Khums · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadith 3129

Isinalaysay ni Abdullah ibn al-Zubair. Tekstong Arabic na may sariling salin at paliwanag.

Sahih (mapagkakatiwalaan)Aklat: Khums
صحيح البخاري
Sino ang nagsalaysay nito?

Isinalaysay ni Abdullah ibn al-Zubair

Sahih (mapagkakatiwalaan)

Itinuturing na mapagkakatiwalaan sa kabuuan ang Sahih al-Bukhari.

Ang salaysay

Tekstong Arabic

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ أَحَدَّثَكُمْ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ لَمَّا وَقَفَ الزُّبَيْرُ يَوْمَ الْجَمَلِ دَعَانِي، فَقُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَقَالَ يَا بُنَىِّ، إِنَّهُ لاَ يُقْتَلُ الْيَوْمَ إِلاَّ ظَالِمٌ أَوْ مَظْلُومٌ، وَإِنِّي لاَ أُرَانِي إِلاَّ سَأُقْتَلُ الْيَوْمَ مَظْلُومًا، وَإِنَّ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي لَدَيْنِي، أَفَتُرَى يُبْقِي دَيْنُنَا مِنْ مَالِنَا شَيْئًا فَقَالَ يَا بُنَىِّ بِعْ مَالَنَا فَاقْضِ دَيْنِي‏.‏ وَأَوْصَى بِالثُّلُثِ، وَثُلُثِهِ لِبَنِيهِ، يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ثُلُثُ الثُّلُثِ، فَإِنْ فَضَلَ مِنْ مَالِنَا فَضْلٌ بَعْدَ قَضَاءِ الدَّيْنِ شَىْءٌ فَثُلُثُهُ لِوَلَدِكَ‏.‏ قَالَ هِشَامٌ وَكَانَ بَعْضُ وَلَدِ عَبْدِ اللَّهِ قَدْ وَازَى بَعْضَ بَنِي الزُّبَيْرِ خُبَيْبٌ وَعَبَّادٌ، وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعَةُ بَنِينَ وَتِسْعُ بَنَاتٍ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَجَعَلَ يُوصِينِي بِدَيْنِهِ وَيَقُولُ يَا بُنَىِّ، إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُ فِي شَىْءٍ فَاسْتَعِنْ عَلَيْهِ مَوْلاَىَ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا دَرَيْتُ مَا أَرَادَ حَتَّى قُلْتُ يَا أَبَتِ مَنْ مَوْلاَكَ قَالَ اللَّهُ‏.‏ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا وَقَعْتُ فِي كُرْبَةٍ مِنْ دَيْنِهِ إِلاَّ قُلْتُ يَا مَوْلَى الزُّبَيْرِ، اقْضِ عَنْهُ دَيْنَهُ‏.‏ فَيَقْضِيهِ، فَقُتِلَ الزُّبَيْرُ ـ رضى الله عنه ـ وَلَمْ يَدَعْ دِينَارًا وَلاَ دِرْهَمًا، إِلاَّ أَرَضِينَ مِنْهَا الْغَابَةُ، وَإِحْدَى عَشْرَةَ دَارًا بِالْمَدِينَةِ، وَدَارَيْنِ بِالْبَصْرَةِ، وَدَارًا بِالْكُوفَةِ، وَدَارًا بِمِصْرَ‏.‏ قَالَ وَإِنَّمَا كَانَ دَيْنُهُ الَّذِي عَلَيْهِ أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ يَأْتِيهِ بِالْمَالِ فَيَسْتَوْدِعُهُ إِيَّاهُ فَيَقُولُ الزُّبَيْرُ لاَ وَلَكِنَّهُ سَلَفٌ، فَإِنِّي أَخْشَى عَلَيْهِ الضَّيْعَةَ، وَمَا وَلِيَ إِمَارَةً قَطُّ وَلاَ جِبَايَةَ خَرَاجٍ وَلاَ شَيْئًا، إِلاَّ أَنْ يَكُونَ فِي غَزْوَةٍ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَحَسَبْتُ مَا عَلَيْهِ مِنَ الدَّيْنِ فَوَجَدْتُهُ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ فَلَقِيَ حَكِيمُ بْنُ حِزَامٍ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي، كَمْ عَلَى أَخِي مِنَ الدَّيْنِ فَكَتَمَهُ‏.‏ فَقَالَ مِائَةُ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ حَكِيمٌ وَاللَّهِ مَا أُرَى أَمْوَالَكُمْ تَسَعُ لِهَذِهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ أَفَرَأَيْتَكَ إِنْ كَانَتْ أَلْفَىْ أَلْفٍ وَمِائَتَىْ أَلْفٍ قَالَ مَا أُرَاكُمْ تُطِيقُونَ هَذَا، فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْ شَىْءٍ مِنْهُ فَاسْتَعِينُوا بِي‏.‏ قَالَ وَكَانَ الزُّبَيْرُ اشْتَرَى الْغَابَةَ بِسَبْعِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ، فَبَاعَهَا عَبْدُ اللَّهِ بِأَلْفِ أَلْفٍ وَسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ حَقٌّ فَلْيُوَافِنَا بِالْغَابَةِ، فَأَتَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، وَكَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ أَرْبَعُمِائَةِ أَلْفٍ فَقَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ إِنْ شِئْتُمْ تَرَكْتُهَا لَكُمْ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنْ شِئْتُمْ جَعَلْتُمُوهَا فِيمَا تُؤَخِّرُونَ إِنْ أَخَّرْتُمْ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ‏.‏ قَالَ قَالَ فَاقْطَعُوا لِي قِطْعَةً‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَكَ مِنْ هَا هُنَا إِلَى هَا هُنَا‏.‏ قَالَ فَبَاعَ مِنْهَا فَقَضَى دَيْنَهُ فَأَوْفَاهُ، وَبَقِيَ مِنْهَا أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ، فَقَدِمَ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ وَالْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ كَمْ قُوِّمَتِ الْغَابَةُ قَالَ كُلُّ سَهْمٍ مِائَةَ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ كَمْ بَقِيَ قَالَ أَرْبَعَةُ أَسْهُمٍ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ الْمُنْذِرُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ زَمْعَةَ قَدْ أَخَذْتُ سَهْمًا بِمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ كَمْ بَقِيَ فَقَالَ سَهْمٌ وَنِصْفٌ‏.‏ قَالَ أَخَذْتُهُ بِخَمْسِينَ وَمِائَةِ أَلْفٍ‏.‏ قَالَ وَبَاعَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ نَصِيبَهُ مِنْ مُعَاوِيَةَ بِسِتِّمِائَةِ أَلْفٍ، فَلَمَّا فَرَغَ ابْنُ الزُّبَيْرِ مِنْ قَضَاءِ دَيْنِهِ قَالَ بَنُو الزُّبَيْرِ اقْسِمْ بَيْنَنَا مِيرَاثَنَا‏.‏ قَالَ لاَ، وَاللَّهِ لاَ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ حَتَّى أُنَادِيَ بِالْمَوْسِمِ أَرْبَعَ سِنِينَ أَلاَ مَنْ كَانَ لَهُ عَلَى الزُّبَيْرِ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا فَلْنَقْضِهِ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ كَلَّ سَنَةٍ يُنَادِي بِالْمَوْسِمِ، فَلَمَّا مَضَى أَرْبَعُ سِنِينَ قَسَمَ بَيْنَهُمْ قَالَ فَكَانَ لِلزُّبَيْرِ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ، وَرَفَعَ الثُّلُثَ، فَأَصَابَ كُلَّ امْرَأَةٍ أَلْفُ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ، فَجَمِيعُ مَالِهِ خَمْسُونَ أَلْفَ أَلْفٍ وَمِائَتَا أَلْفٍ‏.‏

Salin

Ikinuwento ni Abdullah bin Az-Zubair: Nang tumayo si Az-Zubair noong labanan ng Al-Jamal, tinawag niya ako at lumapit ako sa kanyang tabi. Sinabi niya sa akin, 'O anak ko! Sa araw na ito, ang mapapatay ay alinman sa taga-api o inaapi. Nakikita kong mamamatay akong inaapi. Ang pinakamabigat kong pag-aalala ay ang aking mga utang. Sa tingin mo ba, kung babayaran natin ang mga utang, may matitira pa bang pera mula sa ating yaman?' Dagdag pa ni Az-Zubair, 'O anak ko! Ipagbili mo ang ating mga ari-arian at bayaran ang aking mga utang.' Nag-iwan si Az-Zubair ng katlo ng kanyang ari-arian, at ang katlo ng bahaging iyon ay para sa kanyang mga apo; samakatuwid, ang mga anak ni Abdullah. Sinabi niya, 'Katlo ng katlo. Kung may matirang ari-arian pagkatapos mabayaran ang mga utang, ang katlo (ng katlo ng natira) ay ibibigay sa iyong mga anak.' (Dinagdag ni Hisham, isang sub-narrator: 'Ang ilang anak ni Abdullah ay kapwa edad ng mga anak ni Az-Zubair tulad nina Khubaib at Abbas. Si Abdullah ay may siyam na anak na lalaki at siyam na anak na babae noon.') (Dinagdag ng narrator na si Abdullah:) Patuloy na ipinapaalala sa akin ng aking ama (si Az-Zubair) ang kanyang mga utang na sinasabi, 'Kung hindi mo kayang bayaran ang bahagi ng mga utang, humingi ka ng tulong sa aking Panginoon.' Sumumpa ako kay Allah! Hindi ko naiintindihan ang kanyang ibig sabihin hanggang sa itanong ko, 'O ama! Sino ang iyong Panginoon?' Sumagot siya, 'Si Allah (ang aking Panginoon).' Sumumpa ako kay Allah, tuwing nahihirapan ako sa kanyang mga utang, sinasabi ko, 'Panginoon ni Az-Zubair! Bayaran Mo ang kanyang utang sa kanyang ngalan.' At tinutulungan ako ni Allah na mabayaran ito. Namatay si Az-Zubair bilang martir nang walang iniwang Dinar o Dirham maliban sa dalawang lupain, ang isa ay tinatawag na Al-Ghaba, at labing-isang bahay sa Medina, dalawa sa Basra, isa sa Kufa, at isa sa Egypt. Sa katunayan, ang pinagmulan ng kanyang utang ay dahil kapag may taong nagdadala ng pera upang ipagkatiwala sa kanya, sinasabi ni Az-Zubair, 'Hindi, (hindi ko ito tatanggapin bilang tiwala), kundi kukunin ko ito bilang utang, dahil natatakot akong baka mawala ito.' Hindi kailanman naging gobernador o tagapangolekta ng buwis na Kharaj si Az-Zubair, kundi nakalap niya ang kanyang yaman mula sa mga ganansya sa digmaan kasama ang Propeta ﷺ, Abu Bakr, Umar, at Uthman. (Dinagdag ni Abdullah bin Az-Zubair:) Nang bilangin ko ang kanyang utang, umabot ito sa dalawang milyon at dalawandaang libo. (Dinagdag ng sub-narrator:) Nakilala ni Hakim bin Hizam si Abdullah bin Zubair at tinanong, 'O pamangkin! Magkano ang utang ng aking kapatid?' Itinago ito ni Abdullah at sinabi, 'Isang daang libo.' Sinabi ni Hakim, 'Sumumpa ako kay Allah! Sa tingin ko ay hindi sapat ang inyong ari-arian para dito.' Doon sinabi ni Abdullah sa kanya, 'Paano kung ito ay dalawang milyon at dalawandaang libo?' Sinabi ni Hakim, 'Sa tingin ko ay hindi ninyo kakayanin ito; kaya kung hindi ninyo kayang bayaran lahat, tutulungan ko kayo.' Binili na ni Az-Zubair ang Al-Ghaba sa halagang isang daan at pitumpung libo. Ipinagbili ito ni Abdullah sa halagang isang milyon at animnaraang libo. Pagkatapos ay tumawag siya sa mga tao na sinasabi, 'Sinumang may karapatan o utang kay Az-Zubair ay pumaroon sa amin sa Al-Ghaba.' Dumating sa kanya si Abdullah bin Ja'far na may apatnaraang libong utang kay Az-Zubair. Sinabi niya kay Abdullah bin Az-Zubair, 'Kung nais ninyo, papatawarin ko kayo sa utang.' Sinabi ni Abdullah (bin Az-Zubair), 'Hindi.' Pagkatapos ay sinabi ni Ibn Ja'far, 'Kung nais ninyo, maaari ninyong ipagpaliban ang bayad kung magpapaliban kayo ng anumang utang.' Sinabi ni Ibn Az-Zubair, 'Hindi.' Sinabi ni Abdullah bin Ja'far, 'Bigyan ninyo ako ng piraso ng lupa.' Sinabi ni Abdullah bin Az-Zubair sa kanya, 'Para sa iyo ang lupang mula rito hanggang roon.' Kaya, ipinagbili ni Abdullah bin Az-Zubair ang ilang ari-arian (kasama ang mga bahay) at nabayaran nang lubos ang kanyang utang, na may natirang apat at kalahating bahagi mula sa lupa (iyon ay, Al-Ghaba). Pagkatapos ay pumunta siya kay Mu'awiya habang nakaupo kasama niya sina Amr bin Uthman, Al-Mundhir bin Az-Zubair, at Ibn Zam'a. Tinanong ni Mu'awiya, 'Magkano ang tinayang halaga ng Al-Ghaba?' Sinabi niya, 'Isang daang libo bawat bahagi.' Tinanong ni Muawiya, 'Ilang bahagi ang natira?' Sumagot si Abdullah, 'Apat at kalahating bahagi.' Sinabi ni Al-Mundhir bin Az-Zubair, 'Bibilhin ko ang isang bahagi sa halagang isang daang libo.' Sinabi ni Amr bin Uthman, 'Bibilhin ko ang isang bahagi sa halagang isang daang libo.' Sinabi ni Ibn Zam'a, 'Bibilhin ko ang isang bahagi sa halagang isang daang libo.' Sinabi ni Muawiya, 'Magkano ang natira ngayon?' Sumagot si Abdullah, 'Isang bahagi at kalahati.' Sinabi ni Muawiya, 'Bibilhin ko ito sa halagang isang daan at limampung libo.' Ipinagbili rin ni Abdullah ang kanyang bahagi kay Muawiya sa halagang animnaraang libo. Nang mabayaran na ni Ibn Az-Zubair ang lahat ng utang, sinabi ng mga anak ni Az-Zubair sa kanya, 'Ibahagi mo na ang aming mana sa amin.' Sinabi niya, 'Hindi, sumumpa ako kay Allah, hindi ko ibabahagi ito sa inyo hanggang sa mag-anunsyo ako sa apat na sunod-sunod na panahon ng Hajj:

"Sila na may utang kay Az-Zubair ay pumarito upang bayaran namin sila."' Kaya, nagsimula siyang mag-anunsyo nito sa publiko tuwing panahon ng Hajj, at nang lumipas ang apat na taon, ibinahagi niya ang mana sa mga tagapagmana. Si Az-Zubair ay may apat na asawa, at matanggal ang katlo ng kanyang ari-arian (ayon sa huling habilin), ang bawat asawa ay nakatanggap ng isang milyon at dalawandaang libo. Kaya ang kabuuang halaga ng kanyang ari-arian ay limampung milyon at dalawandaang libo.

Salin at paliwanag ng Khutba World, isinalin mula sa Arabic.

Pangunahing mensahe

Itinuring ni Az-Zubayr na pautang ang perang ipinagkatiwala sa kanya at maingat niyang binayaran ang mga utang.

Kaligiran at dahilan

Inilalarawan ng salaysay ang pag-uusap nina Az-Zubayr at ng kanyang anak noong Labanan sa al-Jamal. Binanggit ni Az-Zubayr ang kanyang mga utang at inatasan ang kanyang anak na bayaran ang mga ito.

Paliwanag sa mahihirap na salita
salf

Pautang: ang perang tinanggap ay nagiging utang na kailangang bayaran.

al-Ghaba

Pangalan ng isang lupang pag-aari ni Az-Zubayr na ginamit ng kanyang anak upang pambayad sa mga utang.

testamento para sa ikatlong bahagi

Pagtatalaga ng hanggang isang katlo ng ari-arian, na isinasagawa matapos mabayaran ang mga utang.

Mga aral na hinango ng mga iskolar

Hinuha ng mga iskolar mula rito na dapat unahin ang mga utang ng namatay bago ipamahagi ang mana. Itinuring ni Az-Zubayr na pautang ang perang ipinagkatiwala sa kanya kaya nanatili siyang responsable sa pagbabayad nito. Ipinakikita rin ng salaysay na kaakibat ng pagtitiwala kay Allah ang mga konkretong pagsisikap: nagbenta si Abdullah ng ari-arian, hinanap ang mga pinagkakautangan, at ipinagpaliban ang paghahati ng mana hanggang mabigyan ng pagkakataong magsumite ng mga paghahabol. May hangganan ang testamento na nagbibigay sa isang tagapagmana: ayon sa kilalang tuntunin, hindi maaaring tumanggap ng dagdag na bahagi ang tagapagmana sa pamamagitan ng testamento nang walang pahintulot ng iba pang mga tagapagmana.

Mga aral para sa kasalukuyan
  1. Itala nang malinaw ang mga pautang at ipinagkatiwalang pera upang mapangalagaan ang mga karapatan ng iba.
  2. Bayaran ang mga utang mula sa ari-ariang naiwan bago ito ipamahagi sa mga tagapagmana.
  3. Magtiwala kay Allah at kasabay nito ay kumilos nang maingat at tapat upang tuparin ang mga obligasyong pinansyal.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Isang hadith araw-araw, sa iyong wika

Binibigyan ka ng app ng hadith na may paliwanag araw-araw, pati bilang widget sa iyong telepono. Libreng gamitin.