیفی نبوی از گرمای شدید که با آتش پیوند داده شده است.

برداشت‌های عالمان

ابن‌مبارک، احمد و اسحاق ترجیح می‌دادند نماز ظهر را هنگام گرمای شدید به تأخیر بیندازند. شافعی این استحباب را به موقعیتی محدود کرد که مردم از راه دور به مسجد می‌آیند و در اثر گرما دچار دشواری می‌شوند. ترمذی تأخیر را دیدگاه قوی‌تر دانست و اشاره کرد که روایت ابی‌ذر این توصیه را در سفر گروهی نیز بیان می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در صورت تداوم گرمای شدید، نماز ظهر را تا زمانی که هوا به‌طور محسوسی خنک‌تر شود به تأخیر بیندازید، اما نگذارید وقت نماز بگذرد.
  2. هنگام برنامه‌ریزی برای نماز جماعت، دشواری ناشی از گرما برای نمازگزاران را در نظر بگیرید.
  3. در مسائل فقهی از عالمان معتبر پیروی کنید و آگاه باشید که آنان دامنه کاربرد این توصیه را به شکل‌های متفاوتی تعیین کرده‌اند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.