کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3262

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ
  3. 3مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ
  4. 4زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ
  5. 5أَبِيهِ
  6. 6عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَثْمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رضى الله عنه يَقُولُ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَكَلَّمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ فَحَرَّكْتُ رَاحِلَتِي فَتَنَحَّيْتُ وَقُلْتُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ لاَ يُكَلِّمُكَ مَا أَخْلَقَكَ أَنْ يَنْزِلَ فِيكَ قُرْآنٌ قَالَ فَمَا نَشِبْتُ أَنْ سَمِعْتُ صَارِخًا يَصْرُخُ بِي قَالَ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ لَقَدْ أُنْزِلَ عَلَىَّ هَذِهِ اللَّيْلَةَ سُورَةٌ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ ‏:‏ ‏(‏إنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا ‏)‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ مُرْسَلاً ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، محمد بن خالد بن عثمّه برای ما حدیث کرد، مالک بن انس برای ما حدیث کرد، از زید بن اسلم، از پدرش که گفت: شنیدم عمر بن خطاب رضی الله عنه می‌فرمود: در یکی از سفرها همراه رسول الله ﷺ بودیم. من با رسول الله ﷺ سخن گفتم، اما ایشان سکوت کردند. دوباره سخن گفتم، باز هم سکوت کردند. بار سوم نیز سخن گفتم و ایشان همچنان خاموش ماندند. آنگاه مرکب خود را تازاندم و کناره رفتم و با خود گفتم: ای پسر خطاب! مادرت به عزایت بنشیند! سه بار رسول الله ﷺ را آزردی و هر بار پاسخی به تو ندادند. سزاوار است که درباره تو آیاتی از قرآن نازل شود. او گفت: دیری نپایید که صدایی شنیدم که مرا فریاد می‌زد. پس نزد رسول الله ﷺ آمدم و ایشان فرمودند:

«ای پسر خطاب! امشب سوره‌ای بر من نازل شده که برایم محبوب‌تر از هر چیزی است که خورشید بر آن طلوع کرده است: (همانا ما برای تو پیروزی آشکاری فراهم کردیم).» ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن صحیح غریب است و برخی آن را از مالک به صورت مرسل روایت کرده‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سوره فتح برای پیامبر ﷺ از هر چیزی که خورشید بر آن می‌تابد دوست‌داشتنی‌تر بود.

پیشینه و سبب بیان

عمر در سفری سه بار پیامبر ﷺ را خطاب کرد، اما پاسخی نشنید. اندکی بعد، سورهٔ فتح بر پیامبر ﷺ نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
سورهٔ فتح

چهل‌وهشتمین سورهٔ قرآن است و با این آیه آغاز می‌شود: «همانا ما برای تو پیروزی آشکاری را رقم زدیم.»

غریب

حدیثی که در یکی از حلقه‌های زنجیرهٔ نقل، تنها از طریق یک راوی نقل شده باشد.

برداشت‌های عالمان

عالمان اشاره می‌کنند که سخنان عمر نشان‌دهندهٔ احترام او به پیامبر ﷺ و نگرانی‌اش از این بود که رفتارش سبب نزول وحی شود. سخن دربارهٔ ارزش این سوره، بر نعمت بزرگ خداوند و اهمیت قرآن تأکید دارد. این حدیث همچنین می‌آموزد که سکوت را نباید بی‌درنگ به‌منزلهٔ رد کردن دانست؛ پیامبر ﷺ بعداً وقتی عمر را خطاب کرد، توضیح داد.

درس‌هایی برای امروز
  1. به کسی که فوراً پاسخ نمی‌دهد فرصت بدهید و پی‌درپی اصرار نکنید.
  2. با احترام به قرآن نزدیک شوید و در ارزش بزرگ وحی الهی تأمل کنید.
  3. اگر بعداً متوجه شدید مزاحم کسی شده‌اید، صادقانه آن را بپذیرید و رفتارتان را اصلاح کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.