کتاب جنایز · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 975

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جنایز
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ فَقَالَ ‏"‏ أَوْصَيْتَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بِكَمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ بِمَالِي كُلِّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَا تَرَكْتَ لِوَلَدِكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ هُمْ أَغْنِيَاءُ بِخَيْرٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْصِ بِالْعُشْرِ ‏"‏ ‏.‏ فَمَا زِلْتُ أُنَاقِصُهُ حَتَّى قَالَ ‏"‏ أَوْصِ بِالثُّلُثِ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَنَحْنُ نَسْتَحِبُّ أَنْ يَنْقُصَ مِنَ الثُّلُثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَعْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ ‏"‏ وَالثُّلُثُ كَبِيرٌ ‏"‏ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُوصِيَ الرَّجُلُ بِأَكْثَرَ مِنَ الثُّلُثِ وَيَسْتَحِبُّونَ أَنْ يَنْقُصَ مِنَ الثُّلُثِ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ كَانُوا يَسْتَحِبُّونَ فِي الْوَصِيَّةِ الْخُمُسَ دُونَ الرُّبُعِ وَالرُّبُعَ دُونَ الثُّلُثِ وَمَنْ أَوْصَى بِالثُّلُثِ فَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا وَلاَ يَجُوزُ لَهُ إِلاَّ الثُّلُثُ ‏.‏

ترجمه

قتیبه برای ما حدیث کرد، جریر برای ما حدیث کرد، از عطاء بن سائب، از ابوعبدالرحمن سلمی، از سعد بن مالک که گفت: هنگامی که بیمار بودم، رسول خدا ﷺ به عیادتم آمدند و فرمودند:

«آیا وصیت کرده‌ای؟» گفتم: «بله.» فرمودند: «چه مقدار؟» گفتم: «تمام مالم را در راه خدا.» فرمودند: «پس برای فرزندانت چه گذاشته‌ای؟» گفتم: «آنان بی‌نیاز و برخوردارند.» فرمودند: «یک‌دهم را وصیت کن.» سپس من پیوسته کم می‌کردم تا اینکه فرمودند: «یک‌سوم را وصیت کن، و یک‌سوم هم بسیار زیاد است.» ابوعبدالرحمن گفت: «ما مستحب می‌دانیم که کمتر از یک‌سوم باشد، زیرا رسول خدا ﷺ فرمودند: “و یک‌سوم بسیار زیاد است.”» او گفت: «در این باب از ابن عباس نیز حدیث وارد شده است.» ابوعیسی گفت: «حدیث سعد، حسن صحیح است و از چندین طریق از او روایت شده و در برخی روایات لفظ “و یک‌سوم بزرگ است” نیز آمده است. عمل اهل علم بر همین استوار است؛ آنان جایز نمی‌دانند که کسی بیش از یک‌سوم وصیت کند و مستحب می‌شمارند که کمتر از یک‌سوم باشد. سفیان ثوری گفت: «آنان در وصیت، یک‌پنجم را بر یک‌چهارم و یک‌چهارم را بر یک‌سوم ترجیح می‌دادند. هر کس یک‌سوم را وصیت کند، در حقیقت چیزی باقی نگذاشته است و بیش از یک‌سوم برای او جایز نیست.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

وصیت نباید بیش از یک‌سوم دارایی را دربرگیرد و کمتر از آن بهتر است.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص نقل می‌کند که پیامبر ﷺ هنگامی که بیمار بود به دیدارش رفت. سعد می‌خواست تمام دارایی‌اش را به امور خیریه وصیت کند؛ پیامبر ﷺ او را به توجه به منافع فرزندانش راهنمایی کرد و توصیه فرمود کمتر از یک‌سوم را اختصاص دهد.

توضیح واژه‌های دشوار
وصیت

دستوری درباره تقسیم یا اختصاص دارایی که پس از درگذشت شخص اجرا می‌شود.

یک‌سوم

یک‌سوم از دارایی باقی‌مانده پس از پرداخت بدهی‌ها و دیگر حقوق واجب.

در راه خدا

اختصاص دارایی به هدفی نیک که آموزه‌های اسلامی آن را به رسمیت می‌شناسند، مانند امور خیریه.

برداشت‌های عالمان

ترمذی نقل می‌کند که عالمان وصیت بیش از یک‌سوم را جایز نمی‌دانند و وصیت کمتر از یک‌سوم را توصیه می‌کنند. سفیان ثوری یک‌پنجم را بر یک‌چهارم و یک‌چهارم را بر یک‌سوم ترجیح می‌دهد. وارثان حقوق خود را حفظ می‌کنند: وصیت نباید وسیله‌ای برای زیان رساندن به آنان باشد؛ جزئیات اجرا تابع احکام پذیرفته‌شده مذاهب فقهی است.

درس‌هایی برای امروز
  1. وصیت را به‌موقع تنظیم کنید و مطمئن شوید که حقوق قانونی وارثان را رعایت می‌کند.
  2. امور خیریه را در وصیت خود طوری در نظر بگیرید که خانواده‌تان بی‌دلیل متضرر نشوند.
  3. برای ارث‌های پیچیده از متخصص حقوق ارث اسلامی مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.