کتاب جنایز · Jami at-Tirmidhi

Jami at-Tirmidhi، حدیث 977

روایت‌شده توسط Umm Salamah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جنایز
جامع الترمذي
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Salamah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَرِيضَ أَوِ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سَلَمَةَ مَاتَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَقُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ مِنْهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى شَقِيقٌ هُوَ ابْنُ سَلَمَةَ أَبُو وَائِلٍ الأَسَدِيُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أُمِّ سَلَمَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ كَانَ يُسْتَحَبُّ أَنْ يُلَقَّنَ الْمَرِيضُ عِنْدَ الْمَوْتِ قَوْلَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا قَالَ ذَلِكَ مَرَّةً فَمَا لَمْ يَتَكَلَّمْ بَعْدَ ذَلِكَ فَلاَ يَنْبَغِي أَنْ يُلَقَّنَ وَلاَ يُكْثَرَ عَلَيْهِ فِي هَذَا ‏.‏ وَرُوِيَ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ جَعَلَ رَجُلٌ يُلَقِّنُهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَكْثَرَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا قُلْتُ مَرَّةً فَأَنَا عَلَى ذَلِكَ مَا لَمْ أَتَكَلَّمْ بِكَلاَمٍ ‏.‏ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ عَبْدِ اللَّهِ إِنَّمَا أَرَادَ مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ كَانَ آخِرُ قَوْلِهِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

هناد برای ما حدیث کرد، ابومعاویه برای ما حدیث کرد، از اعمش، از شقیق، از ام‌سلمه که گفت: رسول خدا ﷺ به ما فرمودند:

«هرگاه بر بالین بیمار یا میت حاضر شدید، سخن نیک بگویید؛ زیرا فرشتگان بر آنچه می‌گویید آمین می‌گویند.» او گفت: چون ابوسلمه درگذشت، نزد پیامبر ﷺ رفتم و گفتم: «ای رسول خدا! ابوسلمه درگذشته است.» ایشان فرمودند: «پس بگو: خدایا مرا و او را بیامرز و جایگزینی نیکو از جانب او به من عطا فرما.» او گفت: من همین دعا را خواندم و خداوند کسی را که از او بهتر بود، یعنی رسول خدا ﷺ را جایگزین او گردانید. ابوعیسی می‌گوید: شقیق همان ابن‌سلمه، ابوائل اسدی است. ابوعیسی می‌گوید: حدیث ام‌سلمه، حدیثی حسن و صحیح است. و مستحب بود که در هنگام مرگ، کلمه «لا إله إلا الله» به بیمار تلقین شود. برخی از علما گفته‌اند: اگر یک بار آن را گفت و پس از آن سخنی نگفت، نباید دوباره به او تلقین کرد و نباید در این امر بر او سخت گرفت. از ابن‌مبارک روایت شده است که چون مرگش فرا رسید، مردی شروع به تلقین «لا إله إلا الله» به او کرد و بسیار تکرار نمود؛ عبدالله به او گفت: «اگر یک بار آن را گفته باشم، تا زمانی که سخن دیگری نگویم، بر همان هستم.» منظور عبدالله تنها اشاره به آنچه از پیامبر ﷺ روایت شده بود: «هر کس آخرین سخنش لا إله إلا الله باشد، وارد بهشت خواهد شد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام بیماری و احتضار سخنان نیک بگویید و از الله آمرزش بخواهید.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که همسر ام‌سلمه، ابوسلمه، درگذشت، او از پیامبر ﷺ راهنمایی خواست. ایشان به او آموخت که از الله آمرزش بخواهد و پس از این فقدان، سرانجامی نیک طلب کند؛ الله بعدها پیامبر ﷺ را به همسری او درآورد.

توضیح واژه‌های دشوار
پس جز سخن نیک نگویید

سخنانی دلگرم‌کننده بگویید و صادقانه دعا کنید؛ از سخنان آزاردهنده یا نامناسب بپرهیزید.

فرشتگان «آمین» می‌گویند

فرشتگان از الله می‌خواهند دعایی را که شما می‌گویید بپذیرد.

سرانجامی نیک

از الله بخواهید پس از این فقدان، چیزی نیک و سودمند عطا کند.

برداشت‌های عالمان

ترمذی این روایت را حسن صحیح دانسته است. عالمان از آن چنین برداشت می‌کنند که باید با بیمار و فرد در حال احتضار سخنان نیک گفت و برایشان دعا کرد. توضیح تکمیلی ترمذی می‌گوید که می‌توان در آرامش شهادت ایمان را به فرد در حال احتضار یادآوری کرد؛ اگر او آن را بر زبان آورد و پس از آن دیگر سخنی نگفت، نباید بارها بر او اصرار کرد. چهار مذهب فقهی یادآوری شهادت ایمان را مستحب می‌دانند، بی‌آنکه فرد در حال احتضار را به زحمت اندازند.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای بیمار یا فرد در حال احتضار سخنانی آرامش‌بخش برگزینید و صادقانه دعا کنید.
  2. برای آمرزش درگذشته و برای توان و خیرِ بازماندگان از الله درخواست کنید.
  3. شهادت ایمان را با آرامش به فرد در حال احتضار یادآوری کنید و پس از گفتن آن، اصرار نورزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.