کتاب طهارت · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 78

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طهارت
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ
  3. 3شُعْبَةَ
  4. 4قَتَادَةَ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنَامُونَ ثُمَّ يَقُومُونَ فَيُصَلُّونَ وَلاَ يَتَوَضَّئُونَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ صَالِحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْمُبَارَكِ عَمَّنْ نَامَ قَاعِدًا مُعْتَمِدًا فَقَالَ لاَ وُضُوءَ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى حَدِيثَ ابْنِ عَبَّاسٍ سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ أَبَا الْعَالِيَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ ‏.‏ وَاخْتَلَفَ الْعُلَمَاءُ فِي الْوُضُوءِ مِنَ النَّوْمِ فَرَأَى أَكْثَرُهُمْ أَنْ لاَ يَجِبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ إِذَا نَامَ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا حَتَّى يَنَامَ مُضْطَجِعًا ‏.‏ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا نَامَ حَتَّى غُلِبَ عَلَى عَقْلِهِ وَجَبَ عَلَيْهِ الْوُضُوءُ وَبِهِ يَقُولُ إِسْحَاقُ ‏.‏ وَقَالَ الشَّافِعِيُّ مَنْ نَامَ قَاعِدًا فَرَأَى رُؤْيَا أَوْ زَالَتْ مَقْعَدَتُهُ لِوَسَنِ النَّوْمِ فَعَلَيْهِ الْوُضُوءُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، یحیی بن سعید برای ما حدیث کرد، از شعبه، از قتاده، از انس بن مالک که گفت:

«یاران رسول الله ﷺ می‌خوابیدند، سپس برمی‌خاستند و نماز می‌خواندند و وضو نمی‌گرفتند.» ابوعیسی گفت: «این حدیث حسن صحیح است.» او همچنین گفت: «شنیدم صالح بن عبدالله می‌گفت: از عبدالله بن مبارک درباره کسی پرسیدم که تکیه داده و نشسته خوابش برده بود، پس او پاسخ داد: وضویی بر او واجب نیست.» ابوعیسی گفت: «سعید بن ابی عروبه نیز حدیث ابن عباس را از قتاده به صورت قولِ خودِ ابن عباس روایت کرده و در آن نام ابوالعالیه را نبرده و آن را مرفوع ذکر نکرده است.» علما در مورد وضو گرفتن پس از خواب اختلاف نظر دارند. بیشتر آنان معتقدند که اگر شخصی نشسته یا ایستاده بخوابد، تا زمانی که دراز نکشد، وضو بر او واجب نیست. ثوری، ابن مبارک و احمد نیز همین نظر را دارند. برخی از علما گفته‌اند: «اگر کسی چنان بخوابد که عقل و هوشیاری‌اش زایل شود، وضو بر او واجب است» و اسحاق نیز همین قول را دارد. شافعی گفته است: «هر کس نشسته بخوابد و خواب ببیند یا به دلیل سنگینی خواب، جایگاه نشستنش جابه‌جا شود، وضو بر او واجب است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

صحابه پس از نوعی خواب، بدون وضوی دوباره غسل می‌کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
وضو

طهارت آیینی که پیش از نماز انجام می‌شود.

خوابیدن در حالت نشسته و تکیه‌داده

خوابیدن در حالی که شخص نشسته و به چیزی تکیه داده است.

خوابیدن در حالت درازکش

خوابیدن در حالتی که شخص به پهلو یا پشت دراز کشیده است.

برداشت‌های عالمان

ترمذی دیدگاه‌های گوناگون دربارهٔ وضو پس از خواب را نقل می‌کند. ثوری، ابن‌مبارک و احمد بر این باور بودند که خوابیدن در حالت نشسته یا ایستاده به‌خودی‌خود وضو را باطل نمی‌کند، اما خوابیدن در حالت درازکش آن را باطل می‌کند. اسحاق وجوب وضو را به خوابی مربوط می‌دانست که بر آگاهی چیره شود. شافعی وضو را در صورتی لازم می‌دانست که خواب‌بیننده خواب ببیند یا بر اثر خواب حالت بدنش تغییر کند. روایت صحابه در این بحث راهنماست، اما عالمان دربارهٔ چگونگی جمع میان آن با متون دیگر اختلاف نظر داشته‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر دربارهٔ وضو پس از خواب تردید دارید، دربارهٔ مذهب فقهی‌ای که پیروی می‌کنید پرس‌وجو کنید و پیوسته مطابق همان راهنما عمل کنید.
  2. دقت کنید که آیا هنگام خواب حالت بدنتان تغییر کرده یا آگاهی‌تان به‌طور کامل از میان رفته است؛ عالمان این تفاوت‌ها را مهم می‌دانند.
  3. احکام وضو را با دقت بیاموزید تا نماز را با اطمینان آغاز کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.