کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3199

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا صَاعِدٌ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، أَخْبَرَنَا قَابُوسُ بْنُ أَبِي ظَبْيَانَ، أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ قَالَ قُلْنَا لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَرَأَيْتَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏:‏ ‏(‏ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ ‏)‏ مَا عَنَى بِذَلِكَ قَالَ قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا يُصَلِّي فَخَطَرَ خَطْرَةً فَقَالَ الْمُنَافِقُونَ الَّذِينَ يُصَلُّونَ مَعَهُ أَلاَ تَرَى أَنَّ لَهُ قَلْبَيْنِ قَلْبًا مَعَكُمْ وَقَلْبًا مَعَهُمْ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏:‏ ‏(‏ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ ‏)‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن عبدالرحمن به ما حدیث کرد، سعید حرّانی به ما خبر داد، زهیر به ما حدیث کرد، قابوس بن ابی ظبیان به ما خبر داد که پدرش برای او حدیث کرده و گفته است: از ابن عباس پرسیدیم:

«منظور از سخن خدای عزوجل که فرمود: (خداوند برای هیچ مردی دو دل در درونش قرار نداده است) چیست؟» گفت: روزی پیامبر خدا ﷺ برای نماز برخاستند و فکری در ذهنشان گذشت. منافقانی که با ایشان نماز می‌خواندند گفتند: «آیا نمی‌بینید که او دو دل دارد؛ دلی با شما و دلی با آنان؟» پس خداوند این آیه را نازل فرمود: (خداوند برای هیچ مردی دو دل در درونش قرار نداده است). عبد بن حمید به ما حدیث کرد، احمد بن یونس برایم حدیث کرد، زهیر نیز مانند آن را حدیث نمود. ابوعیسی گفت: این حدیث حسن است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

منافقان لغزش در نماز را تحریف کردند تا پیامبر ﷺ را مسخره کنند.

پیشینه و سبب بیان

بر اساس این روایت، منافقان لحظه‌ای تردید در نماز پیامبر ﷺ را به‌تمسخر، نشانه‌ای از داشتن دو قلب تعبیر کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
منافقان

کسانی که در ظاهر ایمان نشان می‌دادند، اما در باطن ایمان خود را پنهان می‌کردند یا آن را انکار می‌کردند.

دو قلب

این تعبیر در قرآن ۳۳:۴ می‌آید و بیان می‌کند که هیچ‌کس به‌معنای حقیقی دو قلب در سینه‌اش ندارد.

برداشت‌های عالمان

این توضیح، قرآن ۳۳:۴ را به رد تمسخر و دورویی درونی پیوند می‌دهد: یک انسان به‌معنای حقیقی دو قلب ندارد. چون این روایت خاص ضعیف دانسته شده است، نمی‌توان به‌تنهایی با آن عقیده‌ای دینی یا حکمی دربارهٔ وجوب یا حرمت تعیین کرد. در احکام عملیِ شک در نماز، روایات معتبر ملاک‌اند؛ چهار مذهب فقهی اهل سنت نیز این احکام را بر پایهٔ چنین دلایلی و اصول فقهی دیگر بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. لغزش دیگران را دستاویز تمسخر نکنید؛ با انصاف و احترام رفتار کنید.
  2. هرگاه متوجه شدید ذهنتان در نماز منحرف شده است، توجه خود را دوباره به خدا معطوف کنید.
  3. احکام دینیِ وجوب و حرمت را بر پایهٔ دلایل معتبر قرار دهید و دربارهٔ شک در نماز از آگاهان راهنمایی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.