استسقاء · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1007

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: استسقاء
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2جَرِيرٌ
  3. 3مَنْصُورٍ
  4. 4أَبِي الضُّحَى
  5. 5مَسْرُوقٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى مِنَ النَّاسِ إِدْبَارًا قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ سَبْعٌ كَسَبْعِ يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ وَالْجِيَفَ، وَيَنْظُرَ أَحَدُهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرَى الدُّخَانَ مِنَ الْجُوعِ، فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ تَأْمُرُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَبِصِلَةِ الرَّحِمِ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا، فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏عَائِدُونَ * يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى‏}‏ فَالْبَطْشَةُ يَوْمَ بَدْرٍ، وَقَدْ مَضَتِ الدُّخَانُ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَآيَةُ الرُّومِ‏.‏

ترجمه

عثمان بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد و گفت: جریر از منصور، از ابوالضحی و از مسروق برای ما روایت کرد. مسروق گفت: نزد عبدالله بودیم که فرمود: چون پیامبر ﷺ روی گرداندن مردم را دید، دعا کرد:

«بار خدایا! هفت سالی همچون هفت سال یوسف.» آنگاه قحطی یک‌ساله‌ای آنان را فرا گرفت که همه چیز را نابود ساخت، تا جایی که پوست، مردار و لاشه‌های گندیده می‌خوردند. هرگاه یکی از آنان به آسمان می‌نگریست، از شدت گرسنگی دود می‌دید. سپس ابوسفیان نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت: «ای محمد! تو مردم را به اطاعت خدا و صله رحم فرمان می‌دهی، اما قوم تو در حال هلاکت هستند؛ پس برای آنان از خداوند دعا کن.» آن‌گاه خدای متعال نازل فرمود: {پس منتظر روزی باش که آسمان دودی آشکار بیاورد} تا سخن او که: {باز خواهید گشت * روزی که سخت‌ترین انتقام را بگیریم}. آن انتقام بزرگ، روز بدر است. و همانا دود، انتقام بزرگ، لِزام و آیه سوره روم سپری شده‌اند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای رهایی از قحطی‌ای که قومش را گرفتار کرده بود دعا کرد.

پیشینه و سبب بیان

وقتی قریش از پیام پیامبر روی گرداندند، پیامبر ﷺ دعا کرد که سال‌هایی چون سال‌های زمان یوسف فرا رسد. خشکسالی آنان را سخت گرفتار کرد؛ سپس ابوسفیان از او خواست از الله رهایی آنان را طلب کند.

توضیح واژه‌های دشوار
استسقاء

درخواست باران و رهایی از خشکسالی از الله.

سال‌هایی چون سال‌های یوسف

اشاره به قحطی‌ای که در زمان پیامبر یوسف سرزمین را فرا گرفت.

البطشة

گرفتِ سخت یا مجازات؛ ابن مسعود در اینجا آن را به شکست قریش در بدر تفسیر می‌کند.

برداشت‌های عالمان

ابن مسعود آن گرفتِ بزرگِ یادشده را به نبرد بدر پیوند می‌دهد و می‌گوید دود، آن گرفت، مجازات حتمی و نشانهٔ روم همگی رخ داده‌اند. دانشمندان این تفسیر را در پیوند با آیات ۴۴:۱۰–۱۶ بررسی می‌کنند. این روایت همچنین نشان می‌دهد که پس از سرسختی در رد حق، ممکن است دعای پیامبر برای نزول مجازات مطرح شود؛ با این حال، پیامبر ﷺ بعداً برای رهایی دعا کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در دوران خشکسالی و سختی، با دعاهای خالصانه به الله روی آورید.
  2. دعوت به فرمان‌برداری از الله و حفظ پیوندهای خویشاوندی را، حتی در شرایط دشوار، جدی بگیرید.
  3. هنگام رنج، تنها برای رهایی خود دعا نکنید؛ برای مردمی که گرفتار سختی‌اند نیز دعا کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.