Sahih al-Bukhari، حدیث 3703
روایتشده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَبِيهِ
- 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ
- 3أَبِيهِ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ هَذَا فُلاَنٌ ـ لأَمِيرِ الْمَدِينَةِ ـ يَدْعُو عَلِيًّا عِنْدَ الْمِنْبَرِ. قَالَ فَيَقُولُ مَاذَا قَالَ يَقُولُ لَهُ أَبُو تُرَابٍ. فَضَحِكَ قَالَ وَاللَّهِ مَا سَمَّاهُ إِلاَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، وَمَا كَانَ لَهُ اسْمٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْهُ. فَاسْتَطْعَمْتُ الْحَدِيثَ سَهْلاً، وَقُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ كَيْفَ قَالَ دَخَلَ عَلِيٌّ عَلَى فَاطِمَةَ ثُمَّ خَرَجَ فَاضْطَجَعَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَيْنَ ابْنُ عَمِّكِ ". قَالَتْ فِي الْمَسْجِدِ. فَخَرَجَ إِلَيْهِ فَوَجَدَ رِدَاءَهُ قَدْ سَقَطَ عَنْ ظَهْرِهِ، وَخَلَصَ التُّرَابُ إِلَى ظَهْرِهِ، فَجَعَلَ يَمْسَحُ التُّرَابَ عَنْ ظَهْرِهِ فَيَقُولُ " اجْلِسْ يَا أَبَا تُرَابٍ ". مَرَّتَيْنِ.
عبدالله بن مسلمه به ما حدیث کرد، عبدالعزیز بن ابی حازم از پدرش نقل کرد که مردی نزد سهل بن سعد آمد و گفت:
«فلان شخص — یعنی امیر مدینه — در نزد منبر به علی دشنام میدهد.» سهل پرسید: «چه میگوید؟» آن مرد پاسخ داد: «او را ابوتراب میخواند.» سهل خندید و گفت: «به خدا سوگند! جز پیامبر ﷺ کسی او را به این نام نخوانده است و هیچ نامی نزد او محبوبتر از این نام نبود.» سپس من از سهل خواستم تا داستان را کاملتر بیان کند و گفتم: «ای ابوالعباس! چگونه این اتفاق افتاد؟» او گفت: «علی نزد فاطمه رفت، سپس بیرون آمد و در مسجد خوابید. پیامبر ﷺ از فاطمه پرسیدند: 'پسر عمویت کجاست؟' فاطمه گفت: 'در مسجد.' پیامبر ﷺ به سراغ او رفتند و دیدند که ردایش از پشتش کنار رفته و خاک بر پشتش نشسته است. پیامبر ﷺ شروع به پاک کردن خاک از پشت او کردند و دو بار فرمودند: 'برخیز ای ابوتراب!'"
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ با محبت لقب ابوتراب را به علی داد؛ لقبی که برای او بسیار عزیز بود.
معنای تحتاللفظی آن «پدرِ خاک» است. این لقب به خاکی اشاره دارد که وقتی علی در مسجد دراز کشیده بود، بر پشتش نشسته بود.
جایگاه بلندی در مسجد که امام از آن خطبهٔ جمعه را ایراد میکند.
عالمان این ماجرا را نشانهای از مهر ویژه میان پیامبر ﷺ و علی میدانند. لقب ابوتراب توهین نبود؛ سهل تأکید میکند که علی همین نام را بیش از هر نام دیگری دوست داشت. این ماجرا همچنین نشان میدهد که خطاب محبتآمیز و دوستانه میتواند حرمت و جایگاه فرد را به رسمیت بشناسد.
- لقبها را فقط به شیوهای به کار ببرید که طرف مقابل آن را ارزشمند و خوشایند بداند.
- دربارهٔ صحابهٔ پیامبر ﷺ با احترام سخن بگویید، حتی وقتی دیگران آنان را مسخره میکنند.
- با سخنان سنجیده و مهربانانه و رسیدگی عملی، محبت خود را نشان دهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.