Sahih al-Bukhari, 4774. hadis
Abdullah ibn Masud rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Abdullah ibn Masud tarafından rivayet edildi
Sahih al-Bukhari bir bütün olarak sahih kabul edilir.
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يُحَدِّثُ فِي كِنْدَةَ فَقَالَ يَجِيءُ دُخَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَأْخُذُ بِأَسْمَاعِ الْمُنَافِقِينَ وَأَبْصَارِهِمْ، يَأْخُذُ الْمُؤْمِنَ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ. فَفَزِعْنَا، فَأَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، وَكَانَ مُتَّكِئًا، فَغَضِبَ فَجَلَسَ فَقَالَ مَنْ عَلِمَ فَلْيَقُلْ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ. فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ لاَ أَعْلَمُ. فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَإِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ فَدَعَا عَلَيْهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا، وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ وَيَرَى الرَّجُلُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ "، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ جِئْتَ تَأْمُرُنَا بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ، فَقَرَأَ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} إِلَى قَوْلِهِ {عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ عَنْهُمْ عَذَابُ الآخِرَةِ إِذَا جَاءَ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى} يَوْمَ بَدْرٍ وَلِزَامًا يَوْمَ بَدْرٍ {الم * غُلِبَتِ الرُّومُ} إِلَى {سَيَغْلِبُونَ} وَالرُّومُ قَدْ مَضَى.
Mesruk'tan rivayet edildiğine göre: Bir adam Kinde kabilesinde konuşma yaparken şöyle dedi:
"Kıyamet günü bir duman gelecek, münafıkların kulaklarını ve gözlerini alacak; müminlere ise sadece nezle gibi hafif bir etki yapacaktır." Bu haber bizi korkuttu, bunun üzerine o sırada yaslanmış halde bulunan İbn Mes'ud'un yanına gittim. Olayı anlatınca öfkelendi, doğrulup oturdu ve şöyle buyurdu: "Bilen kimse söylesin, bilmeyen ise 'Allah en iyisini bilir' desin. Çünkü bilmediği bir şey hakkında 'Bilmiyorum' demek de ilmin bir parçasıdır. Nitekim Allah, Peygamberi'ne ﷺ şöyle buyurmuştur: {De ki: Ben buna karşı sizden bir ücret istemiyorum ve kendiliğimden bir şey iddia edenlerden de değilim.} [Sad Suresi 38:86]. Kureyşliler İslam'a girmekte gecikince, Resûlullah ﷺ onlara beddua ederek şöyle niyaz etti: 'Allah'ım! Yusuf'un kıtlık yılları gibi yedi yıllık bir kuraklıkla bana yardım et.' Bunun üzerine öyle şiddetli bir kıtlık yılına tutuldular ki helak oldular, leş ve kemik yediler. Şiddetli açlıktan dolayı gök ile yer arasında duman gibi bir şey görür hale geldiler. Sonra Ebu Süfyan gelip: 'Ey Muhammed! Sen bize sıla-i rahmi emrettin, fakat kavmin helak oldu, artık Allah'a dua et!' dedi. Bunun üzerine İbn Mes'ud şu ayetleri okudu: {Öyleyse göğün apaçık bir duman getireceği günü bekle... Ama şüphesiz siz yine eski halinize döneceksiniz!} [Duhan Suresi 44:10-15]. İbn Mes'ud ekledi: Azap kaldırıldı ama onlar gerçekten küfürlerine döndüler. Bu yüzden Yüce Allah: {Bizim büyük bir darbe ile vuracağımız gün} [Duhan Suresi 44:16] buyurdu; bu da Bedir Savaşı günüdür. Allah'ın {Elif Lam Mim. Rumlar yenildi, ancak onlar bu yenilgilerinden sonra galip geleceklerdir} [Rum Suresi 30:1-3] sözüne gelince, Rumların yenilgisi zaten gerçekleşip geçmiştir.
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
İbn Mesud, dürüstçe “Bilmiyorum” demenin de ilim olduğunu öğretir.
Mesruk, Kinde’de bir konuşmacının kıyamet günündeki duman hakkında bir açıklama yaptığını anlatır. İbn Mesud bu açıklamaya karşı çıkar ve duman ayetlerini Kureyş’i etkileyen kıtlıkla ve Bedir çevresindeki olaylarla ilişkilendirir.
Arap kabilelerinden biri; Mesruk duman hakkındaki konuşmayı orada dinledi.
Duhan suresinde anılan bir alamet; İbn Mesud burada bunu Kureyş kıtlığı sırasındaki dumana benzer bir hadise olarak açıklar.
Şiddetli bir azap; İbn Mesud bu ayeti Bedir Savaşı’na işaret olarak açıklar.
İbn Mesud, kişinin bildiği bilgiyi aktarması; bilmediği durumda ise dürüstçe bilmediğini söylemesi gerektiğini vurgular. Kur’an tefsiri özen ve bağlam bilgisi gerektirir. Onun açıklaması duman ayetlerini Kureyş’in yaşadığı kıtlıkla, büyük yakalayışı ise Bedir’le ilişkilendirir; âlimler dumanla ilgili başka rivayetleri de ele alır ve ayetleri açıklarken bunları birlikte değerlendirir.
- Bilmediğin bir şey sorulduğunda dürüstçe “Allah en iyi bilendir; ben bilmiyorum” de.
- Bir Kur’an ayetinin açıklamasını aktarmadan önce kaynağı ve bağlamı kontrol et.
- Bilgiyi özenle paylaş ve metnin söylediğiyle kendi görüşünü açıkça birbirinden ayır.
Bu rivayet ayrıca Peygamber’in ﷺ Yusuf’un yılları gibi yedi yıllık kıtlık için yaptığı duayı aktarır ve böylece dumanın tarihsel açıklamasıyla bağlantı kurar.
Sahih al-Bukhari · #4776 (Sahih)Bu hadis de tefsir kitabında yer alır ve İbn Mesud’dan bir Kur’an ayetinin açıklamasına dair rivayet içerir.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.