کتاب دعا · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 3386

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب دعا
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umar ibn al-Khattab

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ عِيسَى الْجُهَنِيُّ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الْجُمَحِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَفَعَ يَدَيْهِ فِي الدُّعَاءِ لَمْ يَحُطَّهُمَا حَتَّى يَمْسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى فِي حَدِيثِهِ لَمْ يَرُدَّهُمَا حَتَّى يَمْسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى ‏.‏ وَقَدْ تَفَرَّدَ بِهِ وَهُوَ قَلِيلُ الْحَدِيثِ وَقَدْ حَدَّثَ عَنْهُ النَّاسُ حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ ‏.‏

ترجمه

ابو موسی، محمد بن مثَنّی و ابراهیم بن یعقوب و بیش از یک راوی به ما حدیث کردند؛ گفتند: حماد بن عیسی جُهَنی برای ما حدیث کرد، از حنظله بن ابی‌سفیان جُمَحی، از سالم بن عبدالله، از پدرش، از عمر بن خطاب رضی الله عنه که فرمود:

«رسول خدا ﷺ هرگاه در دعا دستان خود را بالا می‌بردند، آن‌ها را پایین نمی‌آوردند تا اینکه با آن‌ها صورت خود را مسح می‌کردند.» محمد بن مثَنّی در حدیث خود گفت: «آن دو دست را برنمی‌گرداندند تا اینکه با آن‌ها صورت خود را مسح می‌کردند.» ابوعیسی گفت: «این حدیث صحیح غریب است؛ ما آن را جز از حدیث حماد بن عیسی نمی‌شناسیم. او به تنهایی آن را روایت کرده و احادیثش اندک است، اما مردم از او روایت کرده‌اند. حنظله بن ابی‌سفیان ثقه است و یحیی بن سعید قطّان وثاقت او را تأیید کرده است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

این روایت بیان می‌کند که پیامبر ﷺ پس از دعا، صورت خود را با دستانش مسح می‌کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
دعا

نیایشی که در آن شخص خداوند را می‌خواند و چیزی از او درخواست می‌کند.

غریب (gharib)

روایتی که از راه‌های نقلِ محدودی شناخته شده است.

ثقه

وصفی برای راوی‌ای که قابل اعتماد دانسته می‌شود.

برداشت‌های عالمان

ترمذی این روایت را «صحیح غریب» می‌خواند و می‌گوید از طریق حماد بن عیسی شناخته شده است؛ او همچنین به شمار اندک روایات نقل‌شده از وی اشاره می‌کند. بااین‌حال، ارزیابیِ تعیین‌شده در اینجا ضعیف است. بنابراین، بر پایهٔ این طریق، مسح صورت حکمی مستقل و واجب به شمار نمی‌آید. روایت صحیح دربارهٔ بالا بردن دست‌ها هنگام دعا، این کار را تأیید می‌کند، اما به‌تنهایی مسح صورت را ثابت نمی‌کند. عالمان دربارهٔ این عمل اختلاف نظر دارند؛ پس آن را واجب ندانید و دیگران را به‌خاطر انجامش سرزنش نکنید.

درس‌هایی برای امروز
  1. در دعا، صادقانه خداوند را بخوانید و با فروتنی از او درخواست کنید.
  2. بر پایهٔ این روایت ضعیف، مسح صورت پس از دعا را واجب ندانید.
  3. در این مسئله با احترام با اختلاف نظر برخورد کنید و عملی مورد اختلاف را به‌عنوان واجب به پیامبر ﷺ نسبت ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.