Sunan Abi Dawud, 1567. hadis
Anas ibn Malik rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Anas ibn Malik tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ أَخَذْتُ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ كِتَابًا زَعَمَ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، كَتَبَهُ لأَنَسٍ وَعَلَيْهِ خَاتَمُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا وَكَتَبَهُ لَهُ فَإِذَا فِيهِ " هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ الْغَنَمُ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ . فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ خَمْسًا وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَأَنْ يَجْعَلَ مَعَهَا شَاتَيْنِ - إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ - أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مِنْ هَا هُنَا لَمْ أَضْبِطْهُ عَنْ مُوسَى كَمَا أُحِبُّ " وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ - إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ - أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِلَى هَا هُنَا ثُمَّ أَتْقَنْتُهُ " وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَشَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي سَائِمَةِ الْغَنَمِ إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى أَنْ تَبْلُغَ ثَلاَثَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ مِنَ الْغَنَمِ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُفْتَرِقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِنْ لَمْ تَبْلُغْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ أَرْبَعِينَ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَالُ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " .
Bize Mûsâ b. İsmâîl anlattı, bize Hammâd anlattı; dedi ki: Ben, Sümâme b. Abdullah b. Enes’ten bir mektup aldım. O, bu mektubu Ebû Bekir’in, Enes’i zekât memuru olarak gönderdiğinde onun için yazdığını ve üzerinde Allah Resûlü ﷺ’ün mührünün bulunduğunu sanıyordu. Mektupta şöyle yazıyordu:
“Bu, Allah Resûlü ﷺ’ün Müslümanlara farz kıldığı, Allah Azze ve Celle’nin Peygamberi ﷺ’e emrettiği sadaka (zekât) farizasıdır. Müslümanlardan kim hakkıyla istenirse onu versin, kim de bundan fazlası istenirse vermesin. Beşten az develerde her beş deve için bir koyun vardır. Develer yirmi beşe ulaştığında otuz beşe kadar içlerinde bir bint-i mahâd (ikinci yaşındaki dişi deve) bulunur. Eğer bint-i mahâd yoksa bir ibn-i lebûn (üçüncü yaşındaki erkek deve) verilir. Otuz altıya ulaştığında kırk beşe kadar bir bint-i lebûn (üçüncü yaşındaki dişi deve) verilir. Kırk altıya ulaştığında altmışa kadar bir hıkka (dördüncü yaşındaki, damızlığa uygun dişi deve) verilir. Altmış bire ulaştığında yetmiş beşe kadar bir ceze’a (beşinci yaşındaki dişi deve) verilir. Yetmiş altıya ulaştığında doksan’a kadar iki bint-i lebûn verilir. Doksan bire ulaştığında yüz yirmiye kadar iki hıkka (damızlığa uygun) verilir. Yüz yirmiyi geçtiğinde her kırk deve için bir bint-i lebûn ve her elli deve için bir hıkka verilir. Zekât farizalarında develerin yaşları farklılık gösterirse; kendisine ceze’a zekâtı düşen kişinin yanında ceze’a bulunmaz da hıkka bulunursa, bu ondan kabul edilir ve yanına -kolayına gelirse- iki koyun veya yirmi dirhem ekler. Kendisine hıkka zekâtı düşen kişinin yanında hıkka bulunmaz da ceze’a bulunursa, bu ondan kabul edilir ve zekât memuru ona yirmi dirhem veya iki koyun verir. Kendisine hıkka zekâtı düşen kişinin yanında hıkka bulunmaz da bint-i lebûn bulunursa, bu ondan kabul edilir.” Ebû Dâvûd dedi ki: Buradan itibaren Mûsâ’dan istediğim gibi ezberleyemedim: “Ve yanına -kolayına gelirse- iki koyun veya yirmi dirhem ekler. Kendisine bint-i lebûn zekâtı düşen kişinin yanında sadece hıkka bulunursa, bu ondan kabul edilir.” Ebû Dâvûd dedi ki: Buraya kadar (şüpheliyim), sonrasını ise sağlam ezberledim: “Zekât memuru ona yirmi dirhem veya iki koyun verir. Kendisine bint-i lebûn zekâtı düşen kişinin yanında sadece bint-i mahâd bulunursa, bu ondan kabul edilir ve yanına iki koyun veya yirmi dirhem eklenir. Kendisine bint-i mahâd zekâtı düşen kişinin yanında sadece ibn-i lebûn (erkek) bulunursa, bu ondan kabul edilir ve yanına hiçbir şey eklenmez. Kimin yanında sadece dört deve varsa, sahibi dilemedikçe onda zekât yoktur. Otlak koyunlarında: Kırk taneden yüz yirmiye kadar bir koyun verilir. Yüz yirmiyi geçip iki yüze ulaştığında iki koyun verilir. İki yüzü geçip üç yüze ulaştığında üç koyun verilir. Üç yüzü geçtiğinde her yüz koyun için bir koyun verilir. Zekâtta ne yaşlı koyun, ne kusurlu koyun ne de koç alınır; ancak zekât memuru isterse başka. Zekât korkusuyla ayrı olanlar bir araya getirilmez, bir arada olanlar da ayrılmaz. Ortak mallarda her ikisi de aralarında eşit şekilde hesaplaşırlar. Bir adamın otlak hayvanları kırka ulaşmazsa, sahibi dilemedikçe onda zekât yoktur. Gümüşte (zekât oranı) kırkta birdir. Eğer mal sadece yüz doksan dirhem ise, sahibi dilemedikçe onda zekât yoktur.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Hadis, hayvanlar ve gümüş için belirlenmiş zekât oranlarını açıklar.
İkinci yaşına girmiş dişi deve.
Yılın büyük bölümünde serbestçe otlayan hayvanlar.
Gümüş para; metin bunun zekâtını onda birin dörtte biri olarak belirtir.
Âlimler buradan, hayvanların zekâtı için belirlenmiş nisap ve oranlar bulunduğunu ve görevlinin farz kılınan miktardan fazlasını isteyemeyeceğini çıkarır. Hükümler, zekâttan kaçınmak amacıyla ayrı sürülerin birleştirilmesini veya tek bir sürünün bölünmesini yasaklar. Tahsil sırasında mal sahibinin durumu da gözetilmelidir: ciddi kusurları olan veya çok yaşlı hayvanlar ödeme olarak alınmaz. Fıkıh âlimleri uygulamanın ayrıntılarını ve istisnalarını mezhepleri çerçevesinde ele alır; bu hükümler, belirli bir zekât hesabı için uzman tavsiyesinin yerini tutmaz.
- Hayvan ve gümüş zekâtını gelişigüzel değil, geçerli nisap ve oranlara göre hesaplayın.
- Ortak bir sürüde mülkiyet paylarını doğru biçimde kaydedin ve zekâttan kaçınmak için sürünün gruplandırmasını değiştirmeyin.
- Hesaplama karmaşıksa ilgili fıkıh hükümlerini kontrol edin ve yetkin bir âlime danışın.
Bu sahih rivayette de zekâta ilişkin yazılı hükümler yer alır; bu nedenle metindeki oran ve kuralları doğrudan tamamlar.
Sunan Abi Dawud · #1565 (Sahih)Bu sahih rivayet, hayvanların zekâtına ilişkin bağlantılı hükümleri ele alır ve belirlenmiş kuralları daha geniş bağlamında anlamaya yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.