کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 304

روایت‌شده توسط Abu Humaid al-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humaid al-Sa'idi

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ سَمِعْتُهُ وَهُوَ، فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍّ يَقُولُ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالُوا مَا كُنْتَ أَقْدَمَنَا لَهُ صُحْبَةً وَلاَ أَكْثَرَنَا لَهُ إِتْيَانًا قَالَ بَلَى ‏.‏ قَالُوا فَاعْرِضْ ‏.‏ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ اعْتَدَلَ قَائِمًا وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ وَرَكَعَ ثُمَّ اعْتَدَلَ فَلَمْ يُصَوِّبْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُقْنِعْ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَاعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلاً ثُمَّ أَهْوَى إِلَى الأَرْضِ سَاجِدًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ جَافَى عَضُدَيْهِ عَنْ إِبْطَيْهِ وَفَتَخَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَيْهَا ثُمَّ اعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلاً ثُمَّ أَهْوَى سَاجِدًا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ وَقَعَدَ وَاعْتَدَلَ حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ ثُمَّ نَهَضَ ثُمَّ صَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا قَامَ مِنَ السَّجْدَتَيْنِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا صَنَعَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلاَةَ ثُمَّ صَنَعَ كَذَلِكَ حَتَّى كَانَتِ الرَّكْعَةُ الَّتِي تَنْقَضِي فِيهَا صَلاَتُهُ أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَى شِقِّهِ مُتَوَرِّكًا ثُمَّ سَلَّمَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ قَالَ وَمَعْنَى قَوْلِهِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ إِذَا قَامَ مِنَ السَّجْدَتَيْنِ يَعْنِي قَامَ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار و محمد بن مثَنّی به ما حدیث کردند، هر دو گفتند: یحیی بن سعید قطان به ما حدیث کرد، عبدالحمید بن جعفر به ما حدیث کرد، محمد بن عمرو بن عطاء از ابوحُمَید ساعدی روایت کرد که گفت: شنیدم در حالی که ده تن از اصحاب پیامبر ﷺ حضور داشتند و یکی از آنان ابوقتاده بن ربعی بود، می‌فرمود:

«من در میان شما به نماز رسول الله ﷺ داناترم.» گفتند: «تو که پیش از ما با ایشان همنشین نبوده‌ای و بیشتر از ما نیز نزد ایشان نیامده‌ای.» فرمود: «آری (با این حال می‌دانم).» گفتند: «پس بیان کن.» فرمود: «رسول الله ﷺ چون به نماز می‌ایستادند، راست می‌ایستادند و دستان خویش را تا برابر شانه‌ها بالا می‌بردند. چون قصد رکوع می‌کردند، دستانشان را تا برابر شانه‌ها بالا برده و می‌فرمودند: «الله اکبر» و سپس به رکوع می‌رفتند. آنگاه راست می‌ایستادند؛ سر را نه فرو می‌انداختند و نه بیش از حد بالا می‌بردند و دستانشان را بر زانوها می‌گذاشتند. سپس می‌فرمودند: «سمع الله لمن حمده» و دستانشان را بالا برده و چنان راست می‌ایستادند که هر استخوانی به جای خود باز می‌گشت. سپس به سجده رفته و می‌فرمودند: «الله اکبر». در سجده بازوان را از زیر بغل دور نگه می‌داشتند و انگشتان پا را گشوده نگاه می‌داشتند. سپس پای چپ را خم کرده و بر آن می‌نشستند و چنان راست می‌نشستند که هر استخوانی به جای خود باز می‌گشت. سپس دوباره به سجده رفته و می‌فرمودند: «الله اکبر». پس از آن پا را خم کرده و می‌نشستند و راست می‌شدند تا هر استخوانی به جای خود باز گردد، سپس برمی‌خاستند. در رکعت دوم نیز همین گونه عمل می‌کردند تا اینکه چون از دو سجده برمی‌خاستند (برای رکعت بعد)، تکبیر گفته و دستانشان را تا برابر شانه‌ها بالا می‌بردند، همان‌گونه که هنگام آغاز نماز انجام داده بودند. بدین سان ادامه می‌دادند تا در رکعت پایانی نماز، پای چپ را عقب کشیده و به حالت «تَوَرُّک» بر پهلوی خویش می‌نشستند و سپس سلام می‌دادند.» ابوعیسی گوید: این حدیث حسن صحیح است. و نیز گفت: منظور از «بالا بردن دست‌ها هنگام برخاستن از دو سجده»، برخاستن از دو رکعت است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ نماز را با حرکاتی سنجیده و آرامشی کامل در هر حرکت به‌جا می‌آورد.

پیشینه و سبب بیان

ابوحُمید نماز پیامبر ﷺ را در جمعی متشکل از ده تن از صحابه توصیف کرد. آنان از او خواستند نمازش را شرح دهد و او حالت‌های نماز را به‌صورت عملی نشان داد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکوع

خم‌شدن در نماز، به‌گونه‌ای که دست‌ها بر زانوها قرار می‌گیرند.

تورّک

حالت نشستن در پایان نماز که در آن پای چپ به پشت برده می‌شود.

سلام

درود پایانی که نماز با آن به پایان می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که حالت‌های نماز باید با دقت و آرامش انجام شوند: پس از برخاستن از رکوع و میان دو سجده باید صبر کرد تا بدن آرام بگیرد. روایت از بالا بردن دست‌ها در آغاز نماز، پیش از رکوع و هنگام برخاستن برای رکعت بعدی سخن می‌گوید. فقیهان دربارهٔ برخی جزئیات این حالت‌ها و چگونگی انجام آن‌ها اختلاف نظر دارند؛ چهار مذهب فقهی بر ارزش پیروی از توصیف نبوی تأکید می‌کنند، هرچند ممکن است دربارهٔ برخی اعمال جداگانهٔ نماز احکام متفاوتی داشته باشند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در نماز شتاب نکنید و پس از هر حرکت فرصت دهید تا بدن کاملاً آرام بگیرد.
  2. حالت‌های نماز را با دقت بیاموزید و در این کار از روایت‌های معتبر نبوی پیروی کنید.
  3. دربارهٔ اختلاف در جزئیات نماز با احترام گفت‌وگو کنید و بی‌درنگ درستی نماز دیگران را زیر سؤال نبرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.