فضایل انصار · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3936

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضایل انصار
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَادَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ مَرَضٍ أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ مَا تَرَى، وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَتَصَدَّقُ بِشَطْرِهِ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ يَا سَعْدُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ ذُرِّيَّتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ ‏"‏ أَنْ تَذَرَ ذُرِّيَّتَكَ، وَلَسْتَ بِنَافِقٍ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ آجَرَكَ اللَّهُ بِهَا، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَجْعَلُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ، وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ ‏"‏ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

یحیی بن قزعه برای ما حدیث کرد، ابراهیم برای ما حدیث کرد، از زهری، از عامر بن سعد بن مالک، از پدرش که گفت: در سال حجةالوداع، پیامبر ﷺ به عیادت من آمدند در حالی که به بیماری سختی مبتلا بودم که گمان می‌کردم کارم به مرگ کشیده است. گفتم:

«ای رسول خدا! همان‌طور که می‌بینید درد شدیدی دارم و من مردی ثروتمند هستم و جز یک دختر وارث دیگری ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «پس نیمی از آن را؟» فرمودند: «یک سوم، ای سعد! و یک سوم هم زیاد است. بی‌گمان اینکه فرزندانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دست‌نیاز مردم رها سازی.» احمد بن یونس از ابراهیم روایت کرده است: «فرزندانت را رها کنی، و هیچ انفاقی نمی‌کنی مگر اینکه با آن طلب رضای الله نمایی و خداوند تو را پاداش دهد، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا پس از رفتن یارانم جا خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر جا بمانی و عملی انجام دهی که با آن رضای الله را بجویی، قطعاً درجه و مقام تو بالاتر خواهد رفت. و شاید بدین منظور زنده بمانی تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند. بار خدایا! هجرت یارانم را کامل گردان و آنان را به عقب برنگردان. اما سعد بن خوله بیچاره...» رسول خدا ﷺ از اینکه او در مکه وفات یافت، اندوهگین شدند. احمد بن یونس و موسی از ابراهیم روایت کرده‌اند: «وارثانت را رها کنی.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

التخطيط للتركة يحدّ من الوصية الخيرية ويحمي الورثة من الفقر.

پیشینه و سبب بیان

در حجةالوداع، پیامبر ﷺ به دیدار سعد بن ابی‌وقاص رفت؛ او به‌شدت بیمار بود و پرسید چه مقدار از دارایی‌اش را می‌تواند برای امور خیریه وصیت کند.

توضیح واژه‌های دشوار
حجةالوداع

آخرین حج پیامبر ﷺ که در سال دهم هجری انجام شد.

یک‌سوم

بیشترین سهم از دارایی است که بنا بر این توصیه می‌توان برای وصیت در نظر گرفت؛ باقی‌ماندهٔ ترکه به وارثانِ صاحب حق می‌رسد.

خشنودی الله

رضایت الله که انسان با انجام کاری خالصانه برای او در پی آن است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که در صورت وجود وارثان، وصیت برای امور خیریه نباید بیش از یک‌سوم ترکه باشد؛ اگر وارثان به حمایت مالی نیاز دارند، کمتر از این مقدار بهتر است. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این محدودیت را در احکام وصیت پذیرفته‌اند. حدیث همچنین می‌آموزد که تأمین هزینه‌های زندگی خانواده و همسر، اگر با نیت خالص انجام شود، پاداش دارد. این سخن دربارهٔ وصیت پس از مرگ است و سهم‌های معین ارث را لغو نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. وصیت‌نامه‌ای تنظیم کنید که سهم‌های قانونی ارث را رعایت کند و وصیت خیریه را به حداکثر یک‌سوم محدود سازد.
  2. در برنامه‌ریزی مالی، نیازهای بازماندگان را نیز در نظر بگیرید و نگذارید پس از مرگ شما به دیگران وابسته شوند.
  3. با نیت خالص برای خانواده‌تان خوراک و هزینهٔ زندگی فراهم کنید؛ حتی این مخارج روزمره نیز می‌توانند پاداش داشته باشند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.