تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4535

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا نَافِعٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مَالِكٌ
  3. 3نَافِعٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْ صَلاَةِ الْخَوْفِ قَالَ يَتَقَدَّمُ الإِمَامُ وَطَائِفَةٌ مِنَ النَّاسِ فَيُصَلِّي بِهِمِ الإِمَامُ رَكْعَةً، وَتَكُونُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْعَدُوِّ لَمْ يُصَلُّوا، فَإِذَا صَلَّوُا الَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً اسْتَأْخَرُوا مَكَانَ الَّذِينَ لَمْ يُصَلُّوا وَلاَ يُسَلِّمُونَ، وَيَتَقَدَّمُ الَّذِينَ لَمْ يُصَلُّوا فَيُصَلُّونَ مَعَهُ رَكْعَةً، ثُمَّ يَنْصَرِفُ الإِمَامُ وَقَدْ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ، فَيَقُومُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ فَيُصَلُّونَ لأَنْفُسِهِمْ رَكْعَةً بَعْدَ أَنْ يَنْصَرِفَ الإِمَامُ، فَيَكُونُ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَ الطَّائِفَتَيْنِ قَدْ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ، فَإِنْ كَانَ خَوْفٌ هُوَ أَشَدَّ مِنْ ذَلِكَ صَلَّوْا رِجَالاً، قِيَامًا عَلَى أَقْدَامِهِمْ، أَوْ رُكْبَانًا مُسْتَقْبِلِي الْقِبْلَةِ أَوْ غَيْرَ مُسْتَقْبِلِيهَا‏.‏ قَالَ مَالِكٌ قَالَ نَافِعٌ لاَ أُرَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ذَكَرَ ذَلِكَ إِلاَّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، مالک از نافع نقل کرد که عبدالله بن عمر — رضي الله عنهما — هرگاه دربارهٔ نماز خوف از او پرسیده می‌شد، می‌فرمود:

«امام همراه با گروهی از مردم پیش می‌آید و یک رکعت با آنان نماز می‌خواند، در حالی که گروه دیگری از آنان که هنوز نماز نخوانده‌اند، میان نمازگزاران و دشمن قرار دارند. هنگامی که کسانی که با امام هستند یک رکعت را به جا آوردند، بدون سلام دادن عقب می‌روند و جای کسانی را می‌گیرند که نماز نخوانده‌اند، و کسانی که نماز نخوانده‌اند پیش آمده و یک رکعت با امام نماز می‌خوانند. سپس امام پس از خواندن دو رکعت، از نماز فارغ می‌شود. آنگاه پس از آنکه امام نمازش را تمام کرد، هر یک از افراد دو گروه بلند شده و یک رکعت باقی‌مانده را به تنهایی برای خود می‌خوانند؛ بدین ترتیب هر یک از افراد دو گروه دو رکعت نماز خوانده‌اند. اما اگر ترس شدیدتر از این باشد، می‌توانند پیاده ایستاده یا سوار بر مرکب، رو به قبله یا غیر رو به قبله نماز بخوانند.» مالک گفت: نافع فرمود: «گمان نمی‌کنم عبدالله بن عمر این مطلب را جز از رسول خدا ﷺ نقل کرده باشد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نماز خوف با توجه به خطر تغییر می‌کند و در عین حال بر انجام فریضهٔ نماز پاس می‌دارد.

توضیح واژه‌های دشوار
صلاة الخوف

نمازی که هنگام تهدید یا در جریان نبرد به شکلی متناسب با شرایط ادا می‌شود.

رکعت

یک واحد نماز که از جمله شامل ایستادن، رکوع و سجده است.

سلام

درود پایانی که نماز با آن به پایان می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که هنگام تهدید دشمن می‌توان شکل نماز را تغییر داد و امنیت گروه نیز باید در نظر گرفته شود. در شکل توصیف‌شده، امام به نوبت با دو گروه نماز می‌خواند و گروه دیگر نگهبانی می‌دهد؛ در صورت خطر شدیدتر، نماز خواندن پیاده یا سواره، حتی بدون رو کردن به قبله، جایز است. مذاهب فقهی بر پایهٔ روایات و شرایط، شکل‌های گوناگونی از نماز خوف را بررسی می‌کنند؛ بنابراین این توصیف تنها شکل پذیرفته‌شده نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. نگذار خطر تو را در انجام نماز سهل‌انگار کند؛ در شرایط اضطراری، شکل مناسب و معتبر نماز را به‌جا آور.
  2. هنگام تهدید، امنیت دیگران را در نظر بگیر و وظایف را با دقت تقسیم کن.
  3. احکام نماز خوف را از عالمی آگاه بیاموز تا در شرایط اضطراری بدانی چگونه عمل کنی.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.