کتاب روزه · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 803

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب روزه
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

از الترمذي تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به الترمذي روایت کرد
  2. 2ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
  3. 3حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ
  4. 4أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فَلَمْ يَعْتَكِفْ عَامًا فَلَمَّا كَانَ فِي الْعَامِ الْمُقْبِلِ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْمُعْتَكِفِ إِذَا قَطَعَ اعْتِكَافَهُ قَبْلَ أَنْ يُتِمَّهُ عَلَى مَا نَوَى فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا نَقَضَ اعْتِكَافَهُ وَجَبَ عَلَيْهِ الْقَضَاءُ ‏.‏ وَاحْتَجُّوا بِالْحَدِيثِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنِ اعْتِكَافِهِ فَاعْتَكَفَ عَشْرًا مِنْ شَوَّالٍ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ نَذْرُ اعْتِكَافٍ أَوْ شَيْءٌ أَوْجَبَهُ عَلَى نَفْسِهِ وَكَانَ مُتَطَوِّعًا فَخَرَجَ فَلَيْسَ عَلَيْهِ أَنْ يَقْضِيَ إِلاَّ أَنْ يُحِبَّ ذَلِكَ اخْتِيَارًا مِنْهُ وَلاَ يَجِبُ ذَلِكَ عَلَيْهِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ ‏.‏ قَالَ الشَّافِعِيُّ فَكُلُّ عَمَلٍ لَكَ أَنْ لاَ تَدْخُلَ فِيهِ فَإِذَا دَخَلْتَ فِيهِ فَخَرَجْتَ مِنْهُ فَلَيْسَ عَلَيْكَ أَنْ تَقْضِيَ إِلاَّ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، ابن ابی عدی برای ما حدیث کرد و گفت: حمید طویل به ما خبر داد، از انس بن مالک که گفت: پیامبر ﷺ در دهه آخر رمضان اعتکاف می‌کردند. یک سال اعتکاف نکردند، پس چون سال بعد فرا رسید، بیست روز اعتکاف کردند. ابوعیسی گفت: این حدیث از روایت انس بن مالک حسن صحیح غریب است. علما درباره کسی که اعتکافش را پیش از تکمیل مدتی که نیت کرده بود بشکند، اختلاف نظر دارند. برخی از علما گفته‌اند: هرگاه کسی اعتکافش را باطل کند، قضای آن بر او واجب است. آنان به این حدیث استدلال کردند که پیامبر ﷺ از اعتکاف خود خارج شدند و ده روز از شوال را اعتکاف کردند. این قول مالک است. برخی دیگر گفته‌اند: اگر بر او نذر اعتکاف نبود یا چیزی را بر خود واجب نکرده بود و اعتکاف مستحب داشت، چنانچه خارج شود، قضا بر او واجب نیست مگر آنکه خود مختارانه دوست داشته باشد انجام دهد، ولی الزامی بر او نیست. این قول شافعی است. شافعی گفت: هر عملی که اختیار داری وارد آن نشوی، اگر وارد شدی و سپس خارج گشتی، جز حج و عمره قضایی بر تو واجب نیست. در این باب از ابوهُریره نیز روایت شده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ دوره‌ای از اعتکاف را که از دست داده بود، به مدت بیست روز جبران کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اعتکاف

دوره‌ای از عبادت و گوشه‌نشینی در مسجد، با نیت عبادت خداوند.

دههٔ آخر

ده روز و شب پایانی رمضان؛ زمانی که پیامبر ﷺ اعتکاف می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که عالمان دربارهٔ جبران اعتکاف مستحبی که شخص پیش از پایان آن را قطع می‌کند، اختلاف نظر داشتند. مالک جبران آن را واجب می‌دانست و به روایتی استناد می‌کرد که پیامبر ﷺ پس از اعتکافی که قطع شده بود، ده روز در شوال اعتکاف کرد. شافعی بر این نظر بود که به‌طور کلی، اگر کسی عبادت مستحبی را رها کند، جبران آن واجب نیست؛ اما نذر یا تعهد الزام‌آور دیگری از این قاعده مستثناست. روایت نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ دوره‌ای را که از دست داده بود بعداً جبران کرد، اما عالمان دربارهٔ وجوب شرعی این کار اختلاف داشتند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در رمضان آگاهانه برای عبادت وقت بگذارید و بر نیت خود پایدار بمانید.
  2. اگر شرایط عبادتی مستحبی را متوقف کرد، به‌محض فراهم‌شدن امکان، دوباره آن رویهٔ نیک را از سر بگیرید.
  3. اگر نذر کرده‌اید یا دربارهٔ جبران اعتکاف تردید دارید، از عالمی آگاه راهنمایی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.