Sahih al-Bukhari، حدیث 3692
روایتشده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Miswar ibn Makhrama
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ لَمَّا طُعِنَ عُمَرُ جَعَلَ يَأْلَمُ، فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ وَكَأَنَّهُ يُجَزِّعُهُ ـ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، وَلَئِنْ كَانَ ذَاكَ لَقَدْ صَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُ، ثُمَّ فَارَقْتَهُ وَهْوَ عَنْكَ رَاضٍ، ثُمَّ صَحِبْتَ أَبَا بَكْرٍ فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُ، ثُمَّ فَارَقْتَهُ وَهْوَ عَنْكَ رَاضٍ، ثُمَّ صَحِبْتَ صَحَبَتَهُمْ فَأَحْسَنْتَ صُحْبَتَهُمْ، وَلَئِنْ فَارَقْتَهُمْ لَتُفَارِقَنَّهُمْ وَهُمْ عَنْكَ رَاضُونَ. قَالَ أَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرِضَاهُ، فَإِنَّمَا ذَاكَ مَنٌّ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى مَنَّ بِهِ عَلَىَّ، وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ صُحْبَةِ أَبِي بَكْرٍ وَرِضَاهُ، فَإِنَّمَا ذَاكَ مَنٌّ مِنَ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ مَنَّ بِهِ عَلَىَّ، وَأَمَّا مَا تَرَى مِنْ جَزَعِي، فَهْوَ مِنْ أَجْلِكَ وَأَجْلِ أَصْحَابِكَ، وَاللَّهِ لَوْ أَنَّ لِي طِلاَعَ الأَرْضِ ذَهَبًا لاَفْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَبْلَ أَنْ أَرَاهُ. قَالَ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، دَخَلْتُ عَلَى عُمَرَ بِهَذَا.
صلت بن محمد به ما حدیث کرد، اسماعیل بن ابراهیم به ما حدیث کرد، ایوب به ما حدیث کرد، از ابن ابی ملیکه، از مسور بن مخرمه که گفت: چون عمر را خنجر زدند، درد و رنج فراوانی کشید. ابن عباس گویی برای تسلی دادن به او گفت:
«ای امیرالمؤمنین! هرچند آنچه بر تو روی داده بسیار سخت است، اما تو همنشین رسول خدا ﷺ بودی و نیکو مصاحبتش کردی، سپس در حالی از او جدا شدی که از تو خشنود بود. آنگاه همنشین ابوبکر شدی و با او نیز نیکو رفتار کردی، سپس در حالی از او جدا شدی که از تو خشنود بود. سپس سرپرست یارانشان شدی و با آنان نیز نیکو رفتار کردی؛ و اگر از آنان جدا شوی، بیگمان در حالی جدا خواهی شد که آنان نیز از تو خشنودند.» عمر فرمود: «اما آنچه درباره همنشینی با رسول خدا ﷺ و خشنودی ایشان گفتی، این منتی است از جانب الله تعالی که بر من نهاد؛ و اما آنچه درباره همنشینی با ابوبکر و خشنودی او گفتی، این نیز منتی است از جانب الله جل ذکره که بر من نهاد. و اما این بیتابی که در من میبینی، به خاطر نگرانی برای توست و یارانت. سوگند به الله! اگر به اندازه زمین طلا داشتم، پیش از آنکه الله عزوجل را ملاقات کنم، خود را با آن از عذابش باز میخریدم.» حماد بن زید گفت: ایوب به ما حدیث کرد، از ابن ابی ملیکه، از ابن عباس که گفت: با همین حدیث بر عمر وارد شدم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر همنشینی نیک خود را از فضل خدا دانست و از داوری او بیم داشت.
این حدیث حال عمر بن خطاب را پس از آن توصیف میکند که به او خنجر زده بودند و ابنعباس برای دلگرمی دادن به دیدارش رفت.
عنوانی به معنای رهبر مؤمنان.
نعمتی که خداوند عطا میکند و کسی به سبب شایستگی خود مدعی آن نمیشود.
پرداخت چیزی برای رهایی از مجازات؛ عمر از این تعبیر برای بیان ترس عمیق خود از داوری خدا استفاده کرد.
عالمان یادآور شدهاند که عمر خوشرفتاری و همراهی خود با پیامبر ﷺ و ابوبکر را فضل خدا میدانست، نه دلیلی برای خودپسندی. ترس او از آخرت نشان میدهد که امید به رحمت خدا با هیبت و بیم از داوری او همراه است. این سخنان همچنین بر ارزش همنشینی نیک و پند صادقانه به کسی که در تنگناست تأکید میکند.
- کارهای نیک خود را با سپاسگزاری از خدا بپذیر و آنها را مایهٔ غرور قرار نده.
- با سخنی دلگرمکننده و قدردانی صادقانه با کسی که درد یا ترس دارد صحبت کن.
- امید به رحمت خدا را با توجه جدی به آخرت همراه ساز.
این روایت از همان کتاب نیز به فضایل و جایگاه ویژهٔ عمر میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #3691 (Sahih)این حدیث زمینهٔ بیشتری دربارهٔ عمر و یاران پیامبر ﷺ فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #3693 (Sahih)این روایت از یارانی نام میبرد که مژدهٔ بهشت به آنان داده شد و با موضوع فضایل صحابه پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.