کتاب تفسیر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3350

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب تفسیر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا يُوسُفَ بْنِ سَعْدٍ

Da'if (ضعیف)
  1. 1مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ
  3. 3الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ الْحُدَّانِيُّ
  4. 4يُوسُفَ بْنِ سَعْدٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ الْحُدَّانِيُّ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَامَ رَجُلٌ إِلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ بَعْدَ مَا بَايَعَ مُعَاوِيَةَ فَقَالَ سَوَّدْتَ وُجُوهَ الْمُؤْمِنِينَ ‏.‏ أَوْ يَا مُسَوِّدَ وُجُوهِ الْمُؤْمِنِينَ ‏.‏ فَقَالَ لاَ تُؤَنِّبْنِي رَحِمَكَ اللَّهُ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُرِيَ بَنِي أُمَيَّةَ عَلَى مِنْبَرِهِ فَسَاءَهُ ذَلِكَ فَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ إنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ‏)‏ يَا مُحَمَّدُ يَعْنِي نَهْرًا فِي الْجَنَّةِ وَنَزَلَتْ ‏:‏ ‏(‏ إنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ * وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ * لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ‏)‏ يَمْلِكُهَا بَعْدَكَ بَنُو أُمَيَّةَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ قَالَ الْقَاسِمُ فَعَدَدْنَاهَا فَإِذَا هِيَ أَلْفُ شَهْرٍ لاَ يَزِيدُ يَوْمٌ وَلاَ يَنْقُصُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ ‏.‏ وَقَدْ قِيلَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَازِنٍ ‏.‏ وَالْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ الْحُدَّانِيُّ هُوَ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَيُوسُفُ بْنُ سَعْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ وَلاَ نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ عَلَى هَذَا اللَّفْظِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

ترجمه

محمود بن غیلان به ما حدیث کرد، ابوداود طیالسی به ما حدیث کرد، قاسم بن فضل حُدّانی از یوسف بن سعد روایت کرد که گفت: مردی پس از بیعت حسن بن علی با معاویه، در برابر او ایستاد و گفت:

«روی مؤمنان را سیاه کردی» یا «ای سیاه‌کننده روی مؤمنان!» حسن فرمود: «خداوند رحمتت کند، مرا سرزنش مکن؛ زیرا پیامبر ﷺ در خواب دید که بنی‌امیه بر منبر او نشسته‌اند و این امر ایشان را اندوهگین ساخت. آنگاه نازل شد: (ما به تو کوثر عطا کردیم) ای محمد، یعنی رودی در بهشت. و نیز نازل شد: (ما آن را در شب قدر نازل کردیم * و چه دانی شب قدر چیست؟ * شب قدر بهتر از هزار ماه است) ای محمد، بنی‌امیه پس از تو این مدت را حکومت خواهند کرد.» قاسم گفت: «ما آن را شمردیم و دیدیم دقیقاً هزار ماه است، نه یک روز بیشتر و نه کمتر.» ابوعیسی گوید: این حدیث غریب است و جز از این طریق، یعنی از حدیث قاسم بن فضل نمی‌شناسیم. همچنین از قاسم بن فضل از یوسف بن مازن نیز نقل شده است. قاسم بن فضل حُدّانی ثقه است؛ یحیی بن سعید و عبدالرحمن بن مهدی او را توثیق کرده‌اند. اما یوسف بن سعد مجهول است و ما این حدیث را با این لفظ جز از این راه نمی‌شناسیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

یک روایت ضعیف، آشتی‌دادن مردم به‌دست حسن را به تفسیری درباره فرمانروایی دودمانی پیوند می‌دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
غریب

روایتی که از راهی محدود و یگانه شناخته شده است.

منبر

جایگاه بلند در مسجد که واعظ از آن سخن می‌گوید.

الکوثر

بخشش فراوان از سوی خداوند؛ در قرآن در سورهٔ کوثر از آن یاد شده است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی روایت را غریب می‌خواند و می‌گوید یوسف بن سعد ناشناخته است؛ ازاین‌رو زنجیرهٔ آن ضعیف است. بنابراین نمی‌توان تفسیر خاص سورهٔ قدر به‌عنوان اشاره‌ای به هزار ماه فرمانروایی را تفسیری قطعی دانست. عالمان در عقاید و احکام شرعی بر شواهد معتبر تکیه می‌کنند؛ این روایت به‌تنهایی حکمی را اثبات نمی‌کند. اما روایت صحیح دربارهٔ حسن به‌عنوان وسیلهٔ آشتی، مبنایی نیرومند برای ارج نهادن به تلاش او در برقراری صلح فراهم می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از استناد به روایتی برای اثبات عقیده یا حکمی، اعتبار آن را بررسی کنید.
  2. از انتشار تفسیرهای اثبات‌نشده دربارهٔ آیات قرآن بپرهیزید و به منابع معتبر تفسیر مراجعه کنید.
  3. در اختلاف‌ها در پی آشتی و پاسداری از همبستگی جامعه باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.