Sahih al-Bukhari، حدیث 5430
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ
- 1قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ
- 3رَبِيعَةَ
- 4الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ رَبِيعَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، يَقُولُ كَانَ فِي بَرِيرَةَ ثَلاَثُ سُنَنٍ، أَرَادَتْ عَائِشَةُ أَنْ تَشْتَرِيَهَا فَتُعْتِقَهَا، فَقَالَ أَهْلُهَا، وَلَنَا الْوَلاَءُ، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوْ شِئْتِ شَرَطْتِيهِ لَهُمْ، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". قَالَ وَأُعْتِقَتْ فَخُيِّرَتْ فِي أَنْ تَقِرَّ تَحْتَ زَوْجِهَا أَوْ تُفَارِقَهُ، وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا بَيْتَ عَائِشَةَ وَعَلَى النَّارِ بُرْمَةٌ تَفُورُ، فَدَعَا بِالْغَدَاءِ فَأُتِيَ بِخُبْزٍ وَأُدْمٍ مِنْ أُدْمِ الْبَيْتِ فَقَالَ " أَلَمْ أَرَ لَحْمًا ". قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَكِنَّهُ لَحْمٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ، فَأَهْدَتْهُ لَنَا. فَقَالَ" هُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهَا، وَهَدِيَّةٌ لَنَا ".
قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، اسماعیل بن جعفر برای ما حدیث کرد، از ربیعه که او قاسم بن محمد را شنید که میگفت: در ماجرای بریره سه سنت (حکم شرعی) ثابت شد. عایشه قصد داشت او را بخرد و آزاد کند، اما صاحبانش گفتند:
«و حق ولایت (ولاء) با ماست.» عایشه این موضوع را با رسول الله ﷺ در میان گذاشت و ایشان فرمودند: «اگر میخواستی میتوانستی این شرط را برایشان بپذیری، زیرا ولاء تنها متعلق به کسی است که برده را آزاد میکند.» راوی گفت: سپس بریره آزاد شد و بین ماندن نزد شوهرش یا جدایی از او مخیر گردید. روزی رسول الله ﷺ وارد خانه عایشه شدند در حالی که دیگی روی آتش در حال جوشیدن بود. ایشان ناهار طلبیدند و برایشان نان و خورشی از خوراکهای خانه آورده شد. پرسیدند: «آیا گوشت نمیبینم؟» گفتند: «بله ای رسول خدا، اما این گوشتی است که به بریره صدقه داده شده بود و او آن را به ما هدیه کرده است.» پس ایشان فرمودند: «آن برای او صدقه است و برای ما هدیه.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
آزادیبخش، صاحبِ ولاء است و صدقه میتواند برای شخص دیگری هدیه باشد.
این روایت ماجرای بریره را بیان میکند: عایشه خواست او را آزاد کند، اما صاحبان پیشین بریره مدعی ولاء شدند. متن همچنین توضیح میدهد که گوشتی که به بریره صدقه داده شده بود، از طریق او بهصورت هدیه به خانهٔ پیامبر ﷺ رسید.
پیوندی حقوقی که در این بافت بر اثر آزاد کردن برده پدید میآید.
بخشش به کسی که شایستهٔ دریافت آن است؛ در اینجا به بریره گوشت صدقه داده شد.
بخشی که از روی اختیار داده میشود. گوشت برای بریره صدقه و برای دریافتکنندگان هدیه به شمار میآمد.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که ولاء از آنِ کسی است که آزادی را انجام میدهد؛ شرط قراردادیای که این حق را به دیگری نسبت دهد، این قاعده را تغییر نمیدهد. آنان همچنین بررسی میکنند که بریره پس از آزادی اختیار یافت ازدواجش را ادامه دهد یا آن را پایان دهد. افزون بر این، این بخش نشان میدهد چیزی که برای یک دریافتکننده صدقه است، میتواند برای دیگری هدیه باشد؛ بنابراین پیامبر ﷺ میتوانست این گوشت را بپذیرد.
- هنگام آزاد کردن برده، روشن کنید حقوق و مسئولیتها به چه کسی تعلق میگیرد و از قواعد معتبر پیروی کنید.
- اگر از غذای دریافتی یا کمکی بهرهمند شدهاید و خود بهاندازهٔ کافی دارید، آن را به دیگری ببخشید؛ بخشش میتواند برای دریافتکنندهٔ بعدی هدیه باشد.
- یک بخشش را با توجه به چگونگی رسیدن آن به دست خود نیز بسنجید، نه فقط با مقصد اولیهاش.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.