بیع و تجارت · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2155

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: بیع و تجارت
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aisha

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ لَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اشْتَرِي وَأَعْتِقِي، فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْعَشِيِّ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ، مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهْوَ بَاطِلٌ، وَإِنِ اشْتَرَطَ مِائَةَ شَرْطٍ، شَرْطُ اللَّهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری به ما خبر داد، عروه بن زبیر گفت: عایشه رضی الله عنها فرمود: رسول الله ﷺ بر من وارد شدند و من ماجرا را با ایشان در میان گذاشتم. رسول الله ﷺ فرمودند:

«او را بخر و آزاد کن، زیرا ولاء متعلق به کسی است که آزاد می‌کند.» سپس پیامبر ﷺ هنگام عصر برخاستند و خداوند را آن‌گونه که شایسته‌ی اوست ستایش کردند، آنگاه فرمودند: «چرا گروهی شرایطی را تعیین می‌کنند که در کتاب الله نیست؟ هر کس شرطی بگذارد که در کتاب الله نبوده باشد، آن شرط باطل است، حتی اگر صد شرط بگذارد؛ شرط خداوند سزاوارتر و محکم‌تر است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

شرط قراردادی نباید با حکم خدا مخالفت کند.

پیشینه و سبب بیان

ماجرا دربارهٔ بَریره است: عایشه می‌خواست او را بخرد و آزاد کند، درحالی‌که فروشندگان شرطی دربارهٔ حق وَلاء گذاشته بودند. پیامبر ﷺ روشن ساخت که این حق از آنِ کسی است که او را آزاد می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
وَلاء

پیوندی ویژه و رابطه‌ای ارثی که بر اساس احکام اسلامی، با آزاد کردن برده پدید می‌آید.

شرط

توافقی که طرفین به خرید یا قرارداد دیگری پیوند می‌زنند.

کتاب خدا

قانون و احکام خدا؛ در اینجا به مقرراتی اشاره دارد که با آن‌ها سازگارند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک استنباط می‌کنند که شرط قراردادی، اگر با حکمی ثابت‌شده از شریعت اسلامی مخالفت کند، باطل است. این امر لزوماً کل قرارداد را باطل نمی‌کند: در ماجرای بَریره، خرید معتبر ماند، اما شرط ناسازگار دربارهٔ حق وَلاء نافذ نبود. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این اصل را می‌پذیرند که شروط تا زمانی پذیرفتنی‌اند که با شریعت تعارض نداشته باشند؛ اما در جزئیات اینکه کدام شروط به قرارداد آسیب می‌زنند، اختلاف دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. شرط‌های قرارداد را با دقت بخوانید و توافق‌هایی را که آشکارا با احکام اسلامی تعارض دارند، نپذیرید.
  2. اگر دربارهٔ شرطی اختلاف پیش آمد، پیش از آنکه کل قرارداد را باطل بدانید، همان شرط را جداگانه با کارشناس در میان بگذارید.
  3. پیش از خرید روشن کنید هر طرف چه حقوقی دارد تا شرطی باطل موجب اختلاف نشود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.