مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 570

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مَحْمُودٌآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2عَبْدُ الرَّزَّاقِ
  3. 3ابْنُ جُرَيْجٍ
  4. 4نَافِعٌ
  5. 5عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شُغِلَ عَنْهَا لَيْلَةً، فَأَخَّرَهَا حَتَّى رَقَدْنَا فِي الْمَسْجِدِ، ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا ثُمَّ رَقَدْنَا ثُمَّ اسْتَيْقَظْنَا، ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ لاَ يُبَالِي أَقَدَّمَهَا أَمْ أَخَّرَهَا إِذَا كَانَ لاَ يَخْشَى أَنْ يَغْلِبَهُ النَّوْمُ عَنْ وَقْتِهَا، وَكَانَ يَرْقُدُ قَبْلَهَا‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قُلْتُ لِعَطَاءٍ وَقَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً بِالْعِشَاءِ حَتَّى رَقَدَ النَّاسُ وَاسْتَيْقَظُوا، وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا، فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلاَةَ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ، يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً، وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ فَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا هَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَأْسِهِ يَدَهُ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ، فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ، ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ ضَمَّهَا، يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ عَلَى الصُّدْغِ، وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ، لاَ يُقَصِّرُ وَلاَ يَبْطُشُ إِلاَّ كَذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوا هَكَذَا ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمود به ما حدیث کرد و گفت: عبدالرزاق به ما خبر داد و گفت: ابن جریج به من خبر داد و گفت: نافع به من خبر داد و گفت: عبدالله بن عمر برای ما حدیث کرد که رسول خدا ﷺ یک شب مشغول شدند و نماز عشا را چنان به تأخیر انداختند که ما در مسجد خوابیدیم، سپس بیدار شدیم، دوباره خوابیدیم و باز بیدار شدیم. آنگاه پیامبر ﷺ نزد ما آمدند و فرمودند:

«هیچ‌یک از ساکنان زمین جز شما در این ساعت منتظر نماز نیستند.» عبدالله بن عمر در تقدیم یا تأخیر نماز عشا باکی نداشت، مگر آنکه بیم آن داشت که خواب بر او غلبه کند و وقت نماز فوت شود؛ و گاهی پیش از نماز عشا می‌خوابید. ابن جریج گفت: به عطاء گفتم که شنیده‌ام ابن عباس می‌گوید: «رسول خدا ﷺ یک شب نماز عشا را چنان به تأخیر انداختند که مردم خوابیدند و بیدار شدند، و دوباره خوابیدند و بیدار شدند. سپس عمر بن خطاب برخاست و عرض کرد: الصلوة (نماز)!» عطاء گفت که ابن عباس نقل کرد: سپس پیامبر خدا ﷺ بیرون آمدند، گویی همین اکنون ایشان را می‌بینم در حالی که آب از سرشان می‌چکید و دستشان را بر سر گذاشته بودند و فرمودند: «اگر بیم دشواری بر امتم نداشتم، آنان را امر می‌کردم که نماز را در همین وقت بخوانند.» من از عطاء پرسیدم که چگونه پیامبر ﷺ دستشان را بر سر گذاشتند، چنان‌که ابن عباس خبر داده بود. عطاء انگشتانش را کمی از هم باز کرد و نوک آن‌ها را بر کنار سر نهاد، سپس آن‌ها را پایین آورد و به هم نزدیک کرد تا اینکه شستش به نرمه گوش در سمت صورت، گیجگاه و ناحیه ریش رسید. در این حرکت نه سستی کرد و نه شتاب، بلکه دقیقاً بدین گونه انجام داد و گفت که پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر بیم دشواری بر امتم نداشتم، آنان را امر می‌کردم که در همین وقت نماز بخوانند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

به‌تأخیر انداختن نماز عشا می‌تواند فضیلت داشته باشد، به شرط آن‌که دشوار و موجب زحمت نشود.

توضیح واژه‌های دشوار
عشا

نماز واجب شب که پس از ازبین‌رفتن شفق شام خوانده می‌شود.

خواب بر او چیره شود

احتمال آن‌که شخص بر اثر خواب نماز را فراموش کند یا وقت شرعی آن را از دست بدهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که به‌تأخیر انداختن نماز عشا در محدوده وقت شرعی آن می‌تواند فضیلت داشته باشد، اما باید حال جماعت و خطر ازدست‌رفتن نماز را نیز در نظر گرفت. پیامبر ﷺ نشان دادند که آسان‌گیری برای مردم اهمیت زیادی دارد؛ ابن عمر نیز با توجه به بیم آن‌که خواب باعث ازدست‌رفتن وقت نماز شود، آن را زودتر یا دیرتر می‌خواند. مذاهب فقهی درباره وقت برتر نماز در محدوده وقت شرعی اختلاف نظر دارند، اما تأکید می‌کنند که عشا باید پیش از پایان وقتش خوانده شود و تأخیر نباید به سهل‌انگاری بینجامد.

درس‌هایی برای امروز
  1. نماز عشا را فقط زمانی به تأخیر بیندازید که مطمئن باشید آن را در وقتش می‌خوانید.
  2. در نماز جماعت، حال کسانی را در نظر بگیرید که نمازخواندن در وقت دیرتر برایشان دشوار است.
  3. نماز را به‌موقع در برنامه شبانه خود بگنجانید تا خستگی مانع عبادتتان نشود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.