تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4844

روایت‌شده توسط Sahl ibn Hunaif. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Hunaif

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْلَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ سِيَاهٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، قَالَ أَتَيْتُ أَبَا وَائِلٍ أَسْأَلُهُ فَقَالَ كُنَّا بِصِفِّينَ فَقَالَ رَجُلٌ أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ فَلَقَدْ رَأَيْتُنَا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ ـ يَعْنِي الصُّلْحَ الَّذِي كَانَ بَيْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْمُشْرِكِينَ ـ وَلَوْ نَرَى قِتَالاً لَقَاتَلْنَا، فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى الْبَاطِلِ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ ‏"‏ بَلَى ‏"‏‏.‏ قَالَ فَفِيمَ أُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا، وَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَلَنْ يُضَيِّعَنِي اللَّهُ أَبَدًا ‏"‏‏.‏ فَرَجَعَ مُتَغَيِّظًا، فَلَمْ يَصْبِرْ حَتَّى جَاءَ أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى الْبَاطِلِ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَنْ يُضَيِّعَهُ اللَّهُ أَبَدًا‏.‏ فَنَزَلَتْ سُورَةُ الْفَتْحِ‏.‏

ترجمه

حبیب بن ابی ثابت روایت می‌کند: نزد ابوائل رفتم تا از او (درباره کسانی که بر علی رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ شوریدند) بپرسم. او گفت:

«ما در صِفّین بودیم که مردی گفت: آیا نمی‌بینید که به سوی کتاب خدا فراخوانده می‌شوید؟ علی رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ فرمود: آری. سهل بن حُنَیف گفت: خود را سرزنش کنید! ما در روز حدیبیه — یعنی هنگام صلح میان پیامبر ﷺ و مشرکان — دیدیم که اگر اجازه جنگ داشتیم، قطعاً می‌جنگیدیم. در آن وقت عمر رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ آمد و عرض کرد: مگر ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟ مگر کشته‌شدگان ما در بهشت و کشته‌شدگان آنان در دوزخ نیستند؟ پیامبر ﷺ فرمود: آری. عمر عرض کرد: پس چرا در دینمان تن به ذلت دهیم و بازگردیم در حالی که خدا هنوز میان ما داوری نکرده است؟ پیامبر ﷺ فرمود: ای پسر خطاب! بی‌گمان من رسول الله ﷺ هستم و خداوند هرگز مرا تباه نخواهد کرد. عمر خشمگین بازگشت و تاب نیاورد تا اینکه نزد ابوبکر رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ رفت و گفت: ای ابوبکر! مگر ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟ ابوبکر فرمود: ای پسر خطاب! او رسول الله ﷺ است و خداوند هرگز او را تباه نخواهد کرد. سپس سوره فتح نازل شد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در حدیبیه، پیامبر ﷺ آموخت که به وعدهٔ خدا اعتماد کند.

پیشینه و سبب بیان

سهل بن حنیف در جریان رویدادهای صفین، حدیبیه را یادآوری کرد؛ زمانی که مردم به پذیرفتن دعوتی برای حل‌وفصل اختلاف بر پایهٔ کتاب خدا اعتراض داشتند. او نارضایتی اولیه از پیمان و نزول بعدی سورهٔ فتح را به یادشان آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
حدیبیه

محلی که پیامبر ﷺ و قریش در آن پیمان صلح بستند.

پذیرفتن دَنیّه

پذیرفتن امتیازی که در ظاهر زیان‌بار یا تحقیرآمیز به نظر می‌رسد.

سورهٔ فتح

سورهٔ ۴۸ قرآن که به «پیروزی» شناخته می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که مؤمن نباید داوری خود را بر هدایت خدا و پیامبرش ﷺ مقدم بداند. تجربهٔ حدیبیه نشان می‌دهد توافقی که در نگاه نخست زیان‌بار به نظر می‌رسد، ممکن است سرانجام برکت بزرگی به همراه آورد. این روایت همچنین می‌آموزد که نباید توافقی لازم‌الاجرا یا دعوتی به حل‌وفصل عادلانه را بر پایهٔ احساسات جریحه‌دارشده رد کرد. این روایت مجوزی برای بستن یا نقض پیمان‌ها بدون دانش یا اختیار نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. در اختلافی پرتنش، ابتدا برای سنجش دقیق واقعیت‌ها و توافق‌های معتبر وقت بگذار.
  2. نگذار ناامیدی تعیین کند که راه‌حل عادلانه یا میانجی‌گری را می‌پذیری یا نه.
  3. به خدا اعتماد کن و از هدایت معتبر پیروی کن، حتی اگر نتیجه هنوز آشکار نشده باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.