کتاب روزه · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 735

روایت‌شده توسط Aishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: کتاب روزه
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ، صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَدَرَتْنِي إِلَيْهِ حَفْصَةُ وَكَانَتِ ابْنَةَ أَبِيهَا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا صَائِمَتَيْنِ فَعُرِضَ لَنَا طَعَامٌ اشْتَهَيْنَاهُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ ‏.‏ قَالَ ‏ "‏ اقْضِيَا يَوْمًا آخَرَ مَكَانَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى صَالِحُ بْنُ أَبِي الأَخْضَرِ وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَفْصَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ هَذَا ‏.‏ وَرَوَاهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَمَعْمَرٌ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَزِيَادُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ الْحُفَّاظِ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَائِشَةَ مُرْسَلاً ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ عُرْوَةَ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏ لأَنَّهُ رُوِيَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ قُلْتُ لَهُ أَحَدَّثَكَ عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ لَمْ أَسْمَعْ مِنْ عُرْوَةَ فِي هَذَا شَيْئًا وَلَكِنِّي سَمِعْتُ فِي خِلاَفَةِ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ مِنْ نَاسٍ عَنْ بَعْضِ مَنْ سَأَلَ عَائِشَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَلِيُّ بْنُ عِيسَى بْنِ يَزِيدَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ‏.‏ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ فَرَأَوْا عَلَيْهِ الْقَضَاءَ إِذَا أَفْطَرَ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ‏.‏

ترجمه

احمد بن منیع به ما حدیث نقل کرد، کثیر بن هشام به او نقل کرد، جعفر بن برقان به او نقل کرد، از زهری، از عروه، از عایشه که گفت:

«من و حفصه روزه بودیم، آنگاه غذایی نزد ما آورده شد که به آن میل پیدا کردیم و از آن خوردیم. سپس رسول خدا ﷺ آمدند و حفصه پیش از من به خدمت ایشان رسید — چرا که دختر پدرش بود — و عرض کرد: یا رسول‌الله! ما هر دو روزه بودیم، ولی غذایی نزد ما آورده شد که به آن رغبت کردیم و از آن خوردیم.» ایشان فرمودند: «به جای آن، روز دیگری را روزه بگیرید.» ابوعیسی می‌گوید: صالح بن ابی‌الاخضر و محمد بن ابی‌حفصه نیز این حدیث را از زهری، از عروه، از عایشه به همین مضمون روایت کرده‌اند. مالک بن انس، معمر، عبیدالله بن عمر، زیاد بن سعد و بسیاری دیگر از حفاظ نیز آن را از زهری به صورت مرسل (بدون ذکر عروه) از عایشه روایت کرده‌اند و این روایت صحیح‌تر است؛ زیرا از ابن جریج نقل شده که پرسیدم: آیا عروه این حدیث را از عایشه برای تو نقل کرده است؟ زهری پاسخ داد: در این باره چیزی از عروه نشنیده‌ام، اما در دوران خلافت سلیمان بن عبدالملک از کسانی شنیدم که دربارهٔ شخصی سخن می‌گفتند که از عایشه دربارهٔ این حدیث پرسیده بود. علی بن عیسی بن یزید بغدادی این مطلب را برای ما نقل کرد؛ روح بن عباده از ابن جریج برای ما نقل کرد و سپس حدیث را ذکر نمود. گروهی از اهل علم از اصحاب پیامبر ﷺ و دیگران بر اساس این حدیث عمل کرده و قضا کردن روزهٔ نافله را در صورت افطار واجب دانسته‌اند؛ و این قول مالک بن انس است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بر پایهٔ این روایت، حفصه و عایشه باید روزهٔ خود را قضا می‌کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
قضای یک روز

روزه‌گرفتن در روزی دیگر به‌جای روزی که روزه‌اش از دست رفته است.

مُرسَل

روایتی که در آن یک حلقه میان تابعی و پیامبر ﷺ افتاده است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی یادآور می‌شود که چند راوی مورد اعتماد این روایت را به‌صورت مُرسَل نقل کرده‌اند و این نسخه قوی‌تر است. او همچنین گزارش می‌کند که برخی از عالمان نخستین، از جمله مالک بن انس، قضای روزه را در صورت شکستن آن واجب می‌دانستند. از آنجا که زنجیرهٔ روایت ضعیف است و موضوع اینجا روزه‌ای مستحب است، این روایت به‌تنهایی نمی‌تواند وجوبی کلی را ثابت کند؛ مذاهب فقهی بر پایهٔ شواهد تکمیلی دربارهٔ قضای روزهٔ مستحب بحث کرده‌اند و دیدگاه‌های متفاوتی دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. میان روزهٔ ازدست‌رفتهٔ رمضان و روزهٔ مستحب تفاوت بگذارید؛ احکام آن‌ها لزوماً یکسان نیست.
  2. اگر دربارهٔ شکستن یا قضای روزهٔ مستحب تردید دارید، از عالم مورد اعتماد بپرسید و توجه داشته باشید که درجهٔ این روایت ضعیف است.
  3. برای روزه‌های ازدست‌رفتهٔ رمضان به‌موقع برنامه‌ریزی کنید و روزهایی را که باید قضا شوند ثبت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.