کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 404

روایت‌شده توسط Rifa'ah ibn Rafi'. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Rifa'ah ibn Rafi'

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الزُّرَقِيُّ، عَنْ عَمِّ، أَبِيهِ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَطَسْتُ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مُبَارَكًا عَلَيْهِ كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى ‏.‏ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْصَرَفَ فَقَالَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ ثُمَّ قَالَهَا الثَّانِيَةَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَتَكَلَّمْ أَحَدٌ ثُمَّ قَالَهَا الثَّالِثَةَ ‏"‏ مَنِ الْمُتَكَلِّمُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رِفَاعَةُ بْنُ رَافِعِ ابْنِ عَفْرَاءَ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ قُلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ حَمْدًا كَثِيرًا طَيِّبًا مُبَارَكًا فِيهِ مُبَارَكًا عَلَيْهِ كَمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدِ ابْتَدَرَهَا بِضْعَةٌ وَثَلاَثُونَ مَلَكًا أَيُّهُمْ يَصْعَدُ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ رِفَاعَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ فِي التَّطَوُّعِ لأَنَّ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنَ التَّابِعِينَ قَالُوا إِذَا عَطَسَ الرَّجُلُ فِي الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ إِنَّمَا يَحْمَدُ اللَّهَ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُوَسِّعُوا فِي أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، رفاعه بن یحیی بن عبدالله بن رفاعه بن رافع زرقی از عموی خود معاذ بن رفاعه و او از پدرش نقل کرد که گفت: پشت سر رسول الله ﷺ نماز می‌خواندم، عطسه کردم و گفتم:

«الحمد لله حمداً کثیراً طیّباً مبارکاً فیه، مبارکاً علیه کما یحب ربنا و یرضی» (ستایش فراوان، پاکیزه و پربرکت مخصوص الله است، بر آن درود و برکت باد، آنگونه که پروردگارمان دوست دارد و خشنود می‌شود). چون رسول الله ﷺ نماز را به پایان برد و روی گرداند، فرمود: «چه کسی در نماز سخن گفت؟» کسی پاسخ نداد. بار دوم فرمود: «چه کسی در نماز سخن گفت؟» باز کسی پاسخ نداد. بار سوم فرمود: «چه کسی در نماز سخن گفت؟» رفاعه بن رافع بن عفراء عرض کرد: «من بودم، ای رسول خدا ﷺ!» فرمود: «چه گفتی؟» عرض کرد: «گفتم: الحمد لله حمداً کثیراً طیّباً مبارکاً فیه، مبارکاً علیه کما یحب ربنا و یرضی.» پیامبر ﷺ فرمود: «سوگند به آنکه جانم در دست اوست! بیش از سی فرشته برای بردن این کلمه به آسمان با یکدیگر پیشی گرفتند که کدام‌یک آن را بالا ببرد.» راوی گوید: در این باب از انس، وائل بن حجر و عامر بن ربیعه نیز حدیث آمده است. ابوعیسی گوید: حدیث رفاعه حسن است. و گویی نزد برخی از علمای دین این حدیث مربوط به نمازهای مستحبی است، زیرا چندین تن از تابعین گفته‌اند اگر کسی در نماز واجب عطسه کند، تنها باید در دل خود الله را ستایش نماید و بیش از آن را جایز ندانسته‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ستایش صادقانه‌ای که در نماز گفته شد، به‌دست فرشتگان به بالا برده شد.

توضیح واژه‌های دشوار
حمدًا كثيرًا طيبًا مباركًا

ستایشی فراوان، پاکیزه و پربرکت.

شتاب کردند

فرشتگان شتاب کردند تا این کلمات را به بالا ببرند.

نماز مستحبی

نمازی که واجب نیست، اما به‌عنوان عبادت خوانده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

ترمذی این روایت را حسن می‌داند. او همچنین نقل می‌کند که برخی دانشمندان آن را ناظر به نمازهای مستحبی دانسته‌اند: بنا بر نظر شماری از تابعین، اگر کسی هنگام نماز واجب عطسه کند، فقط در دل خدا را می‌ستاید و این ستایش را با صدای بلند بر زبان نمی‌آورد. این روایت نشان می‌دهد که ستایش خداوند ارزشمند است، اما مجوزی کلی برای بلند سخن گفتن در هر نماز واجب نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. با کلمات صادقانه و توجه، خداوند را بستایید؛ حتی در لحظه‌های کوچک روزمره.
  2. در نماز واجب، بیرون از اذکار مقرر نماز با صدای بلند سخن نگویید؛ در این باره از توضیح دانشمندان معتبر پیروی کنید.
  3. معنای ستایش‌هایی را که بر زبان می‌آورید بیاموزید تا آن‌ها را آگاهانه‌تر بیان کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.