تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4739

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَالْكَهْفُ وَمَرْيَمُ وَطَهَ وَالأَنْبِيَاءُ هُنَّ مِنَ الْعِتَاقِ الأُوَلِ، وَهُنَّ مِنْ تِلاَدِي‏.‏ وَقَالَ قَتَادَةُ ‏{‏جُذَاذًا‏}‏ قَطَّعَهُنَّ‏.‏ وَقَالَ الْحَسَنُ ‏{‏فِي فَلَكٍ‏}‏ مِثْلِ فَلْكَةِ الْمِغْزَلِ ‏{‏يَسْبَحُونَ‏}‏ يَدُورُونَ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏نَفَشَتْ‏}‏ رَعَتْ ‏{‏يُصْحَبُونَ‏}‏ يُمْنَعُونَ‏.‏ ‏{‏أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً‏}‏ قَالَ دِينُكُمْ دِينٌ وَاحِدٌ‏.‏ وَقَالَ عِكْرِمَةُ‏.‏ ‏{‏حَصَبُ‏}‏ حَطَبُ بِالْحَبَشِيَّةِ‏.‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏{‏أَحَسُّوا‏}‏ تَوَقَّعُوهُ مِنْ أَحْسَسْتُ‏.‏ ‏{‏خَامِدِينَ‏}‏ هَامِدِينَ‏.‏ حَصِيدٌ مُسْتَأْصَلٌ يَقَعُ عَلَى الْوَاحِدِ وَالاِثْنَيْنِ وَالْجَمِيعِ‏.‏ ‏{‏لاَ يَسْتَحْسِرُونَ‏}‏ لاَ يُعْيُونَ، وَمِنْهُ حَسِيرٌ، وَحَسَرْتُ بَعِيرِي‏.‏ عَمِيقٌ بَعِيدٌ‏.‏ ‏{‏نُكِسُوا‏}‏ رُدُّوا‏.‏ ‏{‏صَنْعَةَ لَبُوسٍ‏}‏ الدُّرُوعُ‏.‏ ‏{‏تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ‏}‏ اخْتَلَفُوا، الْحَسِيسُ وَالْحِسُّ وَالْجَرْسُ وَالْهَمْسُ وَاحِدٌ، وَهْوَ مِنَ الصَّوْتِ الْخَفِيِّ ‏{‏آذَنَّاكَ‏}‏ أَعْلَمْنَاكَ ‏{‏آذَنْتُكُمْ‏}‏ إِذَا أَعْلَمْتَهُ فَأَنْتَ وَهْوَ عَلَى سَوَاءٍ لَمْ تَغْدِرْ‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ ‏{‏لَعَلَّكُمْ تُسْأَلُونَ‏}‏ تُفْهَمُونَ ‏{‏ارْتَضَى‏}‏ رَضِيَ‏.‏ ‏{‏التَّمَاثِيلُ‏}‏ الأَصْنَامُ، السِّجِلُّ الصَّحِيفَةُ‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، غندر برای ما حدیث کرد، شعبه از ابواسحاق روایت کرد که گفت: شنیدم عبدالرحمن بن یزید از عبدالله (ابن مسعود) نقل می‌کند که فرمود:

«سوره‌های بنی‌اسرائیل، کهف، مریم، طه و انبیاء از نخستین سوره‌های کهن هستند و این‌ها اولین سرمایه‌های من‌اند.» قتاده درباره {جُذَاذًا} گفت: «آن‌ها را تکه‌تکه کردند.» حسن درباره {فِي فَلَكٍ} گفت: «مانند دوکِ چرخ ریسندگی،» و {يَسْبَحُونَ} یعنی «می‌چرخند.» ابن عباس گفت: {نَفَشَتْ} یعنی «چرید» و {يُصْحَبُونَ} یعنی «بازداشته می‌شوند.» درباره {أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً} گفته شد: «دین شما یک دین است.» عکرمه گفت: {حَصَبُ} در زبان حبشی به معنای هیزم است. دیگری گفت: {أَحَسُّوا} یعنی «منتظر آن باشید،» که از واژه «أَحْسَسْتُ» گرفته شده است. {خَامِدِينَ} یعنی «خاموش و بی‌حرکت.» واژه «حصید» و «مستأصل» بر واحد، مثنی و جمع اطلاق می‌شود. {لاَ يَسْتَحْسِرُونَ} یعنی «خسته نمی‌شوند،» و از همین ریشه «حسیر» و «حَسَرْتُ بَعِيرِي» (شترم را خسته کردم) آمده است. «عمیق» یعنی «دور و ژرف.» {نُكِسُوا} یعنی «بازگردانده شدند.» {صَنْعَةَ لَبُوسٍ} یعنی «زره‌ها.» {تَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ} یعنی «در کارشان اختلاف کردند.» «حسیس»، «حس»، «جرس» و «همس» همگی یک معنا دارند و اشاره به صدای آهسته است. {آذَنَّاكَ} یعنی «به تو اطلاع دادیم» و {آذَنْتُكُمْ} یعنی وقتی به آنان اطلاع دهی، تو و او برابرید و خیانت نکرده‌ای.» مجاهد گفت: {لَعَلَّكُمْ تُسْأَلُونَ} یعنی «تا بفهمید،» و {ارْتَضَى} یعنی «راضی شد.» {التَّمَاثِيلُ} یعنی «بت‌ها،» و «سجل» یعنی «نامه/طومار.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن مسعود پنج سورهٔ آغازین را به‌عنوان نخستین دانشِ کسب‌شدهٔ خود گرامی می‌داشت.

توضیح واژه‌های دشوار
بنی‌اسرائیل

نام دیگر سورهٔ اسراء است.

نخستین اندوختهٔ من

منظور ابن مسعود سوره‌هایی است که در آغاز حفظ کرده و همچون دانشی گران‌بها نگه داشته بود.

تفسیر

توضیح معنای آیات و واژه‌های قرآن.

برداشت‌های عالمان

این روایت نشان می‌دهد که ابن مسعود قرآن را در آغاز آموخت و سوره‌هایی را که می‌دانست گران‌بها می‌شمرد. توضیح واژه‌ها در ادامه، به نقل از صحابه و دانشمندان نخستین، نشان می‌دهد که آشنایی با معانی واژه‌های عربی چگونه به تفسیر کمک می‌کند. از این گزارش حکم شرعی مستقلی به دست نمی‌آید؛ بلکه به آموختن دقیق قرآن و جست‌وجوی تفسیر آن نزد دانشمندان مورد اعتماد تشویق می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هر روز زمان ثابتی را برای حفظ چند آیه و مرور منظم آن‌ها اختصاص دهید.
  2. واژه‌های تازهٔ قرآن را با استفاده از تفسیری معتبر بیاموزید تا تلاوت با فهم همراه شود.
  3. دانش دینیِ آموخته‌شده را گران‌بها بدانید و آن را با دقت با دیگران در میان بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.