کتاب صلوة · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 413

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب صلوة
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حُرَيْثِ بْنِ قَبِيصَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَقُلْتُ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا ‏.‏ قَالَ فَجَلَسْتُ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ إِنِّي سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَرْزُقَنِي جَلِيسًا صَالِحًا فَحَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صَلاَتُهُ فَإِنْ صَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ فَإِنِ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَيْءٌ قَالَ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا هَلْ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَيُكَمَّلَ بِهَا مَا انْتَقَصَ مِنَ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ يَكُونُ سَائِرُ عَمَلِهِ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَسَنِ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَالْمَشْهُورُ هُوَ قَبِيصَةُ بْنُ حُرَيْثٍ ‏.‏ وَرُوِيَ عَنْ أَنَسِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا ‏.‏

ترجمه

علی بن نصر بن علی جَهْضَمی به ما حدیث کرد، سهل بن حماد به ما حدیث کرد، همام به ما حدیث کرد و گفت: قتاده برایم حدیث کرد، از حسن، او از حریث بن قبیشه، که گفت:

«به مدینه آمدم و گفتم: خدایا! همنشینی صالح برایم آسان گردان.» گفت: «پس کنار ابوهُریره نشستم و گفتم: من از خداوند درخواست همنشین صالح کرده‌ام، پس حدیثی را که از رسول الله ﷺ شنیده‌ای برایم بازگو کن، باشد که خداوند مرا از آن سودمند گرداند.» او گفت: «شنیدم رسول الله ﷺ می‌فرمودند: نخستین چیزی که در روز قیامت از اعمال بنده مورد محاسبه قرار می‌گیرد، نماز اوست. اگر نمازش درست باشد، رستگار و نجات‌یافته است و اگر فاسد باشد، زیانکار و ناموفق شده است. اگر در فریضه‌اش نقصانی باشد، پروردگار عزوجل می‌فرماید: بنگرید آیا بنده من نماز نافله‌ای دارد؟ پس با آن، نقص فریضه تکمیل شود. سپس سایر اعمالش نیز بر همین منوال سنجیده می‌شود.» گفت: «در این باب از تمیم داری نیز روایت آمده است.» ابوعیسی می‌گوید: «حدیث ابوهُریره از این جهت، حسن غریب است.» این حدیث از طرق دیگر نیز از ابوهُریره روایت شده است. برخی از اصحاب حسن، از حسن و او از قبیشه بن حریث حدیثی غیر از این روایت کرده‌اند، اما مشهور همان قبیشه بن حریث است. همچنین از انس بن حکیم از ابوهُریره از پیامبر ﷺ مشابه این حدیث روایت شده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نمازهای مستحبی در روز قیامت کاستی‌های نماز واجب را جبران می‌کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
مورد محاسبه قرار گرفتن

یعنی خداوند در روز قیامت اعمال شخص را بررسی کند.

نمازهای مستحبی

نمازهایی که واجب نیستند، اما برای عبادت خوانده می‌شوند.

ناقص

یعنی ناتمام یا دارای کاستی؛ روایت می‌گوید نمازهای مستحبی کاستی نماز واجب را جبران می‌کنند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که نماز در حسابرسی اهمیت ویژه‌ای دارد و نمازهای مستحبی می‌توانند کاستی‌های نمازهای واجب را جبران کنند. این روایت تشویقی است به اینکه در کنار نمازهای واجب، نمازهای مستحبی را نیز به‌طور منظم به‌جا آوریم؛ اما نماز مستحبی جایگزین تکلیف واجب نمی‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. از پنج نماز واجب مراقبت کن و بکوش آن‌ها را کامل و به‌موقع به‌جا آوری.
  2. برنامه‌ای منظم و عملی برای نمازهای مستحبی، مانند نمازهای سنت، داشته باش.
  3. از خداوند همنشینی شایسته بخواه و از نشست‌هایی بهره ببر که دانش و کارهای نیک را تشویق می‌کنند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.