کتاب سفر · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 561

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب سفر
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ وَهِيَ دُونَ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَسَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَبِهَذَا الْحَدِيثِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ يَرَوْنَ صَلاَةَ الْكُسُوفِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى بِأُمِّ الْقُرْآنِ وَنَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ سِرًّا إِنْ كَانَ بِالنَّهَارِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَتِهِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ بِتَكْبِيرٍ وَثَبَتَ قَائِمًا كَمَا هُوَ وَقَرَأَ أَيْضًا بِأُمِّ الْقُرْآنِ وَنَحْوًا مِنْ آلِ عِمْرَانَ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَتِهِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ تَامَّتَيْنِ وَيُقِيمُ فِي كُلِّ سَجْدَةٍ نَحْوًا مِمَّا أَقَامَ فِي رُكُوعِهِ ثُمَّ قَامَ فَقَرَأَ بِأُمِّ الْقُرْآنِ وَنَحْوًا مِنْ سُورَةِ النِّسَاءِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَتِهِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ بِتَكْبِيرٍ وَثَبَتَ قَائِمًا ثُمَّ قَرَأَ نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْمَائِدَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَتِهِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ تَشَهَّدَ وَسَلَّمَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عبدالملک بن ابی‌الشوارب به ما حدیث کرد، یزید بن زریع به ما حدیث کرد، معمر به ما حدیث کرد، از زهری، از عروه، از عایشه رضی الله عنها که فرمود: در زمان رسول الله ﷺ خورشید گرفت، پس رسول الله ﷺ مردم را در نماز رهبری کردند. ایشان قرائتی طولانی نمودند، سپس رکوعی طولانی کردند، آنگاه سر برداشتند و قرائتی طولانی کردند که کوتاه‌تر از اولی بود، سپس رکوعی طولانی کردند که کوتاه‌تر از اولی بود، آنگاه سر برداشتند و سجده کردند. سپس در رکعت دوم نیز همین کار را انجام دادند. ابوعیسی می‌گوید: این حدیث حسن صحیح است. بر اساس همین حدیث، امام شافعی، احمد و اسحاق معتقدند که نماز کسوف شامل چهار رکوع در چهار سجده است. امام شافعی می‌فرماید: در رکعت اول سوره فاتحه و مقداری تقریباً برابر با سوره بقره خوانده شود؛ اگر در روز باشد، آهسته خوانده شود. سپس رکوعی طولانی تقریباً به اندازه قرائت انجام دهد، آنگاه با تکبیر سر بردارد و همان‌گونه قائم بماند و دوباره سوره فاتحه و مقداری تقریباً برابر با سوره آل عمران بخواند. سپس رکوعی طولانی تقریباً به اندازه قرائت انجام دهد، آنگاه سر بردارد و بگوید

«سمع الله لمن حمده». سپس دو سجده کامل به جا آورد و در هر سجده تقریباً به اندازه رکوع مکث کند. سپس برخیزد و سوره فاتحه و مقداری تقریباً برابر با سوره نساء بخواند، سپس رکوعی طولانی تقریباً به اندازه قرائت انجام دهد، آنگاه با تکبیر سر بردارد و قائم بماند و مقداری تقریباً برابر با سوره مائده بخواند. سپس رکوعی طولانی تقریباً به اندازه قرائت انجام دهد، آنگاه سر بردارد و بگوید «سمع الله لمن حمده». سپس دو سجده به جا آورد و پس از آن تشهد و سلام دهد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام خورشیدگرفتگی، پیامبر ﷺ نمازی طولانی به‌جا آورد که در هر رکعت دو رکوع داشت.

پیشینه و سبب بیان

در زمان حیات پیامبر ﷺ خورشیدگرفتگی رخ داد؛ عایشه نمازی را توصیف می‌کند که ایشان در آن هنگام با مردم به‌جا آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

یک واحد نماز شامل قیام، رکوع و سجده.

رکوع

حالت خم‌شدن در نماز که در آن دست‌ها روی زانوها قرار می‌گیرند.

سجده

به خاک افتادن در نماز، به‌گونه‌ای که پیشانی زمین را لمس می‌کند.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که شافعی، احمد و اسحاق بر پایهٔ این روایت، نماز خورشیدگرفتگی را دو رکعت می‌دانند که در هر رکعت دو قرائت و دو رکوع، و پس از آن دو سجده انجام می‌شود. شافعی همچنین بیان می‌کند که قرائت‌ها و رکوع‌ها طولانی‌اند و در روز قرائت آهسته انجام می‌شود. مذاهب فقهی نماز خورشیدگرفتگی را نمازی تشریع‌شده می‌دانند؛ روایت‌هایی با توصیف‌های متفاوت از چگونگی این نماز وجود دارد که علما تبیین فقهی خود را بر پایهٔ آن‌ها ارائه کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام خورشیدگرفتگی می‌توان نماز تشریع‌شدهٔ گرفتگی را به‌جا آورد و خدا را یاد کرد.
  2. در نماز برای قرائت، رکوع و سجده وقت بگذارید، بی‌آنکه صورت‌های مقرر آن را نادیده بگیرید.
  3. چگونگی نماز را از روایت‌های معتبر بیاموزید و دربارهٔ اختلاف‌های فقهی از عالمی متخصص راهنمایی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.