Jami at-Tirmidhi، حدیث 8
روایتشده توسط Abu Ayyub al-Ansari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از الترمذي تا پیامبر ﷺ
- 1سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّآن را به الترمذي روایت کرد
- 2سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ
- 3الزُّهْرِيِّ
- 4عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 5أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا " . فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّأْمَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ . وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ . وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ . قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلاَ بِبَوْلٍ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا " . إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا . وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلاَ يَسْتَقْبِلُهَا . كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلاَ فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ .
سعید بن عبدالرحمن مخزومی به ما حدیث نقل کرد، سفیان بن عیینة به ما حدیث نقل کرد، از زهری، از عطاء بن یزید لیثی، از ابیایوب انصاری که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:
«هنگامی که برای قضای حاجت میآیید، در حال دفع یا ادرار رو به قبله نکنید و پشت به قبله نیز ننشینید، بلکه رو به شرق یا غرب باشید.» ابیایوب گفت: «سپس وقتی به شام رسیدیم، دیدیم که توالتها رو به قبله ساخته شدهاند؛ پس ما از آنها روی برمیگردانیم و از الله آمرزش میطلبیم.» ابوعیسی میگوید: در این باب از عبدالله بن حارث بن جزء زبیدی، معقل بن ابیهیثم (که گفته میشود معقل بن ابیمعقل است)، ابوامامه، ابوهُریره و سهل بن حنیف نیز احادیثی نقل شده است. ابوعیسی میگوید: حدیث ابیایوب در این باب نیکوترین و صحیحترین حدیث است. نام ابیایوب خالد بن زید است. نام زهری محمد بن مسلم بن عبیدالله بن شهاب زهری و کنیهاش ابوبکر است. ابوالولید مکی میگوید: ابوعبدالله محمد بن ادریس شافعی فرمودهاند که منظور از سخن پیامبر ﷺ که «در حال دفع یا ادرار رو به قبله نکنید و پشت به قبله نیز ننشینید»، تنها فضای باز است. اما در توالتهای سرپوشیده و ساختهشده، رخصت وجود دارد که رو به قبله باشد. اسحاق بن ابراهیم نیز همین نظر را داده است. احمد بن حنبل رحمهالله فرمودهاند: رخصت پیامبر ﷺ تنها در مورد پشت کردن به قبله هنگام دفع یا ادرار است، اما رو کردن به قبله جایز نیست. گویی ایشان نه در بیابان و نه در توالتهای سرپوشیده، رو کردن به قبله را جایز نمیدانستهاند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
با قبله با احترام رفتار کنید و هنگام قضای حاجت نه رو به آن بنشینید و نه پشت به آن کنید.
جهت کعبه در مکه که مسلمانان هنگام نماز رو به آن میایستند.
منطقه تاریخی شام بزرگ که بخشهایی از سوریه امروزی و کشورهای پیرامون را دربر میگیرد.
استثنایی مجاز از یک حکم کلی.
شافعی و اسحاق بن ابراهیم نهی را حکمی برای فضای باز دانستند و برای توالتهای ساختهشده امکان استثنا قائل شدند. احمد بن حنبل پشتکردن به قبله را در توالتهای ساختهشده جایز میدانست، اما روکردن به آن را جایز نمیدانست؛ از نظر او این نهی هم در فضای باز و هم در داخل ساختمان برقرار است. بنابراین این روایت اختلاف نظر درباره چگونگی اجرای حکم در ساختمانها را نشان میدهد.
- هنگام قضای حاجت در فضای باز، جهتی را انتخاب کنید که نه رو به قبله باشید و نه پشت به آن.
- هنگام استفاده از توالت ساختهشده، اختلاف نظر علما را در نظر بگیرید و از رهنمود مذهب فقهی خود پیروی کنید.
- حرمت قبله را نگه دارید و اگر بعداً متوجه شدید ناخواسته رو به آن بودهاید، از الله آمرزش بخواهید.
این حدیث نیز به چگونگی رعایت قبله هنگام قضای حاجت میپردازد و کمک میکند راهنماییهای نقلشده را در کنار هم بخوانیم.
Jami' at-Tirmidhi · #10 (Daif Isnaad)این روایت از ادرارکردن در حالی سخن میگوید که شخص رو به قبله بوده است. سند آن ضعیف دانسته شده و روایت صحیح ابوأیوب همچنان مبناست.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.