تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4970

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا ابْنِ عَبَّاسٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2أَبُو عَوَانَةَ
  3. 3أَبِي بِشْرٍ
  4. 4سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ
  5. 5ابْنِ عَبَّاسٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ عُمَرُ يُدْخِلُنِي مَعَ أَشْيَاخِ بَدْرٍ، فَكَأَنَّ بَعْضَهُمْ وَجَدَ فِي نَفْسِهِ فَقَالَ لِمَ تُدْخِلُ هَذَا مَعَنَا وَلَنَا أَبْنَاءٌ مِثْلُهُ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّهُ مِنْ حَيْثُ عَلِمْتُمْ‏.‏ فَدَعَا ذَاتَ يَوْمٍ ـ فَأَدْخَلَهُ مَعَهُمْ ـ فَمَا رُئِيتُ أَنَّهُ دَعَانِي يَوْمَئِذٍ إِلاَّ لِيُرِيَهُمْ‏.‏ قَالَ مَا تَقُولُونَ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ أُمِرْنَا نَحْمَدُ اللَّهَ وَنَسْتَغْفِرُهُ، إِذَا نُصِرْنَا وَفُتِحَ عَلَيْنَا‏.‏ وَسَكَتَ بَعْضُهُمْ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا فَقَالَ لِي أَكَذَاكَ تَقُولُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَمَا تَقُولُ قُلْتُ هُوَ أَجَلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ لَهُ، قَالَ ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ وَذَلِكَ عَلاَمَةُ أَجَلِكَ ‏{‏فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا‏}‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إِلاَّ مَا تَقُولُ‏.‏

ترجمه

موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابو عوانه برای ما حدیث کرد، از ابی بشر، از سعید بن جبیر، از ابن عباس که گفت: عمر مرا با پیران شرکت‌کننده در جنگ بدر می‌نشاند. گویی برخی از آنان در دل خود احساس ناخوشایندی کردند و گفتند: چرا این جوان را با ما می‌نشانی در حالی که ما نیز فرزندانی هم‌سن او داریم؟ عمر پاسخ داد: به خاطر جایگاهی که از او می‌دانید. روزی مرا فراخواند و با آنان نشاند؛ و گمان نمی‌کنم آن روز مرا فراخوانده باشد مگر برای اینکه چیزی را به آنان نشان دهد. پرسید: درباره سخن خدای متعال {چون یاری خدا و پیروزی فرا رسد} چه می‌گویید؟ برخی گفتند: دستور یافته‌ایم که چون یاری شویم و برایمان گشایش گردد، خدا را سپاس گوییم و از او آمرزش بخواهیم. و برخی سکوت کردند و چیزی نگفتند. سپس به من گفت: ای ابن عباس، آیا تو نیز همین را می‌گویی؟ گفتم: خیر. گفت: پس چه می‌گویی؟ گفتم: این نشانه‌ی اجل رسول الله ﷺ است که خداوند به ایشان اطلاع داده بود. خداوند فرمود: {چون یاری خدا و پیروزی فرا رسد} — و این علامت نزدیک شدن اجل توست — {پس پروردگارت را با ستایش تسبیح گو و از او آمرزش بخواه که همانا او بسیار توبه‌پذیر است}. آنگاه عمر گفت: جز آنچه تو گفتی، چیز دیگری از آن نمی‌دانم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سوره نصر از نزدیک شدن به پایان مأموریت پیامبر ﷺ خبر می‌داد.

توضیح واژه‌های دشوار
بزرگان بدر

صحابه‌ای که در جنگ بدر شرکت کرده بودند.

نشانه پایان تو

اشاره‌ای به نزدیک شدن پایان زندگی پیامبر ﷺ.

توبه‌پذیر

از نام‌های خداوند؛ او توبه خالصانه بندگانش را می‌پذیرد.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، از این روایت برداشت کرده‌اند که عمر دانش ابن‌عباس را بازشناخت و با وجود جوانی او، وی را در کنار صحابه باتجربه قرار داد. این سوره نه‌تنها به پیروزی و فرمان ستایش خداوند و طلب آمرزش از او اشاره دارد، بلکه بنا بر تفسیر ابن‌عباس، از نزدیک شدن وفات پیامبر ﷺ نیز خبر می‌دهد. این روایت همچنین تأکید می‌کند که هنگام ارج نهادن به سهم افراد، دانش و بینش از سن مهم‌تر است.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام سپردن مسئولیت یا دادن جایگاه در گفت‌وگو، دانش و بینش افراد را نیز در نظر بگیر، حتی اگر جوان باشند.
  2. موفقیت را فرصتی برای ستایش خداوند و طلب آمرزش از او قرار بده.
  3. به تفسیرهای گوناگون قرآن با دقت گوش کن و دیدگاه خود را بر پایه دانش بیان کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.