کتاب قدر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 2155

روایت‌شده توسط Ubadah ibn as-Samit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قدر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ubadah ibn as-Samit

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، قال: حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قال: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ قَدِمْتُ مَكَّةَ فَلَقِيتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّ أَهْلَ الْبَصْرَةِ يَقُولُونَ فِي الْقَدَرِ ‏.‏ قَالَ يَا بُنَىَّ أَتَقْرَأُ الْقُرْآنَ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ فَاقْرَإِ الزُّخْرُفَ ‏.‏ قَالَ فَقَرَأْتُ ‏:‏ ‏(‏حم* وَالْكِتَابِ الْمُبِينِ * إِنَّا جَعَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَإِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتَابِ لَدَيْنَا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ ‏)‏ فَقَالَ أَتَدْرِي مَا أُمُّ الْكِتَابِ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ كِتَابٌ كَتَبَهُ اللَّهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَقَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الأَرْضَ فِيهِ إِنَّ فِرْعَوْنَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَفِيهِ ‏:‏ ‏(‏تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ ‏)‏ قَالَ عَطَاءٌ فَلَقِيتُ الْوَلِيدَ بْنَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُهُ مَا كَانَ وَصِيَّةُ أَبِيكَ عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ دَعَانِي أَبِي فَقَالَ لِي يَا بُنَىَّ اتَّقِ اللَّهَ وَاعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَتَّقِيَ اللَّهَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ فَإِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمَ فَقَالَ اكْتُبْ ‏.‏ فَقَالَ مَا أَكْتُبُ قَالَ اكْتُبِ الْقَدَرَ مَا كَانَ وَمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى الأَبَدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

ترجمه

یحیی بن موسی به ما حدیث کرد و گفت: ابوداود طیالسی به ما حدیث کرد و گفت: عبدالواحد بن سلیم به ما حدیث کرد و گفت: به مکه رسیدم و با عطاء بن ابی رباح ملاقات کردم. به او گفتم: ای ابومحمد! مردم بصره درباره قدر سخن می‌گویند. او گفت: ای پسرم! آیا قرآن می‌خوانی؟ گفتم: بله. گفت: پس سوره زخرف را بخوان. من خواندم: (حم. سوگند به کتاب روشن. همانا ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم تا شاید بیندیشید. و همانا آن در نزد ما در ام‌الکتاب است که بلندمرتبه و حکمت‌آمیز است.) سپس پرسید: آیا می‌دانی ام‌الکتاب چیست؟ گفتم: الله و رسولش داناترند. گفت: همانا آن کتابی است که الله پیش از آفرینش آسمان‌ها و پیش از آفرینش زمین نوشته است. در آن آمده که فرعون از اهل آتش است و در آن آمده: (بریده باد هر دو دست ابولهب و نابود باد خود او!) عطاء گفت: سپس با ولید بن عباده بن صامت، صحابی رسول الله ﷺ دیدار کردم و از او پرسیدم: وصیت پدرت هنگام مرگ چه بود؟ گفت: پدرم مرا فراخواند و فرمود: ای پسرم! تقوای الله پیشه کن و بدان که هرگز تقوای الله نخواهی داشت مگر اینکه به الله ایمان بیاوری و به تمام قدر — خیر و شر آن — ایمان داشته باشی. اگر بر غیر این عقیده بمیری، وارد آتش خواهی شد. همانا شنیدم رسول الله ﷺ می‌فرمود:

«همانا نخستین چیزی که الله آفرید قلم بود. پس به آن فرمود: بنویس! قلم پرسید: چه بنویسم؟ فرمود: قدر را بنویس؛ آنچه بوده و آنچه تا ابد خواهد بود.» ابوعیسی گوید: این حدیث از این جهت غریب است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ایمان به قدر الهی شامل امور خوشایند و دشوار است و تقوا را می‌طلبد.

توضیح واژه‌های دشوار
قدر

علم و تقدیر فراگیر خداوند دربارهٔ آنچه رخ داده و آنچه رخ خواهد داد.

قلم

قلمی که بنا بر روایت، تقدیری را که خداوند فرمان داده بود ثبت کند، نوشت.

تقوا

ترس آگاهانه از خداوند و اطاعت از او، با پیروی از فرمان‌هایش و دوری از نهی‌هایش.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک ایمان به قدر را از ارکان ایمان می‌دانند: علم و تقدیر خداوند همه‌چیز را دربرمی‌گیرد، در حالی که انسان‌ها همچنان در برابر انتخاب‌ها و کردار خود مسئول‌اند. اشاره به اینکه ایمان، هم امور خوشایند و هم دشوار را دربرمی‌گیرد، تشویق به گناه یا تسلیم در برابر بی‌عدالتی نیست؛ بلکه به مؤمن می‌آموزد حکمت خداوند را به رسمیت بشناسد و در عین حال با اطاعت عمل کند. اشاره به قلم تأکید می‌کند که تقدیر الهی از پیش ثبت شده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. به تقدیر خداوند توکل کن و در عین حال وظایفت را با دقت انجام بده.
  2. هنگام روبه‌رو شدن با سختی، از خداوند یاری بخواه و از ناامیدی یا سرزنش او بپرهیز.
  3. پرسش‌های اعتقادی را با آرامش بررسی کن و فهم خود را بر دانش معتبر استوار ساز.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.