کتاب زکات · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 657

روایت‌شده توسط Abu Rafi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زکات
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّىآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ
  3. 3شُعْبَةُ
  4. 4الْحَكَمِ
  5. 5ابْنِ أَبِي رَافِعٍ
  6. 6أَبِي رَافِعٍ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ رَجُلاً مِنْ بَنِي مَخْزُومٍ عَلَى الصَّدَقَةِ فَقَالَ لأَبِي رَافِعٍ اصْحَبْنِي كَيْمَا تُصِيبَ مِنْهَا ‏.‏ فَقَالَ لاَ ‏.‏ حَتَّى آتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَسْأَلَهُ ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَقَالَ ‏ "‏ إِنَّ الصَّدَقَةَ لاَ تَحِلُّ لَنَا وَإِنَّ مَوَالِيَ الْقَوْمِ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو رَافِعٍ مَوْلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اسْمُهُ أَسْلَمُ وَابْنُ أَبِي رَافِعٍ هُوَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ كَاتِبُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رضى الله عنه ‏.‏

ترجمه

محمد بن مثَنّی برای ما حدیث کرد و گفت: محمد بن جعفر برای ما حدیث کرد، شُعبه برای ما حدیث کرد، از حَکَم، از ابن ابی رافع، از ابی رافع رضی الله عنه که پیامبر ﷺ مردی از بنی‌مخزوم را برای جمع‌آوری صدقه فرستادند. آن مرد به ابی رافع گفت:

«با من بیا تا شاید تو هم از آن بهره‌مند شوی.» ابی رافع گفت: «نه، تا اینکه نزد رسول خدا ﷺ بروم و از ایشان بپرسم.» سپس نزد پیامبر ﷺ رفت و از ایشان پرسید. حضرت فرمودند: «همانا صدقه بر ما حلال نیست و مولای هر قوم، جزئی از خود آنان است.» ابوعیسی گفت: این حدیث حسن صحیح است. نام ابی رافع، مولای پیامبر ﷺ، اَسْلَم بود و ابن ابی رافع همان عبیدالله بن ابی رافع، کاتب علی بن ابی‌طالب رضی الله عنه است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ دریافت صدقه را برای خانوادهٔ خود و موالی آنان ممنوع کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
صدقه

بخشش و انفاق؛ در اینجا منظور زکاتی است که جمع‌آوری می‌شود.

موالی

آزادشدگان و کسانی که از طریق پیوندِ موالات به یک قبیله یا خانواده وابسته‌اند.

بنو مخزوم

یکی از تیره‌های قریش؛ قبیله‌ای که مأمور جمع‌آوری زکات به آن تعلق داشت.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که خانوادهٔ پیامبر ﷺ زکات واجب دریافت نمی‌کنند و موالی آنان نیز در این حکم هم‌ردیف ایشان‌اند. این حدیث همچنین تأکید می‌کند که در صورت تردید دربارهٔ جایز بودن کاری، باید از پیامبر ﷺ پرس‌وجو کرد. مذاهب فقهی دربارهٔ محدودهٔ دقیق خانواده‌ای که مشمول این منع است بحث کرده‌اند؛ آنان این روایت را دلیلی بر محرومیت خانوادهٔ پیامبر و موالی آنان می‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر تردید دارید که پرداختی زکات است یا گیرنده واجد شرایط دریافت آن هست، موضوع را بررسی کنید.
  2. کسی که زکات جمع‌آوری می‌کند باید آن را امانت‌دارانه توزیع کند و سهمی ناروا پیشنهاد ندهد.
  3. اگر احکام زکات روشن نیست، از عالمان آگاه پرس‌وجو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.