Sahih al-Bukhari، حدیث 2712
روایتشده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Miswar ibn Makhrama
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، رضى الله عنهما يُخْبِرَانِ عَنْ أَصْحَابِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا كَاتَبَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو يَوْمَئِذٍ كَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا أَحَدٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا، وَخَلَّيْتَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ. فَكَرِهَ الْمُؤْمِنُونَ ذَلِكَ، وَامْتَعَضُوا مِنْهُ، وَأَبَى سُهَيْلٌ إِلاَّ ذَلِكَ، فَكَاتَبَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى ذَلِكَ، فَرَدَّ يَوْمَئِذٍ أَبَا جَنْدَلٍ عَلَى أَبِيهِ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، وَلَمْ يَأْتِهِ أَحَدٌ مِنَ الرِّجَالِ إِلاَّ رَدَّهُ فِي تِلْكَ الْمُدَّةِ، وَإِنْ كَانَ مُسْلِمًا، وَجَاءَ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ، وَكَانَتْ أُمُّ كُلْثُومٍ بِنْتُ عُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ مِمَّنْ خَرَجَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ وَهْىَ عَاتِقٌ، فَجَاءَ أَهْلُهَا يَسْأَلُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْجِعَهَا إِلَيْهِمْ، فَلَمْ يَرْجِعْهَا إِلَيْهِمْ لِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِنَّ {إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ} إِلَى قَوْلِهِ {وَلاَ هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ}.
یحیی بن بُکیر برای ما حدیث کرد، لیث برای ما حدیث کرد، از عُقیل، از ابن شهاب، گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که او مروان و مسور بن مخرمه رضی الله عنهما را شنید که از اصحاب رسول الله ﷺ نقل میکردند. گفتند: هنگامی که سهیل بن عمرو در آن روز پیمان بست، یکی از شروطی که بر پیامبر ﷺ تحمیل کرد این بود:
«هر کس از جانب ما نزد تو بیاید، حتی اگر بر دین تو باشد، باید او را به ما بازگردانی و میان ما و او مانع نشوی.» مؤمنان از این شرط ناخشنود و ناراحت شدند، اما سهیل جز به این راضی نشد. سرانجام پیامبر ﷺ با همین شرط پیمان بست و در آن روز ابوجندل را به پدرش سهیل بن عمرو بازگرداند. پس از آن در طول مدت صلح، هر مردی که نزد ایشان میآمد بازگردانده میشد، حتی اگر مسلمان بود. سپس زنان مؤمن مهاجرت کردند و امکلثوم بنت عقبه بن ابیمعیط از جمله کسانی بود که در آن روز به سوی رسول الله ﷺ هجرت کرد، در حالی که دختری جوان بود. خانوادهاش نزد پیامبر ﷺ آمدند و درخواست کردند او را به آنان بازگرداند، اما پیامبر ﷺ به سبب آیهای که خداوند درباره آنان نازل فرموده بود، او را بازنگرداند: {چون زنان مؤمن مهاجر نزد شما آیند، آنان را بیازمایید؛ خدا به ایمانشان داناتر است} تا سخن خداوند: {و نه آن مردان کافر برای این زنان حلال هستند}.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حدیبیه، بازگشتِ دشوار را بهموجب پیمان مقرر میکرد، اما وحی برای زنان مؤمن استثنا قائل شد.
این روایت شرایط پیمان حدیبیه، بازگشت ابوجندل و استثنای زنان مؤمن پس از نزول آیهٔ ۱۰ سورهٔ قرآن ۶۰ را شرح میدهد.
محلی که پیامبر ﷺ و مکیان در آن آتشبس و پیمان بستند.
زنانی که بهخاطر ایمانشان محل زندگی خود را ترک کردند.
بررسی اینکه آیا زنان واقعاً بهخاطر ایمانشان هجرت کردهاند، چنانکه قرآن ۶۰:۱۰ مقرر میکند.
شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، تأکید میکنند که پیامبر ﷺ به شروط توافقشده پایبند ماند، حتی زمانی که آن شروط برای صحابه دشوار بود. استثنای زنان مؤمن در پی وحی جداگانهای آمد؛ بنابراین بند مربوط به مردان، بدون دلیل به زنان تعمیم داده نشد. فقیهان از این روایت نتیجه میگیرند که تا زمانی که پیمانها معتبرند باید به آنها وفا کرد، اما اجرای آنها با احکام روشن الهی محدود میشود. مذاهب فقهی نیز میپذیرند که توافقها بر احکام خدا مقدم نیستند.
- به توافقها با دقت پایبند باشید، حتی اگر نتیجه در کوتاهمدت دشوار به نظر برسد.
- توافقی کلی را در جایی که وحی روشن استثنایی مقرر میکند، اعمال نکنید.
- دربارهٔ مردم منصفانه داوری کنید و بر پایهٔ شواهد معتبر عمل کنید، نه فشار یا احساسات.
این روایت گزارشی بسیار مرتبط از رویدادها و شروط پیمان حدیبیه دربر دارد.
Sahih al-Bukhari · #2713 (Sahih)عایشه توضیح میدهد که پیامبر ﷺ در ارتباط با قرآن ۶۰:۱۰ چگونه زنان مؤمن را آزمود.
Sahih al-Bukhari · #2710 (Sahih)این روایت دربارهٔ مذاکرات و توافقهای حدیبیه زمینهٔ بیشتری فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.