کتاب حج · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 809

روایت‌شده توسط Abu Shuraih Al-Adawi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب حج
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Shuraih Al-Adawi

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ، أَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلاً قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَاىَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ أَنَّهُ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ وَلاَ يَحِلُّ لاِمْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ فِيهَا دَمًا أَوْ يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ بِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا فَقُولُوا لَهُ إِنَّ اللَّهَ أَذِنَ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَأْذَنْ لَكَ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهِ سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالأَمْسِ وَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ لَكَ عَمْرُو بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَنَا أَعْلَمُ مِنْكَ بِذَلِكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ إِنَّ الْحَرَمَ لاَ يُعِيذُ عَاصِيًا وَلاَ فَارًّا بِدَمٍ وَلاَ فَارًّا بِخَرْبَةٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَيُرْوَى وَلاَ فَارًّا بِخِزْيَةٍ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي شُرَيْحٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيُّ اسْمُهُ خُوَيْلِدُ بْنُ عَمْرٍو وَهُوَ الْعَدَوِيُّ وَهُوَ الْكَعْبِيُّ ‏.‏ وَمَعْنَى قَوْلِهِ ‏"‏ وَلاَ فَارًّا بِخَرْبَةٍ ‏"‏ يَعْنِي الْجِنَايَةَ يَقُولُ مَنْ جَنَى جِنَايَةً أَوْ أَصَابَ دَمًا ثُمَّ لَجَأَ إِلَى الْحَرَمِ فَإِنَّهُ يُقَامُ عَلَيْهِ الْحَدُّ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، لیث بن سعد برای ما حدیث کرد، از سعید بن ابی‌سعید مقبری، از ابوشُریح عَدَوی که به عمرو بن سعید گفت — آنگاه که او لشکریان را به سوی مکه اعزام می‌کرد —:

«ای امیر! اجازه بده سخنی را برایت بازگویم که رسول خدا ﷺ فردای روز فتح مکه ایراد فرمودند. گوش‌هایم آن را شنید، قلبم آن را حفظ کرد و چشمانم هنگام بیان آن دیدند. همانا ایشان الله را سپاس و ستایش کردند، سپس فرمودند: “همانا الله مکه را حرام گردانیده است، نه مردم. پس برای هیچ کسی که به الله و روز جزا ایمان دارد، روا نیست که در آن خونی بریزد یا درختی را قطع کند. اگر کسی با استناد به جنگ رسول خدا ﷺ در آنجا، رخصت جنگ طلبید، به او بگویید: همانا الله به رسولش ﷺ اجازه داد و به تو اجازه نداد؛ و تنها ساعاتی از یک روز به من اجازه داده شد و امروز حرمت آن همچون دیروز بازگشته است. پس حاضر باید به غایب برساند.”» از ابوشُریح پرسیده شد: «عمرو بن سعید چه پاسخ داد؟» گفت: «ای ابوشُریح! من به این موضوع از تو داناترم؛ همانا حرم، نه گناهکار را پناه می‌دهد، نه فراری از خون‌ریزی را و نه فراری از جنایت را.» ابوعیسی گوید: همچنین روایت شده «نه فراری از خواری». وی افزود: در این باب از ابوهُریره و ابن‌عباس نیز حدیث آمده است. ابوعیسی گوید: حدیث ابوشُریح حسن صحیح است. نام ابوشُریح خزاعی، خُوَیلِد بن عمرو است و او را عَدَوی و کعبی نیز خوانند. منظور از «فراری از خَرْبه» همان جنایت است؛ یعنی هرکس جنایتی مرتکب شود یا خونی بریزد و سپس به حرم پناه برد، حدّ شرعی بر او اجرا خواهد شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حرمت مکه، خون‌ریزی و قطع درختان را ممنوع می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

ابو شریح هنگامی که عمرو بن سعید سپاهیانی را به سوی مکه فرستاد، با او سخن گفت. او سخنان پیامبر ﷺ را که روز پس از فتح مکه بیان فرموده بودند، به وی یادآوری کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
حرم

محدودهٔ مقدس مکه که احکام ویژه‌ای در آن جاری است.

خَرْبه

جرم یا گناهی بزرگ؛ بنا بر توضیح روایت، کسی نمی‌تواند با پناه بردن به حرم از رسیدگی قضایی بگریزد.

حاضران به غایبان برسانند

کسی که سخنی را شنیده، مسئول است آن را درست و امانت‌دارانه منتقل کند.

برداشت‌های عالمان

ترمذی روایت را حسن صحیح دانسته و توضیح می‌دهد که «خَرْبه» به معنای ارتکاب جرم است. او نقل می‌کند کسی که مرتکب جرم یا خون‌ریزی شود و سپس به حرم پناه ببرد، از مجازات مقرر نمی‌گریزد. عالمان همچنین از این روایت برداشت کرده‌اند که اجازهٔ جنگ در مکه هنگام فتح، استثنایی محدود و ویژهٔ پیامبر ﷺ بود، نه مجوزی عمومی برای دیگران.

درس‌هایی برای امروز
  1. با پرهیز از خشونت و آسیب نرساندن به درختان، حرمت مکه را پاس بدارید.
  2. هرگز از یک استثنای تاریخی برای توجیه زیر پا گذاشتن حرمت‌های مقدس به دست خود استفاده نکنید.
  3. دانش دینی معتبر را با دقت منتقل کنید و آن را به رفتار عادلانه پیوند دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.