کتاب زکات · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 653

روایت‌شده توسط Hubshi ibn Junadah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب زکات
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Da'if (ضعیف)
  1. 1عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ
  3. 3مُجَالِدٍ
  4. 4عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ
  5. 5حُبْشِيِّ بْنِ جُنَادَةَ السَّلُولِيِّ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ عَامِرٍ الشَّعْبِيِّ، عَنْ حُبْشِيِّ بْنِ جُنَادَةَ السَّلُولِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ أَتَاهُ أَعْرَابِيٌّ فَأَخَذَ بِطَرَفِ رِدَائِهِ فَسَأَلَهُ إِيَّاهُ فَأَعْطَاهُ وَذَهَبَ فَعِنْدَ ذَلِكَ حَرُمَتِ الْمَسْأَلَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لاَ تَحِلُّ لِغَنِيٍّ وَلاَ لِذِي مِرَّةٍ سَوِيٍّ إِلاَّ لِذِي فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ غُرْمٍ مُفْظِعٍ وَمَنْ سَأَلَ النَّاسَ لِيُثْرِيَ بِهِ مَالَهُ كَانَ خُمُوشًا فِي وَجْهِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَرَضْفًا يَأْكُلُهُ مِنْ جَهَنَّمَ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُقِلَّ وَمَنْ شَاءَ فَلْيُكْثِرْ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

علی بن سعید کندی برای ما حدیث کرد، عبدالرحیم بن سلیمان برای ما حدیث کرد، از مجالد، از عامر شعبی، از حبشی بن جناده سلولی که گفت: شنیدم رسول خدا ﷺ در حجةالوداع در حالی که در عرفات ایستاده بودند فرمودند: مردی بادیه‌نشین نزد ایشان آمد و گوشه ردای ایشان را گرفت و چیزی طلب کرد. پیامبر ﷺ به او چیزی دادند و او رفت. در همان لحظه سؤال کردن (گدایی) حرام گردید. سپس رسول خدا ﷺ فرمودند:

«همانا سؤال کردن نه برای شخص ثروتمند روا است و نه برای فرد توانمند و سالم، مگر برای کسی که دچار فقر شدید باشد یا بدهکاری سنگین داشته باشد. و هر کس از مردم چیزی بخواهد تا بدین وسیله مال خود را بیفزاید، در روز قیامت آن مالِ درخواستی به صورت خراش‌هایی بر چهره‌اش خواهد بود و اخگری از جهنم خواهد خورد که آن را می‌خورد. پس هر که بخواهد کم بگیرد و هر که بخواهد زیاد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

گداییِ بی‌نیازانه برای افزایش دارایی به‌شدت نکوهش شده است.

پیشینه و سبب بیان

متن، ماجرا را در حجةالوداع و در عرفات نقل می‌کند: مردی بادیه‌نشین از پیامبر ﷺ چیزی خواست و آن حضرت به او عطا کرد. این‌که در آن هنگام درخواست‌کردن ممنوع شد نیز بخشی از روایت نقل شده است، اما به‌سبب درجهٔ ضعیف روایت، به‌تنهایی اعتبار استنباطی مستقل در احکام ندارد.

توضیح واژه‌های دشوار
بدهی کمرشکن

بدهی سنگینی که شخص نمی‌تواند از دارایی خود بازپرداخت کند.

افزایش دارایی

گردآوری پول یا کالا از راه درخواست کمک از مردم، درحالی‌که نیاز فوری وجود ندارد.

اخگرهای گداخته

تصویری از مجازات سختی که در روایت ذکر شده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان، نهی از گدایی را ممنوعیتی مطلق برای درخواست کمک نمی‌دانند: کسی که واقعاً نیازمند است یا توان پرداخت بدهی سنگین را ندارد، مشمول استثناهای پذیرفته‌شده می‌شود. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت شرایط دریافت زکات و کمک را بر پایهٔ ادلهٔ قرآن و روایات معتبر بررسی می‌کنند. این روایت ضعیف به‌تنهایی نمی‌تواند حکمی الزام‌آور برقرار کند؛ روایات صحیح دربارهٔ گدایی و بی‌نیازی، دلیل نیرومندتری هستند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای افزایش دارایی پول یا کالا درخواست نکن؛ نخست بررسی کن آیا می‌توانی هزینه را به تعویق بیندازی یا خودت آن را بپردازی.
  2. کسی که به‌سبب فقر واقعی یا بدهی سنگین در تنگناست، می‌تواند کمک بخواهد و باید با حفظ کرامت با او رفتار شود.
  3. زکات و دیگر کمک‌ها را با دقت به نیازمندانِ دارای نیاز قابل‌اثبات برسان، بی‌آنکه آنان را شرمنده کنی.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.