Sahih al-Bukhari، حدیث 2733
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَقَالَ عُقَيْلٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ عُرْوَةُ فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْتَحِنُهُنَّ، وَبَلَغَنَا أَنَّهُ لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرُدُّوا إِلَى الْمُشْرِكِينَ مَا أَنْفَقُوا عَلَى مَنْ هَاجَرَ مِنْ أَزْوَاجِهِمْ، وَحَكَمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ، أَنْ لاَ يُمَسِّكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ، أَنَّ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَيْنِ قَرِيبَةَ بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ، وَابْنَةَ جَرْوَلٍ الْخُزَاعِيِّ، فَتَزَوَّجَ قَرِيبَةَ مُعَاوِيَةُ، وَتَزَوَّجَ الأُخْرَى أَبُو جَهْمٍ، فَلَمَّا أَبَى الْكُفَّارُ أَنْ يُقِرُّوا بِأَدَاءِ مَا أَنْفَقَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى أَزْوَاجِهِمْ، أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى {وَإِنْ فَاتَكُمْ شَىْءٌ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ} وَالْعَقِبُ مَا يُؤَدِّي الْمُسْلِمُونَ إِلَى مَنْ هَاجَرَتِ امْرَأَتُهُ مِنَ الْكُفَّارِ، فَأَمَرَ أَنْ يُعْطَى مَنْ ذَهَبَ لَهُ زَوْجٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ مَا أَنْفَقَ مِنْ صَدَاقِ نِسَاءِ الْكُفَّارِ اللاَّئِي هَاجَرْنَ، وَمَا نَعْلَمُ أَحَدًا مِنَ الْمُهَاجِرَاتِ ارْتَدَّتْ بَعْدَ إِيمَانِهَا. وَبَلَغَنَا أَنَّ أَبَا بَصِيرِ بْنَ أَسِيدٍ الثَّقَفِيَّ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُؤْمِنًا مُهَاجِرًا فِي الْمُدَّةِ، فَكَتَبَ الأَخْنَسُ بْنُ شَرِيقٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُ أَبَا بَصِيرٍ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
و عقیل از زهری روایت کرد که گفت: عروه به من خبر داد که عایشه فرمود:
«رسول خدا ﷺ زنان مهاجر را آزمایش میکردند. و به ما رسیده است که چون خداوند متعال دستور نازل کرد که مسلمانان باید آنچه را بر همسرانشان که هجرت کردهاند خرج نمودهاند، به مشرکان بازگردانند و حکم کرد که مسلمانان زنان کافر را در عقد خود نگه ندارند، عمر دو تن از همسرانش را طلاق داد: قریبه دختر ابیامیه و دختر جروال خزاعی. سپس معاویه با قریبه ازدواج کرد و دیگری را ابوجهیم به همسری گرفت. آنگاه که کافران از پرداخت آنچه مسلمانان بر همسرانشان خرج کرده بودند سر باز زدند، خداوند متعال نازل فرمود: {و اگر چیزی از همسرانتان به سوی کافران رفت و شما نوبت یافتید (یعنی زنی از جانب آنان آمد)، پس معادل آن را بپردازید}. و «عقب» همان چیزی است که مسلمانان به شوهر کافری که همسرش هجرت کرده است میپردازند. پس خداوند فرمان داد که به هر مسلمانی که همسرش رفته باشد، از مهر زنان کافری که شوهرانشان را رها کرده و هجرت نمودهاند، معادل مهری که او پرداخته بود داده شود. و نمیدانیم هیچیک از زنان مهاجر پس از ایمان آوردن مرتد شده باشند. و نیز به ما رسیده است که ابوبصیر بن اسید ثقفی در دوران صلح به عنوان مؤمنی مهاجر نزد پیامبر ﷺ آمد، سپس اخنس بن شریق نامهای به پیامبر ﷺ نوشت و درخواست بازگرداندن ابوبصیر را کرد و این حدیث را ذکر نمود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
این حدیث از آزمودن زنان مهاجر و جبران مالی در صورت از دسترفتن پیوند زناشویی سخن میگوید.
متن، رویدادها را در دوران پیمان حدیبیه قرار میدهد و به مفاد مربوط به زنان مؤمنی اشاره میکند که به سوی مسلمانان هجرت کردند. قرآن ۶۰:۱۰–۱۱ به آزمودن ایمان آنان و تسویه مالی در صورت باقیماندن شوهرانشان میپردازد.
بررسی اینکه آیا زنان واقعاً به سبب ایمان خود هجرت کردهاند، چنانکه قرآن ۶۰:۱۰ مقرر میکند.
هدیه زناشوییای که مرد به همسرش بدهکار است.
در اینجا: جبران مالی مهریهای که از دست رفته بود.
شارحان کلاسیک آزمودن زنان را با قرآن ۶۰:۱۰ مرتبط میدانند: پس از تأیید ایمانشان، آنان به شوهران کافر بازگردانده نشدند. این بخش همچنین سازوکار مالی قرآن ۶۰:۱۱ را بیان میکند: اگر طرف مقابل غرامتِ لازم را نمیپرداخت، جبران خسارت مرد مسلمان زیاندیده از منابع دیگری پرداخت میشد. فقیهان کاربرد دقیق این حکم را با توجه به قرآن، شرایط پیمان و دیگر منابع حقوقی بررسی میکنند؛ این حکم تاریخی، اختیار عامی برای پایاندادن به ازدواج یا تصرف در دارایی کسی بدون مبنای شرعی و قانونی نیست.
- ایمان کسی را بر پایه شایعات داوری نکنید؛ متن از آزمونی سنجیده بر اساس رهنمودهای الهی سخن میگوید.
- به تعهدات مالی خود پایبند باشید و اگر طرف دیگر به توافق عمل نکرد، راهحلی عادلانه بجویید.
- قواعد تاریخی پیمانها را جدا از زمینهشان به کار نبرید؛ مسائل امروزی ازدواج و دارایی را به عالمان صلاحیتدار و مراجع قانونی بسپارید.
عایشه در آن روایت شرح میدهد که پیامبر ﷺ زنان مؤمن را بر اساس قرآن ۶۰:۱۰ آزمود.
Sahih al-Bukhari · #2732 (Sahih)این روایت رویدادهای مربوط به پیمان حدیبیه و زمینه توافقهای مربوط به بازگشت را بررسی میکند.
Sahih al-Bukhari · #2712 (Sahih)مروان و مسور درباره مذاکرات و شروط پیمان حدیبیه نقل میکنند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.